Man en handschoen

In het Utrechtse kunstcentrum BAK heeft de geëngageerde kunstenaar Matthijs de Bruijne een tentoonstelling samengesteld met werk van gelijkgestemden. Protest!

Installatie van Jeremy Deller en Piero Gilardi Beeld Tom Janssen

Het was de zomer van 2000, het EK werd gehouden in Nederland en België. In de binnenstad van Utrecht hing ik in een sportkledingwinkel oranje kleren op de hangers. Er waren ook T-shirts op te vouwen, herinner ik me, en mensen in paskamers moesten ‘benaderd’ worden. Liever herschikte ik onaangeroerde stapels truien of ging ik in de kelder de kluwen kleerhangers te lijf. In een werkdag verdiende ik acht keer vijf gulden, veertig gulden, de prijs van een cd. Wat een rijkdom, elke dag een cd te kunnen kopen, zo voelde dat.

Langs deze herinnering, die winkel is er nog, wandel ik naar kunstcentrum BAK. Compromiso Político heet de tentoonstelling van Matthijs de Bruijne, die zich politiek kunstenaar noemt. Hij toont werk van gelijkgestemde kunstenaars: Jeremy Deller, Piero Gilardi en Mierle Laderman Ukeles. Alle kunst hier gaat over onrecht en het organiseren van protest.

Centraal hangt een vaandel van Jeremy Deller. ‘Today you have day off’, staat erop. Een achteloos bericht dat ik achttien jaar geleden nog had opgevat als één cd minder. Een medewerker van BAK vertelt me dat sommige bezoekers vrolijk met de tekst op de foto gaan. Maar de Engelse kunstenaar bedoelt niks vrolijks. Dit vaandel verbeeldt een sms die iemand met een nulurencontract ontving. Misschien stond hij op het punt de deur uit te gaan, maar nee, deze dag is geen werkdag. Oftewel: geen geld verdienen, misschien geen huur kunnen betalen, misschien geen eten. Want werken doe je niet (alleen) om cd’s te kopen, dat begrijp ik inmiddels ook.

De Bruijne (50) is een van de tien huidige ‘fellows’ van BAK. De kunstinstelling heeft sinds vorig jaar een postacademisch programma voor talentontwikkeling en is verhuisd. De Bruijne werkt al jarenlang nauw samen met de Nederlandse vakbond van schoonmakers, onderdeel van FNV. Hij hielp hen aan een herkenbaar logo: een geheven vuist in een gele handschoen. En hij maakte een ‘museum van afval’ samen met de schoonmakers.

Aan de muur hangen plastic zakjes met erin pillen, make-up en kleren, de dingen die mensen achteloos in de trein laten liggen. Tijdens de opening vertelde de voorzitter van deze vakbond, Khadija Hyati, wat De Bruijne voor hen betekent. Dat de schoonmakers ooit onzichtbaar waren, zegt ze, maar: ‘Als een van jullie nu buiten een gele handschoen ziet, dan weet je waar het over gaat.’

Matthijs de Bruijne: Compromiso Político, BAK, Utrecht, t/m 15/4.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.