FilmrecensieMank

Mank, over de totstandkoming van filmklassieker Citizen Kane, loopt over van filmliefde ★★★★☆

Mank.

De kritiek die Herman Jacob Mankiewicz (1897-1953) te horen krijgt tijdens het schrijven van het scenario van Citizen Kane is genadeloos, in Mank. Mankiewicz’ door de tijd springende relaas, gebaseerd op het leven van krantenmagnaat William Randolph Hearst, is ‘zo gefragmenteerd’, zegt de assistent van regisseur Orson Welles, dat het publiek een plattegrond nodig heeft.

Regisseur David Fincher toont zich met Mank zelfbewust: zijn verhaal over de Kane-scenarist is al even versnipperd.

Negentig dagen heeft Mankiewicz (een aangenaam naturelle Gary Oldman, met weinig van zijn gebruikelijke maniertjes) om het scenario van de debuutfilm van Orson Welles te schrijven, althans dat denkt hij. ‘Maak er zestig van’, commandeert de dan 25-jarige Orson Welles aan de telefoon. Met de typemachine in bed – hij brak zijn been in een auto-ongeluk – en een gevuld drankkabinet binnen handbereik, tikt hij vervolgens een van de grote meesterwerken in de Amerikaanse filmgeschiedenis bijeen. Flashbacks naar de jaren dertig, de Depressiejaren waarin Hollywood met de pas geïntroduceerde geluidsfilm zocht naar nieuwe manieren om het publiek naar de bioscoop te krijgen, vormen het voornaamste decor van zijn inspiratie.

Met deze scènes maakt regisseur David Fincher, die het scenario van zijn wijlen vader Jack verfilmde, meer dan een eenvoudige ode aan de scenarist. Op zijn best dartelt Mank door de filmgeschiedenis – de milde satire waarmee Fincher de Hollywoodelite van de jaren dertig onder de loep neemt is ook zonder voorkennis hoogst vermakelijk. De ontmoeting op de set van een B-western tussen scenarist Mankiewicz en actrice Marion Davies, waar de 35 jaar jongere geliefde van krantenpaus Hearst op een brandstapel is vastgebonden, levert een verrukkelijke sleutelscène op. Op de brandstapel: zó bezag men acteurs en scenaristen destijds.

Kijken naar Mank is soms even doorzetten, het is een wat praterige film vol historische details die niet altijd duidelijk zijn verbonden met de hoofdlijn van het verhaal. Maar er volgt steevast een beloning, zoals na de ogenschijnlijk veel te uitvoerige flashbacks naar de Californische gouverneursverkiezingen  van 1934 (met de Republikein Frank Merriam versus Democraat Upton Sinclair). Juist deze geschiedenis brengt Fincher tot een belangrijk punt: Mankiewicz besloot de aanval op Hearst te openen toen bleek dat deze geënsceneerd bioscoopnieuws liet samenstellen, bedoeld om de democratische kandidaat in diskrediet te brengen. Nepnieuws avant la lettre.

En misschien nog meer dan een ode aan de scenarist, is Mank een monument voor Gregg Toland, de cameraman van Citizen Kane. De cameraman met wie Fincher de Netflixserie Mindhunter draaide, Erik Messerschmidt, geeft met zijn vervreemdende perspectieven en uitgekiende deepfocus-techniek een uitstekende Toland-imitatie ten beste.

Mank is zodoende bovenal een film die overloopt van liefde voor het medium.

Mank

★★★★☆

Drama

Regie David Fincher

Met Gary Oldman, Amanda Seyfried, Lily Collins, Charles Dance, Tom Burke

133 min., in 37 zalen, vanaf 4 december op Netflix.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden