Marx ophangen, of een avond in Kopenhagen?

In 1925 vierde de schrijver Nikolaj Erdman (1900-1970) triomfen met zijn satire Het mandaat: hier was een nieuwe Gogol opgestaan....

In Het mandaat schippert Nadezjda Petrovna, de gewezen uitbaatster van een delicatessenzaak, tussen de oekazes van de communisten en haar hang naar de oude, tsaristische tijden. Als een Mutter Courage, die van het leger dat voor haar kraam staat laat afhangen welke vlag ze uitsteekt, kijkt Nadezjda Petrovna eerst door het spionnetje om te bepalen of zij een avond in Kopenhagen dan wel een portret van Marx moet ophangen.

Om haar dochter aan een vermogend man uit te huwelijken levert zij er als bruidsschat een communist bij. Haar zoon moet voor deze gelegenheid maar lid van de partij worden. Tot het begin van de jaren dertig kon Het mandaat nog worden opgevoerd. Maar Erdman overspeelde zijn hand met de nog scherpere satire De zelfmoordenaar, waarin allerlei lieden met de voorgenomen zelfmoord van de hoofdpersoon goede sier willen maken. Het stuk mocht niet worden opgevoerd. Erdman werd in 1933 verbannen naar Siberië. Pas tijdens de oorlog mocht Erdman naar Moskou terugkeren om scenario’s te schrijven voor het ‘Ensemble voor zang en dans’ van de Geheime Dienst, de NKVD.

Aai Prins

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden