Matthijs van Heijningen maakt niet met iedereen ruzie

Film volgens beekman

Wekelijks nemen de cultuurspecialisten van de Volkskrant stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst. Deze week: Bor Beekman.

Matthijs van Heijningen - de man met sigaar en pak. Beeld ANP

'Ik maak heus niet met iedereen ruzie', las de sublieme kop boven een afscheidsinterview met Matthijs van Heijningen, vorig weekend in het Algemeen Dagblad. De 73-jarige producent van succesfilms als Ciske de Rat en Van de koele meren des doods stopt ermee, straks na de release van zijn verfilming van Het leven is vurrukkulluk, in januari.

Afgelopen zomer bezocht ik de opnamen om een bezielde Frans Weisz een paraplu-zweefscène boven het Vondelpark te zien regisseren, bij volle maan. Het was bedrijvig op de set: overal acteurs, assistenten, cameralui. 'Waar is Van Heijningen?', vroeg ik. Nou, klonk het: we hebben bedacht dat Matthijs even niet op de set is, want anders maken hij en Frans steeds ruzie.

Lul-de-behanger

Jammer, vond ik. Net als een speelfilm behoeft een setreportage enige frictie, wat drama. En de snedige Van Heijningen is altijd goed voor een quote. Zo bleek ook in het AD.

Over Harvey Weinstein, die hij een aantal maal ontmoette: 'Als producent stelde hij weinig voor.'

Over Job Gosschalk: 'Zijn macht als casting director wordt erg overschat.'

Over Carice van Houten: 'Niet per se een goede actrice.'

En over Paul Verhoeven: 'Enorme lul-de-behanger.'

'Geen Nederlandse films'

Van Heijningen vertelt in het interview ook schaamteloos genotvol over zijn wraakactie jegens Rutger Hauer, die vroeger op de theaterschool tijdens pantomimeles z'n boterhammen niet wilde delen met klasgenoten Van Heijningen en Peter Faber. Dáárom passeerde Van Heijningen decennia later Hauer bij de casting voor Een vlucht regenwulpen. 'Dat was mijn genoegdoening voor die boterhammen.'

Naar aanleiding van het interview stuurde producent Julius Ponten deze week een brief naar de Volkskrant, waarin hij stelt zijn bijna gepensioneerde collega niet te zullen gaan missen. Hij maakt zich boos over Van Heijningens bewering dat er 'tegenwoordig per se een bruine of zwarte man of vrouw in de film moet zitten om van de overheid financiële steun te krijgen'.

Ponten trok het goedbezochte Rabat van de grond zonder subsidie, met drie van die bruine mannen in de hoofdrol. En memoreert in zijn brief hoe Van Heijningen, toen diens productie De bende van Oss in 2011 genegeerd was voor de voornaamste Gouden Kalveren-categorie van Beste Film, de drie wél genomineerde kandidaten (Black Butterflies, Brownian Movement, Rabat) in de Filmkrant diskwalificeerde als 'in feite geen Nederlandse films'.

Rabat

Rabat is een roadmovie over drie Arabische Nederlanders, die in een Amsterdamse taxi vertrekken vanuit zo'n stadswijk waar Van Heijningen begin jaren tachtig Ciske de Rat liet rondbanjeren.

Rabat ís een Nederlandse film. Of niet. Maar dan moeten we Flodder in Amerika ook categoriseren als Amerikaans gezinsdrama.

Ik ga Matthijs van Heijningen wél missen. De man achter al die literatuurverfilmingen - zeg nooit boekverfilming, tenzij je ruzie met hem wil. De man met sigaar en pak, van wie je op grote afstand kon zien: ah, dát is de producent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.