Review

Marianne Thieme laat lezer buiten adem achter

Marianne Thieme en Ewald Engelen schreven ieder hun eigen radicale, ecocentrische pamflet. Thieme laat de lezer buiten adem achter, het betoog van Engelen is meeslepend.

Hoe radicaal anders de Partij voor de Dieren naar de politieke werkelijkheid kijkt, mag blijken uit deze observatie van fractievoorzitter Marianne Thieme: 'Het parlement wordt vrijwel uitsluitend bevolkt door single-issuepartijen die opkomen voor de belangen van een bepaalde groep mensen. Hetzij voor de arbeiders, hetzij voor de gereformeerden, de katholieken, de liberalen of de socialisten. Altijd vanuit een zuil die gebaseerd is op de kortetermijnbelangen van een specifieke groep mensen met als centrale thema hun geld.'

Dat klinkt als een gevatte jij-bak. De Partij voor de Dieren wordt immers als de single-issuepartij bij uitstek gezien. Ewald Engelen, co-auteur van De kanarie in de kolenmijn, ziet er 'een briljante omkering' in. De Partij voor de Dieren is 'de largest-issuepartij die er is'. Na lezing van het boek ben ik geneigd te zeggen: daar zit wat in. Dit manifest van de Partij voor de Dieren is met afstand het meest radicale geschrift dat de afgelopen jaren in de Haagse politiek werd geschreven.

Dat radicale zit hem in de paradigmawisseling. We zijn allemaal bewoners van ruimteschip aarde, zeggen Engelen en Thieme. We moeten onze planeet op orde zien te krijgen voor het te laat is. Een ecocentrische visie, noemt Thieme dat. De strategie die bij dat gekantelde paradigma hoort, heet 'expressieve politiek', gericht op bewustwording en 'grootschalige gedragsverandering' - in de politiek, maar eerder nog daarbuiten.

Dit boek is daartoe een van de middelen. Thieme verspreidt haar boodschap ook met films, acties op sociale media en kostuums op Prinsjesdag. Engelen, hoogleraar financiële geografie aan de UvA, is een van haar prominente bekeerlingen.

Twee voorkanten

De Kanarie in de kolenmijn is een boek met twee voorkanten, Thieme en Engelen schreven ieder hun eigen pamflet. De een vanuit politiek-ecologisch perspectief, de ander vooral economisch. Die delen zijn ongelijksoortig van kwaliteit. Thieme is minder een schrijver. Ze stapelt voorbeelden, onderzoeksresultaten en argumenten en laat de lezer volstrekt buiten adem achter. Alarmfase vijf, en dat 140 pagina's lang - het is meer dan ik aankan, het verstikt haar gelijk. Was haar betoog in de vorm van afbeeldingen, grafieken en kaarten gegoten, dan zou het krachtiger overkomen.

De bijdrage van Engelen is van een andere orde. Hij laat zien hoe het economisch perspectief alleenzaligmakend is geworden, hoe achter een schijnbaar divers aanbod een paar monopolisten schuilgaan, hoe we via een groeiende schuldenberg een steeds groter voorschot op de toekomst nemen en hoe 'mens, dier en milieu in de politieke retoriek ondergeschikt raakten aan een vaak fictief concurrentievoordeel'.

Ewald Engelen en Marianne Thieme

De kanarie in de kolenmijn
Non-fictie
Prometheus; 256 pagina's; euro 19,95.

Grote stappen en dik hout - Engelen rekt er zijn reputatie als wetenschapper behoorlijk mee op. Dat zijn betoog ondanks de soms magere of zelfs afwezige bewijsvoering meeslepend is, dankt hij naast zijn bondige formuleringen aan de energie, de eigenheid en de vastberadenheid die uit de tekst spreekt. Tegenover de dominante beweging naar sneller, groter, hoger en meer plaatst hij een alternatief dat eerder het individu dan de politiek wil aanspreken.

Premier Rutte mag het in kleine kring nog wel eens over 'de diertjes' hebben als hij op het Binnenhof de koppen telt. Het zou zomaar kunnen dat hij binnenkort over 'de dieren' moet spreken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden