Markies De Sades ooit verboden pornografie is nu nationale Franse kunstschat

Staat heeft 8 miljoen over om manuscript in Frankrijk te houden

In de jaren vijftig verbood de Franse staat De 120 dagen van Sodom van markies De Sade, zo smerig werd zijn verhaal gevonden. Maar deze week verklaarde de staat het manuscript van deze pornografische vertelling tot 'nationale kunstschat', waardoor het van een veiling moest worden teruggetrokken. Om te voorkomen dat het kunstwerk Frankrijk verlaat, zal eerst een Franse koper worden gezocht. Volgens Le Figaro zou de staat er zelf 8 miljoen euro voor overhebben.

Het manuscript van De 120 dagen van Sodom. De Franse staat zou er 8 miljoen euro voor overhebben. Foto AP

De markies De Sade schreef het verhaal in 1785, toen hij gevangen zat in de Bastille, in priegelhandschrift op een rol papier van 12 meter. Hij betitelde zijn creatie als 'de meest onzuivere vertelling sinds het begin van de wereld'. Vier rijke aristocraten hebben zich teruggetrokken in een middeleeuws kasteel in het Zwarte Woud, waar zij tientallen slachtoffers, merendeels in de leeftijd van 12 tot 15 jaar, verkrachten, misbruiken, martelen en uiteindelijk doden.

De lotgevallen van het manuscript zijn bijna net zo uitzinnig als het verhaal van De Sade zelf. Tijdens het schrijven verborg hij de papieren rol in een nis in de muur van zijn cel. Toen de Bastille in 1789 werd bestormd en geplunderd, veronderstelde hij dat zijn werk voorgoed verloren was, iets waarover hij 'tranen van bloed' zei te hebben vergoten.

Studiemateriaal tot verboden verkoop

Tijdens de sloop van de Bastille werd het manuscript echter gevonden door een adellijke familie. Aan het einde van de 19de eeuw werd het verkocht aan de Berlijnse psychiater Iwan Bloch, die het in 1904 voor het eerst publiceerde als een catalogus van seksuele fetisjen, van 'wetenschappelijk belang' voor artsen, juristen en antropologen.

In 1929 kocht de Franse edelman Charles de Noailles het handschrift voor zijn vrouw Marie-Laure, een afstammeling van De Sade. In 1982 vertrouwde hun dochter Nathalie het handschrift toe aan een uitgever die zei het te willen bestuderen, maar het voor 300 duizend francs verkocht aan Gerhard Normann, een Zwitserse verzamelaar van erotische boeken.

Decennia van procederen leverden niets op, totdat Gérard Lhéritier op het toneel verscheen, de stichter van Aristophil, een fonds voor rijke particulieren die in oude handschriften investeerden. In 2014 kocht hij De 120 dagen van Sodom voor 7 miljoen euro.

Een jaar later werd hij echter gearresteerd wegens oplichting. Volgens de Franse justitie was Aristophil een piramidespel, waarbij 18 duizend mensen in totaal 350 miljoen euro kwijtraakten. Een van de gedupeerde investeerders pleegde zelfmoord.

De veiling van 135 duizend oude brieven en handschriften moet een deel van het geld terugbrengen bij de investeerders. De Franse staat wil echter voorkomen dat het manuscript zijn odyssee in het buitenland voortzet. Ook vier werken van de surrealist André Breton zijn tot 'nationale kunstschat' verklaard.