Meegezogen in Orfeo's hellevaart en freakshow

Recensie ruhrtriënnale: orfeo naar monteverdi Door Susanne Kennedy en Boogaerdt & Van der Schoot.

Scène uit Orfeo van Susanne Kennedy en Boogaerdt & Van der Schoot.

'Wilt u uw veilheidsriemen vastmaken? En niet met armen of benen uit het voertuig hangen, graag!'

Zo begint de voorstelling Orfeo naar de opera van Monteverdi, gemaakt door regisseur Susanne Kennedy en het duo Bianca van der Schoot en Suzan Boogaerdt. Onze begeleidster zet ons in houten karretjes die met ratelend geraas door de enorme kolenmijn naar boven denderen.

Even denk je in een avontuurlijke kermisattractie terecht te zijn gekomen, maar Orfeo wordt uiteindelijk een spookhuis en freakshow tegelijk. Geen traditionele voorstelling, maar een theatrale tocht door de immense ruimte van Zollverein in Essen, een van de locaties waarop de Ruhrtriënnale zich afspeelt.

De Nederlandse theatermakers Kennedy en Boogaerdt & Van der Schoot viel dit jaar de eer te beurt daar een eigen productie te mogen doen. Ze kozen voor Orfeo - het verhaal van Orpheus die vanuit de onderwereld zijn geliefde Eurydice wil terughalen.

Iedere tien minuten gaat een kleine groep toeschouwers deze anderhalf uur durende performance in. Te beginnen dus in dat karretje, maar daarna via stalen trappenhuizen in betonnen hallen afdalend naar een onbestemde onderwereld, bestaande uit allerlei kamertjes.

In die afgesloten ruimten zitten wezenloze vrouwen tussen plastic kamerplanten op skai-lederen banken voor zich uit te staren. Hun gezichten zijn verstopt achter latexmaskers, met blonde pruiken en uitpuilende lippen. Hun diepliggende ogen zijn verstard en stralen oneindige droefheid uit. Soms zijn er in de kamertjes op kleine papiertjes teksten te lezen over de dood, en hoe de geest langzaam los kan komen van het lichaam.

Zij (en wij) weten dat de liefde het onderspit zal delven, dat Orpheus uiteindelijk niets zal doen en de dood wacht, in het laatste gruwelkamertje. Daar eindigt de tocht dan ook: aan het doodsbed van Eurydice, met boven haar een videoscherm waarop teksten zijn te lezen over de hel die een allesverzengende liefde kan worden. Intussen zijn wij met z'n allen Orpheus, die inderdaad lethargisch wegkijkt.

Diepe indruk maakt de scène waarin een strijkkwartet van vier latexmeisjes muziek probeert te maken, in een eindeloze poging de strijkstok naar het instrument te brengen. Het is zenuwslopend toe te kijken hoe onmachtig dit alles is, want ook de muziek brengt geen troost meer.

In deze Orfeo is de rol van de muziek sowieso tot een minimum teruggebracht: af en toe een flard in een vaag geluidsdecor. Pas tegen het eind speelt het muziekensemble Kaleidoskop uit Berlijn vervormde klanken uit Monteverdi's opera; in één kamertje staat een doodenge Orpheus die 'Adio, adio' zingt.

Kennedy en Boogaerdt & Van der Schoot werkten eerder samen in Hideous (Wo)men, een theatrale installatie over de huidige afstompende beeldcultuur. Ook al met latexvrouwen in enge huiskamertjes. Maar toen zat het publiek veilig op afstand in de zaal. Nu zijn wij onlosmakelijk onderdeel van deze duistere, ongemakkelijke en bovenal bizarre hellevaart.

'Leben? Ja/Nein' staat er op het gebouw van de Zollverein en op de flyers. Met een ferme kras hebben deze uitzonderlijke theatermakers het 'Ja' doorgekrast.

In Zollverein, Essen, 20 augustus.
Daar t/m 6 september.
ruhr.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden