MAN VAN ZIJN TIJD

James Bond is altijd een product van de tijdgeest geweest. In Casino Royale wordt hij zelfs opnieuw uitgevonden. Als gevoelige, sexy man....

Als een echt fotomodel rijst hij vanuit de golven op. Daniel Craig, de nieuwe James Bond, pronkt met zijn gespierde, massieve lijf zoals Ursula Andress haar schoonheid toonde in Dr. No (1962): als een zelfbewust godenkind dat zojuist de oceaan heeft getrotseerd.

Met die scène maakt regisseur Martin Campbell een knipoog naar de geschiedenis van het Britse icoon. Campbell onderstreept dat de tijden zijn veranderd. Deze Bond is behalve een geheim agent en een stoere killer ook een sekssymbool. Hij is een man waarvoor vrouwen hun hoofd omdraaien,

Bond is altijd een filmheld geweest die op de golven van zijn tijd meedeinde. Hij begon als de man die het Westen in de Koude Oorlog hoop moest bieden, om zich na de val van de Muur in 1989 te gaan richten op internationale terroristen. Ook de dames van Bond gingen met hun tijd mee; de vrije meiden van de jaren zestig werden in de jaren tachtig – de kranten stonden bol van horrorverhalen over aids – beduidend preutser. In de jaren negentig veranderden ze in power babes, compleet met een eigen geheime agenda.

De eigenschap om constant te veranderen maakt Bond tot een filmidool waarvan de houdbaarheidsdatum steeds maar weer wordt verlengd. Sterker: de producenten van de film hebben, onder aanvoering van Barbara Broccoli, de nieuwe film Casino Royale – Bond nummer 21 – aangegrepen om hun onverzettelijke held opnieuw te modelleren en te kneden. Het gelijknamige boek van Ian Fleming, dat in 1967 al eens als fundament diende van een officieuze Bond-productie, werd in die mate bewerkt dat de superspion vooral weer een mens werd. Een killer weliswaar, maar wel een met gevoelens: Bond wordt stapelverliefd op de vrouw die hem tijdens zijn speurtocht door een mondiaal schurkennetwerk begeleidt. En het kan nog eigentijdser: na de liefdesverklaring besluit 007 zijn werk maar helemaal op te geven, om vervolgens met zijn verloofde op reis te gaan naar Venetië.

Het was wereldnieuws toen bekend werd dat de acteur Daniel Craig de rol van Bond van Pierce Brosnan ging overnemen. Het bleef daarna lang rumoerig: op internet ontstonden gemeenschappen die fel ageerden tegen de keuze van een blonde James Bond. Dat Craig zijn sporen had verdiend in het theater en in art films, gold ook al niet als een aanbeveling. De Britse schandaalpers publiceerde grote stukken waarin werd verhaald hoe knullig Craig op de set auto’s bestuurde, en hoe hij tijdens een vechtscène meteen twee tanden zou hebben verloren. Ook barstte een discussie los over de kwestie waar echte Bond-meiden als Honey Rider, Pussy Galore, Holly Goodhead en Fatima Blush waren gebleven?

De puristen zullen bij het zien van Casino Royale inderdaad moeten slikken. De introductie van Craig werd door het producententeam aangegrepen om meteen enkele zekerheden overboord te kieperen: de gadgets zijn verdwenen evenals de science fiction-achtige voertuigen, de extravagante architectuur en de cartooneske schurk.

Wil meneer Bond zijn Martini shaken not stirred? ‘Zie ik eruit alsof dat mij ook maar iets kan schelen?’

In Casino Royale trekken de twee scenarioschrijvers, die werden geassisteerd door Crash-schrijver en -regisseur Paul Haggis, een ondoorzichtige wereld op. In die wereld lopen goed en kwaad voortdurend door elkaar. Le Chiffre, de grote schurk van de film, is een belegger die met geld van schurkenstaten en terroristen greep probeert te krijgen op de wereldhandel. Het is aan Bond deze man uit te schakelen. Niet in een vuurgevecht, maar aan de pokertafel.

Juist doordat Bond in zijn nieuwe gedaante emoties en nuances moet tonen, is de keuze voor de karakteracteur Craig een formidabele. Craig heeft het vermogen zonder omhaal een scala van emoties te suggereren. Wanneer hij in een Montenegrijns hotel enkele boeven omlegt, is er bij de geheim agent ook een zweem van verdriet en pijn te zien.

007 is in 2006 geen alleskunner of een superman meer. Hij is een man die zijn best doet maar het verder ook niet weet.

****

Casino Royale van Martin Campbell. In 132 zalen. www.cinema.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden