InterviewArtistiek leider Noord Nederlands Orkest

Marcel Mandos: ‘Grote componisten waren vroeger influencers, net als popsterren nu’

Noord Nederlands Orkest combineert Beethoven met drum and bass. Artistiek leider Marcel Mandos legt uit wat daarvan de meerwaarde is. 

Artistiek leider Marcel Mandos van het Noord Nederlands Orkest. Beeld Mariska de Groot

Je zou van een symfonieorkest niet verwachten dat het Michael Jackson op zijn repertoire heeft. Laat staan werk van de twee jaar geleden overleden dj Avicii. Toch stond hun muziek op de op de lessenaars, en wel bij het Noord Nederlands Orkest (NNO). Begrijp ze niet verkeerd, daar in Groningen: ze spelen ook nog gewoon Mahler, dat blijft de hoofdzaak. Maar de verdere programmering verschilt radicaal van de andere orkesten in Nederland.

Vanaf donderdagavond, als het NNO in De Nieuwe Kolk in Assen optreedt, wordt er nog een genre aan het repertoire toegevoegd. Tijdens de concertreeks Beethoven en zijn erfgenamen wordt de 250 jaar geleden geboren componist gekoppeld aan drum and bass. Verantwoordelijk is artistiek leider Marcel Mandos.

Vanwaar deze combinatie?

Mandos: ‘Het is Beethovenjaar. Wij wilden dat jubileum aangrijpen om het vraagstuk op tafel te leggen wat de rol van de kunstmuziek van vandaag is. In Beethovens tijd en later in de 19de eeuw, waren componisten influencers. Er werd niet alleen naar hun muziek geluisterd, iedereen was ook benieuwd naar wat ze te zeggen hadden over de maatschappij, ze behoorden tot de architecten van de samenleving. Die positie zijn ze kwijtgeraakt. Hedendaagse componisten hebben nog nauwelijks invloed.’

Hoe is dat gekomen?

‘Ik denk dat componisten in de eerste decennia van de 20ste eeuw het contact met het publiek zijn verloren. Wat het publiek interessant of mooi vond, hoefde geen rol meer te spelen. Componisten waren vooral met zichzelf bezig. Ik geef daarmee geen oordeel over de kwaliteit hè. Er is fantastische atonale muziek bijvoorbeeld, maar die is voor een klein kennerspubliek.

‘Als influencers zijn popmuzikanten nauwer verwant aan Beethoven dan hedendaagse klassieke componisten. Wij brengen influencers van toen en nu bij elkaar: Beethoven, Franz Liszt, Steve Reich – iemand die met zijn minimal music zowel notenschrijvers als mensen in de elektronische muziek inspireert – en Thijs de Vlieger. Thijs is producer van het Groningse drum-and-bass-collectief Noisia en heeft voor ons een stuk gemaakt voor cello, elektronica en orkest.’

Mag nieuwe kunstmuziek niet voor een klein publiek zijn?

‘Natuurlijk wel, absoluut. Maar ik vraag me wel af: als een groot symfonieorkest, 80 man sterk, voor 150 mensen gaat spelen, hoe lang houden we dat vol? We zijn het enige professionele orkest in Groningen, Friesland en Drenthe. We merkten dat we niet genoeg publiek hadden om 38 weken per jaar klassiek te spelen. Ik vind dat als ons publiek iets anders wil horen, naast Wagner en Mozart, wij daarvoor moeten zorgen.’

Wagner en Rammstein

Marcel Mandos was hoboïst in diverse orkesten. In 2000 zag hij in de Volkskrant een vacature bij het Noord Nederlands Orkest, dat in 1989 was ontstaan door de samenvoeging van het Noordelijk Filharmonisch Orkest en het Frysk Orkest. Mandos werd artistiek leider en programmeur en zorgde voor een toegankelijker profiel. Zijn volgende droom is om muziek van Richard Wagner te koppelen aan Rammstein.

Komt het poppubliek vervolgens ook naar ‘gewone’ klassieke concerten?

‘Dat hebben we niet gemeten, maar daar gaat het me ook niet zo om. We hebben eens David Bowie gekoppeld aan Richard Strauss, omdat Bowie verslaafd was aan de Vier letzte Lieder. De zaal zat vol omdat er veel mensen op Bowie afkwamen, maar die hoorden dan wel hoe goed Strauss is en hoe mooi de klank van een symfonieorkest is. Ook voor de notenschrijvers van nu die in de klassieke traditie werken, blijven we ons trouwens hard maken.’

Het Noord Nederlands Orkest bij hun nieuwjaarsconcert. Beeld Mariska de Groot

Componisten zitten nooit aan de talkshowtafels. Hoe kunnen zij aan invloed winnen?

‘Lastige vraag, omdat de jonge generaties in geringe mate in concertzalen komen. Het lijkt me belangrijk dat componisten meedenken over nieuwe concertvormen. De meeste 20-jarigen gaan niet meer twee keer drie kwartier zitten luisteren naar een orkest, de jongeren willen het visueel en snel. Je kunt pas invloed hebben als je luisteraars hebt.’

De grote componisten van vroeger refereerden vaak aan populaire muziek, bijvoorbeeld door te variëren op een thema of een bekend lied als basis te nemen voor een mis. Dat doen componisten bijna nooit meer. Zou dat een idee zijn?

‘Ik weet niet of het de oplossing is, maar het is zeker een creatieve gedachte. Het lijkt me vooral goed als wij van de klassieke muziek uit onze cocon komen.’


Het Noord Nederlands Orkest speelt Beethoven en zijn erfgenamen in Assen (13/2), Leeuwarden (14/2) en Groningen (15/2). Info: nno.nu

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden