Matthijs de Ridder, Atte Jongstra en Gary Shteyngart

En hier nog een tableau van de Nederlandse letteren, de nieuwe roman van Atte Jongstra, de rol die darmen spelen voor het brein en andere net verschenen titels.

Atte Jongstra.Beeld Hollandse Hoogte

Een onderhoudend, levendig en uitputtend gedocumenteerd tableau van de recente Nederlandstalige letteren presenteert de Vlaamse criticus en essayist Matthijs de Ridder in Behoud de Begeerte - Een literaire geschiedenis 1984-2014 (De Bezige Bij; euro 24,99). De titel van het vuistdikke en royaal geïllustreerde boek leende de auteur van het begin 1984 te Leuven opgerichte literaire productiehuis, dat in zijn visie al dertig jaar een sleutelrol vervult in de Vlaamse en Nederlandse literatuur. In zes chronologische 'bedrijven' betoogt De Ridder dat de literatuur zich in de jaren tachtig met een daverende knal uit een dreigende stagnatie bevrijdde, dankzij Hugo Claus' Het verdriet van België, waarna de 'hartstocht voor het tot leven gewekte woord' steeds nieuwe vormen aannam, ook en vooral als podiumkunst. In een mozaïek van analyses, anekdoten, citaten, kritieken en terzijdes roept De Ridder een recent tijdvak tot leven, met naast onmisbare spilfiguren als Kellendonk (Mystiek lichaam), Haasse (Heren van de thee), Mulisch (De ontdekking van de hemel) en Mutsaers (Koetsier Herfst) een kleurrijke stoet souffleurs en figuranten. Het slot is gewijd aan Stefan Hertmans actuele Oorlog en terpentijn: 'Wie achteruit kijkt, kijkt vooral ook naar de wereld waarin hij leeft.'

Beeld De Bezige Bij

Dat Atte Jongstra erelid en erevoorzitter is van de Worstclub Mondiaal kan de lezer van zijn nieuwe en rijk geïllustreerde roman niet ontgaan. In Worst (De Arbeiderspers; euro 21,95) laat de auteur zien hoe hij zich, na door zijn echtgenote Rosa uit huis te zijn gezet, weer opricht. Zijn grote hobby is hem daarbij tot steun: 'Worst is onuitputtelijk. Ohne Ende.'

Beeld De Arbeiderspers

Het verhaal van Gary Shteyngart (1972), die op zijn 7de met zijn ouders verhuisde van Rusland naar Amerika, leidde tot het met foto's uit het privéarchief geïllustreerde Little Failure, de naam die zijn moeder voor hem bedacht. Kleine Mislukkeling (De Arbeiderspers ; euro 19,95) is de titel in de vertaling van Ton Heuvelmans. Grappig en teder, schreef Hans Bouman op 22 maart over het boek dat van hem vier sterren kreeg.

Beeld De Arbeiderspers

Kieskeurig is zwak uitgedrukt, om het gedrag van Anna te typeren, hoofdpersoon in Het marktplaatsmeisje (AtlasContact; euro 18,99), de tweede roman van Carlijn Vis (1983). Als een man in de supermarkt het huismerk afwasmiddel in zijn karretje gooit, schrijft ze hem al af. Dreft moet het zijn.

Beeld AtlasContact

Bijna altijd kijk ik naar het dagelijks leven door de bril van wetenschap en kunst', schrijft Louise Fresco in Kruisbestuiving (Prometheus, euro 19,95). 'Dan bedoel ik zeker niet dat ik voortdurend als kunstenaar of wetenschapper zou kijken, maar meer dat ik voortdurend besef hoe kunst en wetenschap ons dagelijks leven gevormd en geïnfiltreerd hebben.' Dat besef is de basis voor deze bundel essays, waarin Fresco, schrijfster, voedseldeskundige en sinds afgelopen zomer bestuursvoorzitter van Wageningen Universiteit, vrij associeert, hardop nadenkt en vooral inzicht geeft in de bronnen die haar denken hebben gevormd: 'In bijna alle teksten in deze bundel ligt de aanleiding juist op een ander vlak dan het betoog zelf, over een grens als het ware, op een onverwachte plek. Het is een verzameling van mijn persoonlijke kruisbestuivingen, de verhalen en beelden die me telkens even op het verkeerde been hebben gezet, me gedwongen hebben uit mijn ooghoeken te kijken naar dat wat niet vanzelfsprekend is.'

Beeld Prometheus

In Duitsland verkocht Giulia Enders (24) in acht maanden tijd bijna 800 duizend exemplaren van Darm mit Charme; deze week ligt De mooie voedselmachine ook in Nederlandse vertaling in de winkel (Luitingh-Sijthoff, 17,95). Enders, studente medicijnen (maandag heeft ze gewoon een tentamen!), wijst in haar boek op de belangrijke rol van de darmen voor het brein. En ook voor andere organen; eigenlijk voor het hele welbevinden van de mens. De darm, denken de meeste mensen, 'hangt nietsdoend in de buik of hij poept af en toe. De speciale vaardigheden van de darm kent eigenlijk niemand, dus je zou kunnen zeggen dat we de darm een beetje onderschatten.' Niet verstandig, volgens Enders.

Beeld Luitingh-Sijthoff

Met Laat je niets wijsmaken uit 2013 won hoogleraar filosofie Jan Bransen de Socrates Wisselbeker 2014. Deze week verscheen van hem Je brein of je leven (ISVW, euro 12,50). In een drietal essays onderzoekt Bransen een aantal negatieve consequenties van het populaire idee dat je ons brein het best kunt beschouwen als een computer die ons lichaam aanstuurt door razendsnel gigantische hoeveelheden informatie te verwerken. Hij doet dat niet in de vorm van een 'theoretische bijdrage aan een theoretisch debat dat vooral in hoogst theoretische kringen' wordt gevoerd, maar kiest voor een 'anarchistische benadering': 'Ik geef jullie iets te denken, mijn lezers, en jullie zullen het moeten doen. Geen idee of ik met dit boekje iets vruchtbaars zaai. Maar ik hoop het.'

Beeld ISVW Uitgevers
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden