Medische plaatjes uit de computer blijkt miljardenmarkt voor Applicare Medical Imaging Softwaredwerg sleept reuzenorder Pentagon in de wacht

Tien jaar geleden begonnen ze als getalenteerde schoolverlaters een softwarebedrijfje, tien dagen geleden werden ze in één klap rijk en hun bedrijf groot....

Van onze verslaggever

Lucas van Grinsven

ZEIST

Het zal je maar gebeuren. Je bent directeur van een piepklein softwarebedrijfje uit het nietige Nederland en je wordt uitgenodigd op het hoofdkwartier van de Amerikaanse strijdkrachten, het Pentagon. Of je medische programmatuur kunt leveren voor 200 duizend computers in de 600 militaire ziekenhuizen die de VS over de hele wereld hebben? Je vraagt of de heren soms een grapje maken. Weten ze niet dat je bedrijfje slechts zes medewerkers telt? Natuurlijk, antwoorden ze kalm. Maar als jij onze order krijgt, blijf je niet lang klein.

Zo verging het Ruud Kroon (46) vorig jaar. Na een jaar van biedingsprocedures was het vorige week zover. Het Pentagon gunde de megaorder aan zijn bedrijf, Applicare Medical Imaging, waarmee deze dreumes in één keer wordt neergezet als de meest waarschijnlijke marktleider in medische beeldverwerking.

Een nichemarkt weliswaar, maar één waar veel geld in omgaat. Jaarlijks geven ziekenhuizen wereldwijd tien tot twaalf miljard gulden uit aan fotografische film - waaronder de bekende röntgenplaten. Het is veel goedkoper deze afbeeldingen op te slaan in een grote computer en af te beelden op een monitor. Het Pentagon is één van de eerste grote afnemers van zo'n computersysteem en die order is goed voor 150 miljoen gulden. Nu is het de beurt aan bevriende strijdmachten om het goede voorbeeld te volgen, om maar niet te spreken van de talloze burgerziekenhuizen over de hele wereld. Applicare kan nog veel groter worden.

Na de witte rook uit Washington vloeide in de Zeister bossen waar Applicare is gehuisvest de champagne rijkelijk tot in de kleine uurtjes van 20 november. Zes jaar lang hadden Kroon en zijn collega's geploeterd aan hun softwareprogramma. Vlak voor de Amerikanen de knoop doorhakten, klonken nog sceptische geluiden. 'Dat gunnen ze nooit aan een Nederlands bedrijf', zeiden verschillende medewerkers. En nu was de zilvervloot toch binnengekomen.

Voorzichtig fantaseerden de zes medewerkers-aandeelhouders hoeveel hun bedrijf nu waard was. Vijftig miljoen, honderd miljoen, vijfhonderd miljoen? Nog meer? Een onmogelijke rekensom. 'All bets are off', liet Kroon de commissarissen van de onderneming weten. Alles hangt af van de omzet.

In 1997 koerst Applicare af op een omzet van zes miljoen gulden. Met de Pentagon-order kan de omzet in 1998 gemakkelijk 75 miljoen worden, maar veel meer is ook mogelijk. 'Pas als ik terug kom van de jaarlijkse grote radiologiebeurs in Chicago volgende week, kan ik zeggen welk effect deze Pentagon-order heeft op ons bedrijf', zegt hij. 'Op die beurs kan ik voelen of de zaken voor ons echt uit de hand gaan lopen.'

Ongetwijfeld wordt Applicare's stand bestormd door oude en nieuwe klanten, zowel ziekenhuizen als producenten van grote medische systemen die Applicare's software willen integreren. Directeuren van zulke bedrijven die hem eerst niet zagen staan, hebben de afgelopen week mierzoete e-mailtjes met felicitaties gestuurd. 'Het moet eigenlijk niet meer stuk kunnen', zegt Kroon.

De Pentagon-order is de grootste opdracht die deze eeuw wordt vergeven op het gebied van medische beeldverwerking. 'Iedereen wist: degene die de order wint, zet de standaard neer voor de 21ste eeuw,', zegt de Kroon. Applicare maakt deel uit van een consortium onder leiding van IBM en verwacht orders voor bijna 30 procent van de totale contractsom van 250 miljoen dollar (500 miljoen gulden). Na deze eerste order zullen in de komende jaren naar verwachting twee orders volgen voor nog eens een miljard dollar (twee miljard gulden).

Het mooiste van de order is dat het meeste werk al is verricht. Kroon schat dat er nog slechts zes mensjaren aan onderzoek moet worden verricht om het softwareprogramma te vervolmaken. 'De rest kan eigenlijk worden betiteld als pure winst', zegt hij.

De vraag waarom de Amerikanen voor het onbeduidende Applicare kozen is gemakkelijk te beantwoorden. Het Nederlandse bedrijf was de eerste met een softwaresysteem voor medische plaatjes dat kan worden gebruikt op een standaard pc die draait onder het wijdverbreide besturingsprogramma Windows NT van Microsoft.

Gevestigde namen als Philips en Siemens maken veelal gebruik van het veel bewerkelijker Unix-besturingsprogramma waardoor het eindresultaat soms zes keer zo duur is. Onder druk van Applicare schakelt de een na de ander over op Windows NT, maar het bedrijf uit Zeist zegt de enige te zijn met een programma dat alles kan: plaatjes ophalen, zenden en afdrukken. Applicare schat zijn technologische voorsprong op twee jaar, een eeuwigheid in computerland.

Voor 40 duizend gulden koopt een ziekenhuis al een eenvoudig systeem bij Applicare, maar het liefst verkoopt het bedrijf de pakketten met tientallen tegelijk. Het is een aardverschuiving in de medische wereld waar systemen veelal per stuk worden verkocht als ware het een bedreigde diersoort. 'Net als Bill Gates van Microsoft willen wij zodanig snel en goedkoop software leveren, dat we marktleider kunnen worden', zegt Kroon.

Met een beetje pech was het fortuin dat Kroon en de zijnen tien dagen geleden in de schoot viel niettemin een andere kant op gerold. Als de Amerikaanse distributeur van Applicare-producten in 1996 niet was opgekocht door een ex-militair, dan was de hele Pentagon-order nooit doorgegaan en telde het bedrijf nu misschien nog steeds de zes medewerkers van een jaar geleden, in plaats van de 25 die nu in dienst zijn of de 53 die er volgend jaar moeten werken.

Het was deze Ken Jones ('een grote, zwarte meneer') die vorig jaar een ticket kocht naar Nederland om te kijken wat dat eigenaardige Nederlandse bedrijf wiens spullen hij verkocht eigenlijk uitspookte. Kroon: 'Hij werd enthousiast en zorgde dat een proefinstallatie werd geïnstaleerd op het befaamde Johns Hopkins-instituut in Boston. Daar nodigde hij vervolgens ex-collega's van defensie uit, omdat hij wist dat het Pentagon een beeldsysteem zocht op basis van Windows NT. Eigenlijk had het Pentagon de moed al opgegeven.'

Het binnenhalen van de megaorder is al bijna net zo'n bizarre wending in Applicare's geschiedenis als het ontstaan van het bedrijf. Toen de onderneming in 1987 werd opgericht bestonden alle medewerkers behalve Kroon uit piepjonge scholieren en schoolverlaters tussen de 16 en 18 jaar. Het groepje bestond uit de toptalenten van computer-programmeerwedstrijden voor scholieren die Kroon als pr-adviseur had georganiseerd voor de overheid.

Op zijn adviesbureautje stonden dure computers waarmee de jongeren in het weekeinde naar hartelust konden doorprogrammeren. Al snel begonnen ze software te schrijven voor klanten van Kroons adviesbureau. 'Is het geen tijd voor een eigen bedrijf?', wilde hij weten. 'Prima', antwoordden ze, 'maar we moeten eerst naar de universiteit.'

Zo leidde de onderneming vier jaar lang een sluimerend bestaan waarbij de studenten ongeveer vijftien uur per week werkten - 'daar reden ze dan een autootje van, erg leuk voor ze' - totdat in 1991 Harm-Jan Wessels afstudeerde aan de Technische Universiteit Twente (niet veel later studeerden ook zijn broer Frank en Stephan Heerkens af).

'Toen besloten we door te gaan en ons te specialiseren in de beeldvormingsniche. Dat is heel ingewikkeld, waar veel wiskunde en natuurkunde bij komt kijken en waarin wereldwijd maar dertig bedrijven actief zijn.' In zes maanden draaiden ze een programma in elkaar waarmee medische plaatjes driedimensionaal konden worden afgebeeld op een kleine computer.

Niemand bleek het product te willen kopen van het petieterige onderneminkje - waarvan directeur Kroon geen salaris ontving -, maar het programeertalent werd wel herkend en twee medewerkers kregen een stage bij het Canadese bedrijf ISG.

Ook kreeg het bedrijf spontaan advies van radioloog Frits Barneveld Binkhuyzen van het Hilversumse Eemnes-ziekenhuis om een programma te schrijven voor gewone beelden, omdat daar veel meer vraag naar was dan drie-dimensionale. In november 1994 werd het gepresenteerd in Chicago, en dit keer trokken de ziekenhuizen hun orderboekjes wel.

Paniek in de tent, want plotseling was geld nodig om de groei te financieren - er moest onder andere worden geleverd in Italië en Japan. Na zes lange maanden wikken en wegen besloot investeringsmaatschappij Holland Venture 40 procent te kopen in oktober 1995. De overige zes personeelsleden inclusief Kroon hielden ieder 10 procent.

Een ambitieus expansieplan werd geschreven. Grinnikend herinnert Kroon zich dat dit plan binnen zes maanden bij het oud papier lag. Applicare groeide veel sneller dan verwacht en leverde halverwege vorig jaar al aan klanten in zestig landen.

Toen ook nog bekend werd dat Applicare met het Pentagon praatte, hing Kodak al snel aan de lijn en kon Kroon enkele weken later in Dallas contracten tekenen voor elf miljoen gulden. Bedrijven als Picker en IBM volgden. 'Van een klein armlastig clubje waren we plotseling een klein, stinkend rijk clubje', lacht de directeur. De onderzoeksafdeling werd rap uitgebreid tot de huidige veertien man.

Inmiddels gebruikt de Amerikaanse marine Applicare's systeem op vliegdekschepen, en tijdens een oefening in Australië redde het product het leven van een Amerikaanse soldaat die was overreden door een tank, omdat de landmacht voor het eerst en razendsnel scans kon zenden naar de radioloog in het ziekenhuis in Washington.

Met zoveel succes zal het het wel niet lang meer duren voordat Holland Venture zijn belang te gelde wil maken, denkt Kroon. Een beursgang van de aandelen van Holland Venture 'is aannemelijk', zegt hij, want de jonge collega's die gemiddeld nog geen 30 jaar zijn, willen geen werknemers worden van een logge multinational.

Succes maakt geliefd, en Applicare wordt nu door jan en alleman het hof gemaakt, tot het ministerie van Economische Zaken toe dat verrast is met opnieuw een high tech succesverhaal om mee te pronken. Kroon: 'Wij zijn nu de natte droom van Hans Wijers.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.