Martijn Koning: 'Ik ben niet aaibaar'

Martijn Koning staat bekend om zijn harde grappen, die niet door iedereen begrepen worden. Vanavond doet hij de Sint & Nieuw-conference.

Martijn Koning: 'Ik heb ook geprobeerd een rode draad in mijn voorstellingen aan te brengen, maar ik kan dat helemaal niet. Zodra ik er een lijntje in verwerk, wordt het ongeloofwaardig. Ik kan niet zo'n vast stramien doen.' Beeld Ivo van der Bent

'Zie je dit?' Het is 12.00 uur, Martijn Koning heeft net zijn vierde peuk in een uur opgestoken en steekt zijn hand uit. Zijn vingers trillen, de sigaret gaat hevig heen en weer. 'Stress', zegt de cabaretier. 'Dit heb ik normaal gesproken nooit.'

Een avond eerder was hij in Arnhem voor de tweede opnamedag van zijn Sint & Nieuw-conference, die vanavond op NPO3 wordt uitgezonden. Hij heeft maar twee uur geslapen, omdat hij lag te malen over zijn optreden. Zijn ogen zijn rood en hij heeft nog niet gedoucht. Als hij koffie wil zetten, drukt hij op de knop van het Senseo-apparaat zonder er een kopje onder te zetten. Lacht. 'Jezus, dit is echt nog nooit gebeurd.' Meermaals vraagt hij na een zijsprong: 'Wat was de vraag ook weer?'

Koning (36) had een druk jaar, mild uitgedrukt. Zijn eerste avondvullende soloprogramma De maand van Martijn werd genomineerd voor de Neerlands Hoop-prijs 2014. Meerdere kranten, waaronder deze, presenteerden hem als rijzende ster en belofte. Met Erik van Muiswinkel, Thomas van Luyn en Owen Schumacher was hij te zien in VARA-programma Cojones. En over anderhalve week begint hij met de try-outs van zijn tweede show Koning Chaos, waarvoor hij nog bijna niets geschreven heeft. 'Ik weet inmiddels dat ik dat kan, snel verzinnen en snel uitwerken op het podium.'

Alles raakte eind 2013 voor Koning in een stroomversnelling met een radiocolumn over Zwarte Piet, die massaal gedeeld werd op sociale media. 'Beste, lieve, zoete kindertjes van Nederland, wat een gedoe allemaal, hè, met Sinterklaas, er zijn een aantal volwassen mensen die jullie prachtige sinterklaasfeest kapot willen maken. Dit zijn bruine mensen.' Om verderop te vervolgen: 'Op de Gouden Koets van de koning staan ook afbeeldingen van slavernij. Denken jullie dat de lieve koning daarin rond zou durven rijden als slavernij slecht zou zijn? Natuurlijk niet.'

De ironie ontging nogal wat mensen. 'Opeens werd ik een soort uithangbord van extreemrechts. Als je de dubbele laag niet snapt, is het de meest racistische tekst ooit.'

Comedy en toeval

Martijn Koning (1978), al tien jaar komiek, brak in 2012 door bij een groot publiek in De Wereld Draait Door, waar hij afwisselend met Pieter Derks de week mocht samenvatten. Hij begon zijn carrière bij het Comedy Café in Amsterdam, nadat hij er op een avond in 2004 toevallig met zijn vriendin was langsgelopen. Later vroeg Daniël Arends hem auditie te doen voor Comedytrain. Hij dacht dat het daarmee formeel geregeld was en stopte vast bij het Comedy Café. Pas de avond zelf kwam hij erachter dat alle comedians van Comedytrain nog moesten stemmen. Maar hij werd gekozen.

Word je vaak verkeerd begrepen?

'Heel vaak. Mijn probleem is: ik denk dat ik goed kan inschatten hoe een ander denkt. Maar dat is niet zo. Ik ben sociaal enorm onhandig, ik maak constant harde grappen, die ik niet meen. Soms kom ik ergens en dan fluistert iemand geheimzinnig tegen me: 'Ik mag het eigenlijk niet zeggen, maar ik vond die column echt goed.' Met zo'n knipoog, weet je wel. Dat soort mensen vinden dus echt dat alles de schuld van de bruine mensen - ongelofelijk toch?'

De laatste tijd kan hij zich moeilijk concentreren. Dat heeft alles te maken met een incident dat hij had met collega-cabaretier Javier Guzman. Met Jim Speelmans, ook cabaretier en oud-huisgenoot van Koning, belde Guzman, die in het verleden worstelde met een drugsverslaving, midden in de nacht aan bij Konings huis in Amsterdam-Zuid. Koning deed open en wat er daarna gebeurde is niet geheel duidelijk.

Koning vertelde zijn kant van het verhaal eind oktober bij Pauw. De twee mannen, volgens Koning duidelijk onder invloed, schreeuwden: 'Binnen tien minuten ben je dood.' Ze dreigden met een stroomstootwapen bij zijn hoofd. Guzman schreeuwde dat Koning zijn Sinterklaasconference gejat had. Speelmans probeerde Koning te chanteren: hij zou geheimen openbaren aan zijn vriendin en familie. Er volgden worstelingen en meer woordenwisselingen. Koning deed meteen aangifte.

In je show zeg je dat je 'een beetje een burn-out' had. Hoe erg was die?

'Dat incident hakte er hard in. Ik dacht eerst: dit komt wel goed, de politie lost het op. Maar dat is niet zo. Ik was alleen thuis en heb zelf de deur opengedaan. Dus het is geen huisvredebreuk. Het is moeilijk te bewijzen. Dat heeft veel stress opgeleverd. Dan loop je al snel achter met de dagelijkse gang van zaken. Ik ben heel chaotisch van mezelf. Ik schrijf columns, doe stand-up en theater, ik schrijf grappen voor tv-programma's als Dit was het nieuws en Koefnoen, ik schrijf mee aan films en series. Na dat incident merkte ik dat ik er niet zo veel bij kan hebben. Toen ging het mis.'

Heb je een paar weken platgelegen?

'Daar ben ik te hyper voor, maar ik kon ook echt niet al het werk laten liggen. Het heeft me anderhalve maand gekost. En nog steeds is mijn concentratie niet goed genoeg. Het schrijven van deze show ging moeilijker en het opvoeren ook. Normaal heb ik heel veel focus en overzicht. Als ik ga improviseren met het publiek en het zakt even in, kan ik het verhaal gelijk weer oppikken. Maar de laatste tijd ben ik minder scherp.'

Je vertelde je verhaal bij Pauw ook heel warrig.

'Ik had daar niet moeten zitten. Ik was helemaal overspannen, man. Op zo'n moment komen er woorden uit mijn mond die ik zelf ook niet zie aankomen. Op het podium heb ik dat ook. Dan begin ik uit te wijden over iets heel anders. Niet doen, niet doen, zeg ik dan tegen mezelf. Maar dan is het al te laat.'

Freek de Jonge noemde je een dag later bij Pauw een mietje.

'Freek is gewoon een fucking lul. De eerste keer dat ik hem ontmoette, was ik 16. Ik stond toevallig naast hem te pissen op een tennistoernooi. 'Sta ik even naast een beroemde lul', zei ik. Hij keek me aan en liep zonder iets te zeggen weg. Wat een eikel toch? Maar ik vind hem wel de allerbeste. Nog net iets beter dan Youp.'

Martijn Koning: 'Ik had niet bij Pauw moeten gaan zitten. Ik was helemaal overspannen, man.' Beeld Ivo van der Bent

Hun werk lijkt totaal niet op wat jij doet.

'Klopt, zij zijn geëngageerd en schrijven altijd een rode draad in hun voorstellingen. Ik heb dat ook geprobeerd, maar ik kan dat helemaal niet. Zodra ik er een lijntje in probeer te verwerken, wordt het ongeloofwaardig. Ik kan niet zo'n vast stramien doen. Ik word gek als ik elke avond hetzelfde doe.'

Heeft het daarom tien jaar geduurd voordat je doorbrak?

Lacht hard. 'Deze extreme belediging moet ik even verwerken.' Dan, serieus: 'Doorbreken is nooit echt een doel geweest. Bekend zijn is leuk, want dan zitten de zalen voller. Maar mijn ontwikkeling als artiest stond voorop. Ik denk dat ik wel degelijk geschikt ben voor avondvullende shows, want hoe meer tijd ik heb om mensen mijn wereld in te zuigen, hoe beter ze me begrijpen en hoe harder ze lachen. Ik heb een langere aanloop nodig. Je moet aan me wennen. Ik kom vrij hard over. Ik heb zo'n grof, onaardig hoofd, weet je? Ik ben niet aaibaar. Maar ehm, wat was de vraag ook alweer?'

Martijn Koning, Sint & Nieuw, NPO3, 22.10 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden