InterviewsMannen met eetstoornissen

‘Mannen met eetstoornissen zijn bang niet als mannelijk gezien te worden’

Beeld Mafalda Rakoš

Bij een eetstoornis denk je aan een jonge vrouw. Mannen met een eetstoornis ervaren daardoor extra schaamte. ‘Omdat ik anorexia heb, hoor ik niet bij de ‘normale’ mensen. En omdat ik een man ben, hoor ik niet bij de anorectische groep.’

De Oostenrijkse fotograaf Mafalda Rakoš en de Nederlandse journalist Ruben de Theije willen graag iets rechtzetten: niet iedereen met een eetstoornis is een jonge, westerse vrouw uit de stad die eruit wil zien als een topmodel. Ook mannen worden erdoor getroffen. Toen Rakoš en De Theije een oproep deden om ze te vinden, meldden zich binnen twee maanden elf mannen met een eetstoornis uit Nederland, Duitsland en Oostenrijk. ‘De mannen die we interviewden willen graag meer zichtbaarheid creëren voor hun situatie’, zegt Rakoš. ‘Ze ervoeren veel maatschappelijk onbegrip.’

Rakoš heeft als tiener anorexia gehad en maakte eerder een fotoboek over vrouwen met eetstoornissen. Ze wilde daarna graag mannen met dezelfde ziekten interviewen en fotograferen om het taboe te doorbreken. ‘Ik vroeg me af hoe het is voor mannen om aan een eetstoornis te lijden. Tijdens de interviews kwam ik erachter dat de jongens nog extremer leden aan hun eetstoornis dan de meeste vrouwen. Bijna allemaal waren ze erdoor in het ziekenhuis beland. Veel balanceerden op het randje van de dood, en sommigen hebben zelfs zelfmoordpogingen gedaan.’

Aankomende zomer verschijnt het boek A story to tell,  dat het duo financiert met een crowdfundingsactie via Voordekunst. Het boek gaat vooral over de psychologische conflicten achter een eetstoornis. ‘Na de interviews besloten de mannen waar ze gefotografeerd wilden worden, vaak op plekken die verband hadden met hun eetstoornis’, legt Rakoš uit. ‘Ziekenhuizen, klinieken, maar ook plekken waar ze goede herinneringen aan hadden.’ Vervolgens tekenden en schreven de jongens op de foto’s. Duivels en demonen bijvoorbeeld, als representatie voor hun eetstoornis. ‘Het was een vermoeiende reis’, heeft deelnemer Elias onder zijn foto geschreven. ‘Maar ik ben blij dat ik hem heb gemaakt.’

Thomas, destijds 22, uit Nederland

ThomasBeeld Mafalda Rakoš

Al in groep 8 had Thomas symptomen van anorexia. Hij zag zijn gewicht als een competitie, en wilde de dunste van iedereen zijn. ‘Het voelde als eindelijk iets waar ik goed in was.’ Afgegaan op Thomas’ BMI op dit moment lijkt alles goed te gaan, maar psychisch zit hij nog in de knoop. ‘Ik onderdruk continu het mechanisme dat me hielp met mijn trauma’s en emoties om te gaan: anorexia. Aan de ene kant is de ziekte verschrikkelijk, maar ik mis het ook. Vier dagen niet eten voelt als een prestatie. Je hele lichaam schreeuwt om eten, maar jij kunt het weerstaan. Dat veroorzaakt een euforisch gevoel. Anorexia is een verslaving.’ Daarnaast heeft Thomas het gevoel dat hij nergens bij hoort. ‘Omdat ik anorexia heb, hoor ik niet bij de ‘normale’ mensen. En omdat ik een man ben, hoor ik niet bij de anorectische groep. Het wordt toch echt gezien als ‘meisjesziekte’. Ik heb me vaak eenzaam gevoeld. Gelukkig gaat het al veel beter met me. Ik ben hoopvol dat ik deze weg uit de anorexia kan doorzetten.’

Teun, destijds 29, uit Nederland

Teun Beeld Mafalda Rakoš

Teun is in zijn tienerjaren gediagnosticeerd met een ‘Eetstoornis Niet Anderszins Omschreven’. Mensen met deze eetstoornis hebben gemengde symptomen van anorexia en boulimia, maar niet precies dezelfde patronen. Hij is nu therapeut bij Human Concern, waar hij anderen met eetstoornissen behandelt. ‘Ik heb ooit een man therapie gegeven die het woord ‘eetstoornis’ nauwelijks durfde te zeggen. Bij veel cliënten merk ik dat ze bang zijn om niet als mannelijk gezien te worden. Ze vinden dat mannen sterk moeten zijn, kwetsbaarheid is uitgesloten. Zo zag ik het vroeger ook. Ik voelde me vaak machteloos, totdat mijn eetstoornis me een gevoel van controle en autonomie gaf. Ik bepaalde wat en wanneer ik at. Dankzij dramatherapie heb ik geleerd om met mijn moeilijkheden om te gaan: de scheiding van mijn ouders, mijn angst om te falen. Nu geef ik die therapie aan anderen, dat voelt geweldig.’

Beeld Mafalda Rakoš

Leroy, destijds 20, uit Duitsland

LeroyBeeld Mafalda Rakoš

‘Ik ben geboren als vrouw, en dat vond ik verschrikkelijk. Ik had het gevoel dat ik in een bepaalde rol geduwd werd. Een rol die me niet toebehoorde. Ik werd veel gepest. In 2015 kwam het tot een dieptepunt. Ik dacht veel na over zelfdoding en heb het zelfs een keer geprobeerd.’ Nu woont Leroy in een instelling voor jonge mensen die worstelen met hun psychische gezondheid. ‘Het voelde als een nieuwe familie. Er is eindelijk ruimte voor mijn gevoelens. Hoewel ik nog geen gezond gewicht heb, ben ik wel op het juiste pad. Ik ben verantwoordelijk met eten, ik sport minder. Ik realiseerde me dat mijn vrouwelijke zelf voelt als de kant met de eetstoornis. Ik hoop dat als ik de volledige transitie naar man heb gemaakt, mijn eetstoornis ook zal verdwijnen.’

Beeld Mafalda Rakoš

Elias, destijds 22, uit Oostenrijk

Elias Beeld Mafalda Rakoš

Elias werd pas zeven jaar geleden gediagnosticeerd met anorexia, terwijl de ziekte al veel langer zijn leven beheerste. ‘Mijn hele jeugd staat in teken van anorexia. Mijn ouders brachten me naar de dokter, maar ze deed niks. Pas ver na de middelbare school kreeg ik echte hulp. Mijn leven werd door de eetstoornis compleet in de war gegooid. Uiteindelijk kwam ik terecht in een goede therapiegroep.’ Elias praat nog steeds niet graag over zijn eetstoornis. ‘Ik heb het er alleen over met mijn ouders en broer. Zelfs vrienden van me weten niet dat ik een eetstoornis heb gehad. Ik zeg vaak dat ik een depressieve fase had. Het heeft me uiteindelijk vier jaar gekost voordat ik de anorexia helemaal onder controle had, maar nu leid ik eindelijk een normaal leven. Ik maak me niet meer doorlopend zorgen over eten.’

Beeld Mafalda Rakoš
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden