Nieuws

Mata Hari onder de hamer: persoonlijke bezittingen van de Friese danseres worden geveild

In een mand oude kleding op zolder is een doos spullen van de vermeende spion gevonden, met onder meer een kinderfoto en sieraden.

Een jeugdfoto van Margaretha Zelle, later bekend als Mata Hari. Beeld
Een jeugdfoto van Margaretha Zelle, later bekend als Mata Hari.

Margaretha Zelle, alias Mata Hari, is al dik honderd jaar dood, maar de erfenis van de Friese danseres en vermeende spion is springlevend. Dit jaar alleen al bracht ons de Azerbeidzjaanse chanteuse Samira Efendi, die aan het Eurovisie Songfestival meedeed met het lied Mata Hari, en een gelijknamige dansvoorstelling van het Nationale Ballet, die nu te zien is. En dan zijn er nog Zelles eigendommen, die 16 november onder de hamer gaan.

Was er niet eerder al een veiling van spullen van Mata Hari? Jazeker, drie jaar geleden werden er tien brieven geveild die Zelle schreef aan de Friese kunstschilder Piet van der Hem (1885-1961). Daarin schreef ze: ‘Ik kan helemaal niet goed dansen. De mensen kwamen naar me kijken omdat ik de eerste was die naakt voor het publiek durfde te verschijnen.’

Voor wie het nog niet wist: dansen had Margaretha Zelle geleerd in Nederlands-Indië, waar ze eind 19e eeuw met haar echtgenoot, KNIL-kapitein Rudolph MacLeod, heen verhuisde en lid werd van een lokale dansgroep. Na de dood van hun zoontje en het stranden van haar huwelijk keerde ze in 1902 terug naar Nederland. In 1903 vertrok ze naar Parijs, waar ze poseerde voor schilders en danste op gamelanmuziek onder de artiestennaam Mata Hari. In 1905 brak ze door, waarna ze internationale triomfen vierde en affaires had met hooggeplaatste militairen. Die vele reizen en vele minnaars leidden tijdens de Eerste Wereldoorlog tot geruchten: ze zou een dubbelspion zijn. Op 15 oktober 1917 werd ze door de Fransen gefusilleerd in Vincennes.

In 2016 en 2017 werd door Veilinggebouw de Zwaan in Amsterdam al een aantal persoonlijke bezittingen, waaronder sieraden en ondergoed, geveild, die Zelles vriend Van der Hem vijf jaar na haar dood in consignatie gaf bij een notaris. Opbrengst: 17 duizend euro, bijna tien keer boven de taxatiewaarde. Het bleek nog niet alles: in een mand oude kleding op zolder van de neef van de notaris werd nog een doos met spullen gevonden.

Het zijn zilveren gebruiksvoorwerpen, een kinderfoto van Zelle uit 1879 en een foto van haar vader Adam Zelle als jongeman. Verder bevat de zoldervondst kindersieraden met lieveheersbeestjes die Zelle als meisje droeg, een medaille van de schaatsvereniging in Leeuwarden en zilveren enkel- en armbanden, bezet met halfedelstenen, waarmee ze vermoedelijk heeft gedanst. De artikelen zijn getaxeerd op waarden tussen de 60 en 700 euro. Op 16 november gaan ze onder de hamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden