Recensie Man Made

Man Made laat zien dat de alfaman en de knuffelaar meer op elkaar lijken dan verwacht

Ineens zit Bert helemaal aan zijn emo-taks. Hij is deelnemer aan een bijeenkomst over mannelijkheid en pal voor zijn neus, middenin de kring, knuffelen twee mannen zonder duidelijke aanleiding. Bert hééft zijn gevoelens al geuit en krijgt van nog meer ‘emo-talk’ spontaan zin om voetbal te kijken. Deelnemer Jesse voegt stamelend toe dat hij het denigrerend vindt, dat Bert het emo-talk noemt.

De vraag die Sunny Bergman in haar documentaire Man Made stelt: wordt de moderne man bekneld door het traditionele begrip van mannelijkheid? Nee hoor, vinden de bezoekers van een lezing van psycholoog en messias van de witte man in crisis, Jordan Peterson. Anders dan de mannen in de knuffelkring, pleit Peterson voor herwaardering van traditionele mannelijke eigenschappen. Bij de lezing zegt een Peterson-fan tegen Bergman: ‘Witte mannen liggen onder vuur. Het is ook de schuld van mensen zoals jij, dat die witte mannen moeten nadenken over wie ze zijn.’ Bergman vraagt zich af of een bredere invulling van het begrip mannelijkheid ze niet beter zou helpen dan Petersons oermannenplan.

Een sympathiek punt, dat in Man Made hier en daar te haastig wordt uitgewerkt. Want dan komt er die boreale beer op de weg: de aangeboren natuur van de man, die vrijwel elke emancipatiediscussie lamlegt. Zo zei Theo Maassen afgelopen vrijdag in de Volkskrant in het duo-interview met Bergman: ‘Serieus: ik zie mannen en vrouwen als volkomen gelijkwaardig. Alleen: ze zijn niet overal even goed in.’ Een fan van Peterson in Man Made: ‘Het gaat niet over wat goed en fout is, het is gebaseerd op wetenschap.’

Jammer genoeg laten Bergman en haar vriend in de film een hersenscan maken om deze kwestie te onderzoeken. Op het scherm zien we twee grijze hompen. Wat we nu weten? Dat Sunny’s hersenen en die van haar man een beetje van elkaar verschillen. Maar twee paar hersenen zeggen per definitie niets. De aanname dat sekseverschillen terug te zien zijn in een enkele hersenpan, schreven professoren Daphna Joel en Cordelia Fine in december in The New York Times, is juist een probleem in het onderzoek naar hersenen. Uit hun studie uit 2015 bleek dat sekseverschillen die je over het geheel ziet tussen mannen- en vrouwenbreinen, niet terug te zien zijn in individuele breinen: 97 procent van de mensen heeft géén brein met vooral of exclusief ‘vrouwelijke’ of ‘mannelijke’ eigenschappen, maar een man-vrouwmozaïek. Elke hersenpan is dus even nietszeggend.

Het ultieme pleidooi eigenlijk, voor Bergmans ideaal: de alfaman mag gerust in zijn mancave bierblikjes op zijn voorhoofd pletten, maar er moet ook ruimte zijn voor die lieverd die in een kring wil knuffelen. Man Made laat zien dat de twee ogenschijnlijke uitersten meer op elkaar lijken dan ze denken. De man is zoekende, alleen grijpen de Peterson-adepten terug naar de vertrouwde mannelijkheid, en tasten de anderen in het duister naar een nieuw model.

‘Mannen zijn bang om te laten zien dat ze depressief zijn, of aan angsten lijden’, zegt een Peterson-fan. Je zou hem een knuffel willen geven, maar hij is niet in de juiste kring.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.