Meer dan een virtuoos

Herinnering aan Peter Pontiac van zijn broer, striprecensent Joost Pollmann.

Het allermooiste werk van Peter Pontiac volgens zijn broer Joost Pollmann.Beeld Peter Pontiac

Barst '51: ik kan me vergissen, maar volgens mij heette zo de tentoonstelling die mijn broer Peter Pollmann alias Pontiac in onze kelder thuis had georganiseerd, samen met kunstbroeder Raymond Spierings. Tekeningen, geprikt aan muren waarop schimmel zat. Zij waren toen tieners en ik een knulletje van 9 of zoiets; het was de eerste expositie van 'hedendaagse kunst' in mijn leven en Peter was sowieso de eerste kunstenaar die ik van dichtbij heb mogen bewonderen.

Afgelopen zomer, in het Friese dorpje Boer, hebben we samen de tekeningen bekeken die hij nog had kunnen maken voor zijn Unvollendete, het stripboek over de Dood in het algemeen en die van hemzelf in het bijzonder: Styx, of de Zesplankenkoorts. Er zat vooral veel humor in, wat toch opmerkelijk is voor iemand die het achteloze begrip deadline niet meer kon gebruiken zonder erbij te grimlachen.

In de halve eeuw tussen Barst en Styx heeft Peter een oeuvre bij elkaar getekend waar steevast, en wat gemakzuchtig, het stempel 'Underground' op wordt gezet. Hij is eind jaren zestig inderdaad opgebloeid in de schaduw van Robert Crumb en heeft het nodige getekend over seks en drugs, maar zijn werk bevat gelukkig heel wat meer thema's dan die puberale twee.

Weltschmerz

Weltschmerz was een woord dat goed bij hem paste en dat zich in zijn werk uitte als hevige argwaan jegens de hypocrisie van het politieke bedrijf en als melancholie over het leven überhaupt: het is bepaald niet toevallig dat nog dit jaar zijn verzameld werk gaat verschijnen onder de titel Blues.

Het ironische is dat Peter over zijn tekenkundige vaardigheden altijd onzeker is gebleven en dat compenseerde met grafische hoogstandjes, terwijl hij tegelijkertijd probeerde méér te zijn dan virtuoos, want een kunstenaar - vond hij - moet ook iets over de wereld en het leven willen zeggen.

Me dunkt dat hij daarin geslaagd is. Als ik mag zeggen wat ik altijd heb beschouwd als zijn allermooiste werk, dan zeg ik: Mean Muse Blues uit 1976, een wederom onvoltooide strip over een tekenaar die aan zijn werktafel zit en peinst: 'Dit keer moet ik mijn meesterwerk maken - iets dat er echt toe doet... bijvoorbeeld over wat ik zou doen als ik doodging!'

KLAAS KNOL, STRIPWINKEL LAMBIEK

'Pontiac was de godfather van de underground. Maar ook een erg zachtaardige man. Hij had een heel zachte stem, als hij moest spreken voor een publiek moest de microfoon altijd harder worden gezet. 'Peter was het geweten van de Nederlandse stripwereld. Zijn maatschappelijke illustraties waren niet cynisch, maar wel heel scherpzinnig: iets wat niet voorhanden lag, kon hij laten zien in één tekening. Zo heeft hij een keer voor een project tegen racisme een hand getekend met vier vingers die tegen de duim zeiden dat hij er niet bij mocht. Hij vond het zelf een logische tekening, maar ik dacht: 'wat ben jij geniaal'.

JOOST NIJSEN, DIRECTEUR UITGEVERIJ PODIUM

'Het wordt nu heel spannend om te kijken hoe ver Peter is gekomen met zijn graphic novel over de dood, Styx. Hij is er al aan begonnen voordat hij ziek werd en gaandeweg is de dreiging van de dood uit z'n eigen leven vermengd geraakt met wat hij er in Styx over wilde zeggen. 'Het klopt daarom ook om de novel uit te geven als deze nog niet af is, juist omdat de dood het onderwerp van het boek is. Sowieso wilde Peter dat het uitgegeven zou worden, óók als hij het niet zou redden. Op een gegeven moment is hij daarom in zwart-wit gaan tekenen, wat minder tijd kostte. Alles om de cirkel van het verhaal rond te krijgen. Als het ergste verdriet voorbij is, gaan we aan de publicatie werken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden