Interview

Marie Louise Stheins maakte een voorstelling over de vrouw van Dutroux: ‘Hoe kan een vrouw, die ook moeder is, dit doen?’

De Volkskrant in gesprek met de theatermaker over haar voorstelling De vrouw die de honden eten gaf.

Marie Louise Stheins Beeld Jolijn Snijders
Marie Louise StheinsBeeld Jolijn Snijders

Toen Michelle Martin 6 jaar was, miste ze de bus naar school. Haar vader stapte in de auto om haar weg te brengen en ze kregen een auto-ongeluk. Michelle overleefde het, de vader niet. Daarna gingen bij Michelle thuis letterlijk de luiken dicht. Zij was de schuld van alles, vond haar moeder. Ze werd opgesloten en mocht, behalve heen en weer naar school, helemaal niets meer. Zo ging het jarenlang, ze leerde niet te leven. Totdat ze als jonge vrouw Marc Dutroux ontmoette, die charmant was en zich over haar ontfermde. Hij vulde haar lege leven in, hij vulde haar met zijn kwaad. Van de gevangenis van haar ouderlijk huis ging ze naar de martelkamer van Dutroux. Ze trouwden en kregen drie kinderen. Dutroux ontvoerde, misbruikte en martelde in 1995 en 1996 zes jonge meisjes, van wie er maar twee het drama overleefden; Michelle wist daarvan en hielp mee. De affaire-Dutroux werd hét grote verdriet van België, tot op de dag van vandaag.

Over Michelle Martin is nu een theatervoorstelling gemaakt, door actrice Marie Louise Stheins en de Vlaamse regisseur Julie Van den Berghe, bij Het Zuidelijk Toneel. Titel: De vrouw die de honden eten gaf, deels gebaseerd op het gelijknamige boek dat Kristien Hemmerechts in 2014 over Martin schreef. De voorstelling is vanavond vanwege de tijdelijke testopening van een aantal theaters in Roermond te zien.

Stheins is altijd geïntrigeerd geweest door de affaire-Dutroux, al ver voordat het boek van Hemmerechts verscheen. Maar dat boek was wel de aanleiding om er daadwerkelijk een voorstelling van te maken. Stheins: ‘Ik ben naar Hemmerechts toe gegaan, heb lang met haar gesproken en gevraagd of ik een bewerking van het boek mocht maken. Uiteindelijk gaf ze toestemming. Maar toen begon mijn zoektocht naar een regisseur en een plek om het te maken. In het begin kreeg ik nogal wat terughoudende reacties: te heftig, te controversieel, wat haal je allemaal overhoop, dat waren vooral de bedenkingen. Ze hadden geen idee wat we ermee zouden doen.’

Stheins zette door en vond uiteindelijk in Van den Berghe haar metgezel. Het Zuidelijk Toneel adopteerde dit project. Daar werd vorig jaar een aantal voorstellingen gemaakt onder de noemer ‘Het jaar van het kwaad’ en De vrouw die de honden eten gaf paste daar perfect in.

Waarom raakte u zo gefascineerd door deze vrouw?

‘Toen deze zaak speelde, was ik meteen al uit het veld geslagen. Hoe kan een vrouw, die ook moeder is, dit doen? Dat is eigenlijk de kernvraag. Hoe kan het dat iemand die zelf drie kinderen heeft gebaard, niet handelt? Toen Dutroux drie maanden in de gevangenis zat, zaten daar in de kelder nog twee meisjes opgesloten. Ze stond bij wijze van spreken bij de trap die naar die kelder leidde en ze deed niets. Ze verzorgde haar drie kinderen en gaf haar honden te eten, dat was het leven van Michelle.

‘Ze was zeker niet zwakbegaafd, maar slachtoffer van een buitengewoon beschadigende jeugd. Dutroux gaf haar een reden van bestaan, en hun relatie was ook seksueel geperverteerd. Hij gaf haar elke dag opdrachten en het is geen seconde bij haar opgekomen om weg te lopen. Ze was te bang.’

Heeft Hemmerechts zich met uw voorstelling bemoeid? Hoe trouw bent u aan haar boek gebleven?

‘In het begin hebben we diverse versies van ons script aan haar laten lezen en daar was weleens onenigheid over, omdat ze sommige zinnen niet herkende. Een toneeltekst is iets anders dan een roman, vooral wat de taal betreft: de taal van Hemmerechts is literair, wij hanteren een directere stijl, dat werkt beter in het theater. Maar op een gegeven moment gaf ze ons haar zegen, omdat ze doorhad dat wij als theatermakers uiteindelijk de eindverantwoordelijken waren. Toen liet ze het los en zei: nu is het van jullie. Wij zijn alles over de zaak gaan lezen: artikelen, rechtbankverslagen, boeken van Hans Knoop, van het ontvoerde en bevrijde meisje Sabine, van Natascha Kampusch, die in Oostenrijk iets dergelijks heeft meegemaakt, van de vader van Dutroux. Met al dat materiaal hebben we ons stuk geschreven.’

Eerder maakte de Zwitserse theatermaker Milo Rau bij de Vlaamse groep Campo de voorstelling Five Easy Pieces: ook over de zaak-Dutroux, gespeeld door kinderen. Wat vond u daarvan?

‘Verpletterend. Juist omdat het verhaal vanuit de kinderen werd verteld. Wij laten de dader zien, dat ligt een stuk lastiger, denk ik. Wel is er naast mij nog een jong meisje op het podium. Waarom? Daar kan het publiek zelf een interpretatie aan geven.’

Marie Louise Stheijns Beeld Jolijn Snijders
Marie Louise StheijnsBeeld Jolijn Snijders

U wilt de voorstelling ook in België spelen, maar daar is dit nog steeds een beladen onderwerp, toch?

‘Het ligt daar inderdaad erg gevoelig. Regisseur Julie Van den Berghe was zelf een pubermeisje toen de zaak-Dutroux speelde en mocht ’s avonds niet de deur uit toen Dutroux ontsnapte. Programmeurs van Vlaamse theaters willen de voorstelling eerst zien voordat ze haar boeken, en dat snap ik heel goed. Dus we hebben ze allemaal uitgenodigd.’

Is De vrouw die de honden eten gaf een poging tot eerherstel voor Michelle Martin, of een poging het kwaad te doorgronden?

‘Eerherstel? Never, nooit! Integendeel. In het stuk probeert ze dat zelf wel, een poging haar daden te verklaren. Maar ik denk vooral: rot toch op! Als toeschouwer word je heen en weer geslingerd, dat wel. Het gaat ons vooral om de vraag: hoe gaan wij om met monsters? Wij mogen daar nooit van wegkijken, of ze doodzwijgen. Wij moeten naar onszelf als samenleving kijken: hoe kan het dat wij dit soort monsters baren? Hoe verweren we ons tegen ze? De antwoorden daarop heb ik ook niet, maar we moeten die vragen wel stellen.’

Vanwege haar betrokkenheid bij de misdaden van Dutroux werd Martin veroordeeld tot dertig jaar gevangenisstraf. In 2012 werd ze vervroegd vrijgelaten. Na haar vrijlating nam ze haar intrek in een katholiek klooster in Wallonië. Daar verbleef ze een paar maanden en toen trok ze in op zolder bij een oud-rechter. Tijdens haar gevangenschap studeerde ze rechten en werd advocaat. Waar ze nu verblijft, weet niemand.

De vrouw die de honden eten gaf is dit voorjaar te zien, zodra daar toestemming voor komt. Zie hzt.nl; een landelijke tournee volgt najaar 2022.

Marie Louise Stheins

Marie Louise Stheins (64) speelde een aantal jaren bij De Paardenkathedraal in Utrecht, waar ze in 2000 een Theo d’Or won voor haar hoofdrol in Reigen van Arthur Schnitzler, in regie van Dirk Tanghe. Daarna werd ze actrice bij het Nationale Toneel in Den Haag. De laatste jaren werkt ze freelance. Vorig jaar speelde ze een geweldige rol in Skylight van Toneelgroep Oostpool, in regie van Jeroen De Man. Ze was onder meer te zien in de films De punt, Zus & Zo en Dorsvloer vol confetti en in tv-series als Juliana, Bernhard, schavuit van Oranje en Bloedverwanten. In december 2020 werd ze ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden