Achtergrondmemoires Mark Lanegan

Mark Lanegans leven stond in de schaduw van dope en de zelfmoord van zijn vriend Kurt Cobain

Pijnlijk schrijft Mark Lanegan in zijn memoires over zijn rockband Sreaming Trees en zijn dopeverslaving. Wat was er gebeurd als hij ja had gezegd tegen Nirvana, dat hem vroeg mee te spelen bij MTV Unplugged?

Screaming Trees met Mark Lanegan, Gary Lee Conner, Van Conner, Barrett Martin,Beeld Getty Images

In de herfst van 1993 krijgt Mark Lanegan een telefoontje van Kurt Cobain. De voorman van Nirvana, op dat moment een van de populairste rockbands ter wereld, vraagt de zanger-gitarist van het net wat minder succesvolle Screaming Trees om mee te spelen tijdens het Unplugged-concert dat Nirvana gaat opnemen voor MTV.

Cobain en Lanegan zijn al jaren bevriend. Eerst was het Cobain die zijn bewondering uitsprak voor Lanegans zang in Screaming Trees. Apetrots was hij toen Lanegan al in 1988 kwam kijken naar zijn Nirvana. De twee raakten aan de praat en spraken af om samen een plaat met bluescovers op te nemen.

Die plaat kwam er nooit, maar een van de geplande liedjes was Lead Belly’s Where Did You Sleep Last Night? Lanegan zette het in 1990 op zijn eerste solo-album The Winding Sheet, en Cobain vond het zo mooi dat hij het graag met Lanegan wilde zingen op de opnames van wat een iconische tv-uitzending en dito album zou worden: Nirvana Live At MTV Unplugged In New York.

Had Lanegan die middag besloten mee te doen, dan was zijn carrière ongetwijfeld in een stroomversnelling gekomen.

Maar hij bedankte voor de eer. Wel spraken de twee vrienden af om te gaan lunchen. Of Mark even wat dope voor Cobain wilde regelen? Geen probleem. Lanegan verdeelde zijn tijd op dat moment tussen touren met de Screaming Trees en dope dealen. Allemaal om zijn eigen heroïneverslaving te bekostigen.

Achteraf zal hij best wel spijt gehad hebben van zijn afwijzing, maar spijt is geen emotie waar Lanegan zich makkelijk op laat betrappen.

Sing Backwards and Weep, het boek van Lanegan.Beeld cover

In zijn net verschenen boek Sing Backwards and Weep beschrijft hij zonder opsmuk, romantisering of berouw over de afgrond waar zijn heroïneverslaving hem in had gestort. Spijt of excuses komen in zijn aangrijpende memoires niet voor. Lanegan (55) neemt alle verantwoordelijkheid voor zijn vaak onuitstaanbare, zelfs criminele gedrag op zich.

Wie denkt dat het leuk was om als muziekliefhebber in de vroege jaren negentig in Seattle te wonen om daar de hoogtijdagen van de grunge te beleven en je onder te dompelen in de gruizige rock van Pearl Jam, Alice In Chains, Nirvana en Screaming Trees, ziet zijn romantische beeld na enkele pagina’s al verschrompelen. 

De muziekscene werd bevolkt door junks, opportunisten, talentlozen en criminelen. Lanegan had weinig op met muziek. Al helemaal niet met die van zijn eigen band. Voortdurend lag hij overhoop met de broers Van en Lee Conner die hem ooit hadden overgehaald in hun band te gaan zingen. Lanegan was, zo schrijft hij, vanaf zijn 12de, al verslaafd aan alcohol, gokken en porno. Rock ’n roll en spelen in een bandje is een aardige manier om zijn hobby’s de bekostigen.

Plezier heeft hij echter geen moment. Zelden lees je rockmemoires waarin zo weinig muzikale vreugde voorkomt. Nog minder vaak zullen er popboeken zijn geschreven die zo aangrijpend zijn, en als een mokerslag nadreunen zoals Sing Backwards and Weep dat doet.

Over de opnamesessies van Screaming Trees-platen, concerten of over andere grunge-muziek, lees je nauwelijks iets. Liever graaft Lanegan zich autobio in een woud van heroïne-naalden en komt hij met de ene na de andere anekdote die hem steeds onvermijdelijker richting afgrond duwt.

Lanegan schrijft met een aan zelfhaat grenzende eerlijkheid, die we in de recente literatuur kennen van Karl Ove Knausgård. Vooral de passages over de paar mensen die hem het meest dierbaar waren zijn aangrijpend. Zijn beste vrienden, Layne Staley (Alice In Chains) en Kurt Cobain zijn dood. Cobains zelfmoord hangt zelfs als een donkere sluier over dit boek. Lanegan heeft zichzelf nooit vergeven dat hij op de dag van Cobains overlijden niet de telefoon heeft opgenomen toen deze zijn antwoordapparaat insprak met het verzoek lekker een middag plaatjes te gaan draaien. Een paar uur later schoot Cobain zichzelf dood. 

Dat Lanegan zichzelf uit schuldgevoel niet helemaal in de vernieling draaide, is voor een groot deel te danken aan Courtney Love. Cobains weduwe bekostigde in 1997 het afkicken van Lanegan, die nu al twintig jaar clean is.

Met zijn opname in een kliniek eindigt dit boek toch positief. Na alle in rap tempo, zonder franje opgesomde anekdotes en bespiegelingen ben je als lezer ook uitgeput, maar een unieke leeservaring rijker.

Cover van 'Straight songs of sorrow'

Voor Lanegan zelf was het, zo liet hij in diverse interviews weten, een geestelijke uitputtingsslag. Die krochten van zijn geheugen heeft hij afgegraven. Bij wijze van ontspanning werkte hij tussendoor aan een nieuw album, Straight Songs of Sorrow, dat tegelijk met het boek is verschenen.

Ook hier is de toon weinig vrolijk. Maar de sinister zoemende synths, de kale akoestische gitaren en vooral Lanegans zware, emotioneel heftige maar bezwerende stem smeden de liedjes tot een aangrijpend geheel. De cadans in een  nummer als Skeleton Key laat je net als het boek niet meer los: ‘I spent my life/ Trying every day to die/ Is it my fate to be the last one standing?’

Voorlopig blijft Lanegan nog staan en stevig ook. En en aan het eind van het album, in het liedje Eden Lost And Found gloort er net als in het boek zelfs zonlicht:

‘Sunrise is coming/Daylight’s calling me/Oh will you tell me if this is heaven/Cause it’s the only one I see.’

Mark Lanegan: Sing Backwards and Weep. White Rabbit, 336 blz.

★★★★★

Mark Lanegan: Straight Songs of Sorrow. Heavenly/PIAS.

★★★★☆

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden