RecensieFilm

Marco Niemeijer neemt ons met aangename documentaire mee in de wereld van zijn schoonvader, die Alzheimer heeft (***)

Een still uit de documentaire van Marco Niemeijer. Beeld
Een still uit de documentaire van Marco Niemeijer.

Garden of Life

Documentaire

Regie: Marco Niemeijer

Met: Leo Sanders

72 min., in 17 zalen.

Leo Sanders was leraar, vroeger. Reislustig bovendien. Nu is hij 82 en vertoont hij de eerste tekenen van de ziekte van Alzheimer. Zijn schoonzoon, documentairemaker Marco Niemeijer, filmde hem een jaar lang. Gedurende vier seizoenen om precies te zijn, want hoe kleiner Leo’s wereld wordt, hoe meer hij zich terugtrekt in zijn tuin.

Daar doceert Leo over hoge rozenstruiken, dode nerven, lelietjes-van-dalen en het aankomende bloeiseizoen, terwijl hij soms de seizoenen in zijn achtertuin door elkaar begint te halen. In zijn hoofd wisselen helderheid en chaos zich af, vertelt de voice-over in dit bescheiden, aandoenlijke en soms ontroerende privéportret. ‘Aan mijn tuin heb ik nu genoeg’, zei Leo tegen zijn vrouw Riet, nadat hij het reizen definitief had afgezworen.

Niemeijer maakte in 2015 naam met Little Angels, zijn debuutdocumentaire over het oorlogstrauma van zijn Joodse stiefoma en -tante in New York, die in hetzelfde jaar werd bekroond met de Prix Europa voor beste Europese televisiedocumentaire. Met Garden of Life richt hij zijn camera opnieuw op zijn familie, maar ditmaal filmt hij bewust door een beduidend kleiner venster. Afgezien van een handvol door de film verweven vakantiefilmpjes (en een bedankje aan de stichting Alzheimer Nederland in de aftiteling) doet Niemeijer geen poging om achtergrond of context te schetsen. De kijker wordt uitgenodigd om in Leo’s wereld rond te dwalen, in zijn tempo en volgens zijn logica. Slowdocumentary zou je Garden of Life kunnen noemen.

Het levert enkele aangename, soms zelfs komische scènes op. Leo wijst op een stoel in de tuin en zegt: ‘Die zit lekker, zal ik dat eens even laten zien?’ Of deze: ‘Behandel planten als je kinderen: stel eisen, maar geen eisen waar ze niet aan kunnen voldoen.’ Gevolgd door: ‘Ze hoeven ook niet zo mooi te zijn. Je mag blij zijn dat ze er zijn.’ Leo als al dan niet bewuste wijsgeer, ook dat is Garden of Life.

Leo spreekt zijn mooiste zinnen overigens als de camera niet draait. Dan horen we de verteller Leo’s woorden herhalen of samenvatten – ‘ik ben een optimist: je moet niet willen wat je niet meer kan’ – en kun je je afvragen of de intieme band tussen maker en onderwerp een scherpere vertelling wellicht in de weg zat.

Hoezeer het loont te filmen in plaats van na te vertellen, bewijst een van de fraaie laatste scènes. Leo wacht aan zijn tuintafel, terwijl Riet in de keuken koffie en ijs bereidt. De camera registreert, op enige afstand, hoe Leo de traktatie niet afwacht, opstaat en wegwandelt, zijn tuin in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden