Review

McCullers richt zich te veel op de boodschap en te weinig op de mens

Veel van het werk van Carson McCullers (1917-1967) speelt zich af in het diepe Zuiden van Amerika, in stoffige stadjes waar onfrisse figuren aansluiting bij elkaar zoeken of uitgesloten worden; ze verweeft meedogenloos racisme en tedere ontmoetingen dooreen, in verhalen en romans die vaak fabelachtig aandoen, al is de omgeving felrealistisch.

De afgelopen jaren verscheen haar debuutroman in een nieuwe Nederlandse vertaling, gevolgd door een novelle; vertaalster Molly van Gelder voegt daar nu Klok zonder wijzers aan toe, McCullers' laatste roman uit 1961.

Klok zonder wijzers begint met de aankondiging van de dood, met een zelfbewuste openingszin: 'De dood is altijd hetzelfde, maar ieder mens gaat dood op zijn eigen manier.' Een iets te opzichtige knipoog naar Tolstoj natuurlijk, die de beroemdste openingszin uit de literatuur heeft aangeleverd. Dat zelfbewuste blijft in de hele roman een probleem.

Carson McCullers, Klok zonder wijzers, fictie.
Uit het Engels vertaald door Molly van Gelder.
Athenaeum - Polak & van Gennep; 256 pagina's; euro 22,50.

Beproefde techniek

Het verhaal, gesitueerd in een stadje in Georgia, wisselt tussen vier perspectieven. Een beproefde techniek van McCullers, maar in deze roman is de afwisseling organischer dan in haar eerdere werk. We volgen J.T. Malone, de apotheker die een vroege dood krijgt aangezegd, de oude conservatieve rechter Fox Clane, zijn homoseksuele kleinzoon en de zwarte jongen Sherman, die door de rechter als secretaris wordt ingehuurd.

Het is 1953; langzaamaan wordt de segregatie afgebroken. Dat levert hevige spanningen op. De ouderen en stervenden verzetten zich, terwijl de jonge generatie de integratie omarmt. Het gaat echter minder diep dan haar eerdere werk. De personages zijn te vlak, het proza is te didactisch. In eerder werk schiep ze verbinding door zich op de mens te concentreren; hier gaat het om de boodschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden