Medemuzikanten vond hij belabberd en vrouwen die hem in de steek lieten psychotisch

Het eeuwige leven: Charles 'Janko' Visser (1949-2017)

Schilder, schrijver, pianist en componist was Charles Visser. Bekend werd hij vooral met zijn pianospel bij 'stomme films'.

Charles Visser

Hij was een einzelgänger. Een pure solist die medemuzikanten belabberd noemde en vrouwen die hem in de steek lieten psychotisch. Altijd waren er geldzorgen. Nadat hij 12 oktober was overleden aan een hartstilstand, vond zijn zoon lades met belastingaanslagen en deurwaardersbrieven. 'Ik denk dat vijf mensen bij de belastingdienst nu hun baan verliezen', merkte hij tijdens de uitvaart op.

Charles 'Janko' Visser was echter vooral bekend van de livebegeleiding op de piano bij de vertoning van 'stomme films'. Zelf sprak hij van 'stille' of liever nog 'zwijgende films' - films zonder geluid die vooral begin vorige eeuw werden gemaakt en die nog te zien zijn als nostalgische herinnering of kunstzinnige producties.

'Hij was een van de laatste der Mohikanen', zegt zijn zoon Janko Duinker, 'want het is een uitstervend beroep. Toen het Filmmuseum nog in het Vondelpark in Amsterdam was, waren er wekelijks vertoningen van zwijgende films waarbij Visser op de piano voor de muziek zorgde. Hetzelfde deed hij in Utrecht, Den Haag en het LantarenVenster in Rotterdam.

Alles stond bij hem in dienst van de kunst. Janko Duinker: 'Mijn vader maakte zijn hele leven een groot kunstwerk. Al zijn huizen waar hij ooit woonde werden volledig op de schop genomen. Hij was een soort combinatie van Debussy, Balzac en Van Gogh. Hij schilderde, tekende, schreef, componeerde en speelde piano.'

Visser werd geboren in Amsterdam als zoon van een fietsenimporteur. Aanvankelijk studeerde hij Duits en psychologie, maar toen zijn vader en moeder respectievelijk op zijn 17de en 18de jaar overleden, gooide hij het over een andere boeg en koos voor een studie aan de Rijksakademie voor Beeldende Kunsten. Hij zou honderden schilderijen - veelal Lucian Freud-achtige portretten - en duizenden tekeningen maken. Maar slechts een enkele wist hij te slijten.

Muziek was de enige manier om in zijn onderhoud te voorzien. Dat deed hij vooral als solist tijdens de vertoning van zwijgende films. Duinker: 'Veel pianisten hadden daarvoor stukjes bladmuziek bij zich. Mijn vader improviseerde alles. Hij mengde klassiek met nummers van David Bowie. Als er een liefdesscène te zien was, pakte hij een bepaald liedje van Sinéad O' Connor. Vaak hadden de bezoekers dat niet eens door.'

Een huzarenstukje was het Orgelproject 2001 waarin hij in acht kerken in Nederland zwijgende filmvoorstellingen begeleidde op de grote orgels, zoals die van de Laurenskerk in Rotterdam en de St. Bavo in Haarlem. Ook werkte hij bij het Volksoperahuis als pianist en componist in Dr. Fischer en de 7de Hemel, Een Missverkiezing en De Martelaar.

Zijn zoon Janko kreeg hij uit een relatie met de Texelse Souwie Duinker. Hij woonde daar ook enige tijd met haar. Toen de kerk van Oosterend de deuren sloot, spande hij zich in voor het behoud van het Proper orgel.

Het geredde orgel wilde hij in zijn atelier aan de Witteweg plaatsen. Omdat die te klein was, liet hij een enorm gat graven, zodat het net paste. Het atelier had hij allang niet meer, maar het orgel staat er nog steeds.

Ook zijn laatste woning aan de Marco Polostraat in Amsterdam van woningbouwvereniging De Key had hij op zijn eigen wijze ingericht. Er stonden 25 duizend boeken over orgels, psychologie, oorlog, kunst en muziek. Vlak voor zijn dood werkte hij nog aan een theatervoorstelling over Umberto Saba, de Italiaanse dichter die in Triëst een boekhandel had, geplaatst in een decor met ongeveer 20 duizend boeken.