Martelen

‘U krijgt vanavond gruwelijke beelden te zien. Toch gaat het slechts om een tv-programma en amusement’. De commentaarstem van SBS 6 deed alsof het een het ander uitsloot....

Jean-Pierre Geelen

Verontwaardigd: ‘De laatste tien jaar grijpen programmamakers steeds meer naar vernedering, geweld en wreedheden om steeds extremere programma’s te maken. Wanneer zien we op prime time een spel op leven en dood? Helaas wordt deze vraag realiteit.’

Proef het woordje ‘helaas’.

De bezorgdheid vormde de introductie van de ophefmakende Franse documentaire Le jeu de la mort, bij SBS Het bizarre martelspel. Niet op prime time, maar woensdagnacht om half een.

Het programma verliep tergend traag, maar het was de zit waard. De opzet: tachtig kandidaten deden mee aan een nieuwe tv-spelshow Zone Xtrême. Een tegenspeler zat in een gesloten cabine, de kandidaten moesten hem bij elk fout antwoord steeds zwaardere elektrische schokken toedienen. Wie 27 vragen doorspeelde, won een miljoen euro.

Het verbijsterende: 80 procent van hen deed dat, en dienden stroomstoten toe tot 460 volt. Vanuit de cabine klonk gekerm, geschreeuw, totdat het doodstil bleef. Sommige deelnemers overwogen te stoppen, maar gingen door wanneer de strenge presentatrice zei dat ‘het spel vereist dat u doorgaat’.

Het bleek allemaal doorgestoken kaart. Het ‘slachtoffer’ was een acteur die helemaal geen schokken voelde. De spelshow was slechts een experiment; het ging erom te kijken hoe ver individuen gaan. Ver dus, onder druk van camera’s, publiek en een strenge presentatrice.

Het jammere: dat wist je natuurlijk al. Wie ook maar een beetje heeft opgelet op school, kent het Milgram-experiment uit 1963, waarvan dit een vrij exacte kopie was, maar dan in de vorm van een spelprogramma. Misschien is het onderwijs ook in Frankrijk op z’n retour.

De documentairemakers wilden de macht van de tv aantonen. De gemiddelde mens kijkt in zijn leven 123.187 uur televisie, klonk het. Het is ‘dus logisch dat tv ons waarden aanreikt, en een legitieme autoriteit is die ons kan laten doen wat makers maar willen’.

Is dat typisch voor tv? In het Milgram-experiment was de ‘autoriteit’ een man in witte doktersjas. Meer ‘tv’ leek mij de vrouw die huilend afhaakte. Nadat haar was uitgelegd hoe de vork in de steel zat, zei ze: ‘Ik werd verscheurd tussen wat ik ben en wat ik deed.’

Komende dagen toch weer eens wat vaker SBS kijken. Naar Traumacentrum, Dodelijke doe-het-zelvers of De meest schokkende vliegtuigrampen. Dat is gelukkig weer allemaal echt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden