'Mediacode moorden zinloos'

De ChristenUnie wil dat het kabinet snel een mediacode regelt voor de berichtgeving over familiedrama’s, of beter gezegd, gezinsmoorden. De roep om zo’n code klinkt vaker, maar het is de vraag of het kan, en of het helpt....

Na twee familiedrama’s in korte tijd vindt Kamerlid Joël Voordewind van de ChristenUnie het de hoogste tijd aan de bel te trekken: de media moeten terughoudend zijn in hun berichtgeving om te voorkomen dat dit soort gevallen navolging krijgt. PvdA-minister Plasterk (media) moet regelen dat redacties gezamenlijk snel zo’n code opstellen, zegt het CU-Kamerlid.

Eind mei bracht een 46-jarige man uit Zwijndrecht in Bavel zijn ex-vriendin om het leven; daarna vermoordde hij in Zwijndrecht zijn twee kinderen en ex-vrouw, waarop hij zichzelf het leven benam. Afgelopen zondag trof de politie in een woning in Almere een 46-jarige vader en zijn dochters (3 en 7 jaar) levenloos aan.

De eerste zaak trok veel aandacht, mede vanwege de afscheidsmail van de man. Die had niet in de media mogen verschijnen, vindt Voordewind. ‘NOVA en Elsevier hebben de afscheidsbrief gewoon op internet gepubliceerd, De Telegraaf heeft er ruim uit geciteerd. Maar de Ivonne van de Ven Stichting, die zich onder meer inzet voor suïcidepreventie, heeft uitgezocht dat het risico op repeteergedrag groter is als er meer details bekend worden gemaakt’, zegt het CU-Kamerlid. ‘Media zullen nooit de oorzaak zijn van zo’n voorval, maar wel het laatste zetje kunnen geven. Dat blijkt ook uit onderzoek van de Universiteit van Tilburg. Hoe preciezer het beschreven wordt, met de toelichting dat iemand het als de laatste uitweg zag, hoe meer het wordt gekopieerd.’

Zo simpel is het niet, zegt Arendo Joustra, hoofdredacteur van het weekblad Elsevier en voorzitter van het Genootschap van Hoofdredacteuren. ‘Wetenschappers spreken elkaar tegen. Er is geen consensus dat aandacht in de media leidt tot kopieergedrag. Sterker nog: de media-aandacht kan mensen met grote problemen juist ook zover brengen dat ze professionele hulp gaan zoeken.’

Beperking van de berichtgeving helpt niet, zegt Joustra. ‘Dan komen er allerlei geruchten, dat is pas schadelijk. Bovendien: als je als vrouw in pakweg Capelle aan den IJssel aan het werk bent en hoort dat zoiets in Rotterdam is gebeurd, wil je toch graag weten dat het niet jouw man en kinderen zijn. Snelle, goede berichtgeving is belangrijk.’

Bovendien werkt een mediacode ook praktisch niet, zegt Joustra, laat staan als die door de overheid wordt opgelegd. ‘Het lijkt me ook uitgesloten dat Plasterk zoiets zou doen. Gelijkschakeling heeft geen zin. De media zijn zeer divers. En dat is het mooie van een pluriforme pers: als mensen alle details willen weten kunnen ze terecht, als je dat niet wilt, heb je andere media, die heel terughoudend zijn. Elk medium moet zijn eigen verantwoordelijkheid nemen.’

Voordewind vindt dat te makkelijk. ‘Media nemen het probleem niet serieus. Twee jaar geleden heb ik het al aangekaart toen RTV Noord-Holland en andere media ooggetuigen lieten vertellen hoe een man zijn kinderen op de rails had getrokken. Juist bij dit soort wanhoopsdaden is gedetailleerde aandacht het laatste zetje. Mijn oproep is: doe aan zelfregulering. Ik kan geen wet maken om dit te reguleren, dat wil ik ook niet. Maar de Raad voor de Journalistiek moet dit serieus aanpakken.’

Voordewind heeft nog een punt: ‘Je moet zulke dingen niet ‘gezinsdrama’ noemen, maar ‘gezinsmoord’. Drama wekt begrip voor de dader in de hand. Je moet zeggen: kinderen zijn vermoord door de vader. Dat moet je hard zeggen.’ Daarmee is Joustra het wél eens: ‘Terecht. Het is moord, en dat moet je zo noemen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden