Review

Malou Gorter doet tv-Birgitte vergeten

De theaterversie van Borgen roept zowel grote bewondering als scepsis op. Malou Gorter is de grootste troef: ze doet de tv-Birgitte vergeten. Borgen is ongebreideld theater. Sommige scènes zijn briljant, andere veel te lang of overbodig.

Borgen door het Noord Nederlands Toneel. Beeld Reyer Boxem

'Mama...mama...mama...mama...', en dat dan nog een aantal keren: de zachte kinderstem van Magnus is een harde schreeuw om aandacht. Magnus is het zoontje van Birgitte Nyborg, premier van het land. Mama koos voor haar baan en roeping, papa kreeg een andere vriendin - de kinderen zijn de dupe. Nadat hun ouders zijn gescheiden lopen Magnus en zijn zusje Laura voortdurend heen en weer met rugzakjes.

Dat thema is een van de belangrijkste in de marathonvoorstelling Borgen van het Noord Nederlands Toneel, waarin de eerste twee seizoenen van de Deense televisieserie zijn samengebald. Regisseur Ola Mafaalani en bewerker Ko van den Bosch hebben de diverse lijnen herschikt en opnieuw ingedeeld. In tien theaterafleveringen maken we kennis met Nyborg en haar gezin, met haar politieke vrienden en vijanden en met de journalisten die haar omringen. Borgen gaat over het kiezen tussen werk en privé, tussen idealen en opportunisme en over de rol van de media in de huidige tijd.

Voor mensen die de serie niet kennen, lijkt het een hele toer om de vele personages en intriges uit elkaar te houden. De zoektocht naar evenwicht in het leven van Birgitte Nyborg zelf is het helderst. De scènes bij haar thuis met man en kinderen (en daar dan toch steeds moeten uitbreken, omdat er weer een politieke crisis dreigt) zijn dan ook erg goed. Ook de manier waarop ze met haar progressieve middenpartij doorbreekt, is knap uitgewerkt. Met als hoogtepunt de trappenscène in slow-motion, waarin ze haar kabinet presenteert. Dan breekt Mafaalani helemaal uit het keurslijf van realistisch tv-drama en maakt theaterkunst. Dat doet ze nog een aantal keren, in een voorstelling die even veel bewondering en emotie oproept, alsook verwondering en scepsis.

Borgen Door: Noord Nederlands Toneel naar de Deense tv-serie van Adam Price, bewerking: Ko van den Bosch, regie: Ola Mafaalani. 12/3, Stadsschouw-burg Groningen. Tournee.

Oppervlakkige roddelkonten

De journalisten worden in Borgen neergezet als oppervlakkige, ambitieuze roddelkonten. Ook de privébesognes van haar ministers en spindoctor Kasper Juul komen soms lukraak uit de lucht vallen, maar worden toch uitgediept. Dan gaat het ineens over corruptie, verkapte homoseksualiteit, overspel, incest en meer ellende.

Ronduit potsierlijk is de manier waarop de geheime homo-escapades van minister Troels Höxenhaven (Dragan Bakema) worden uitgebeeld: twee als operette-artiesten uitgedoste travestieten doen aan treurige seks. Veel seksscènes zijn trouwens van de kille, mechanische soort. De uitbarsting van Kasper Juul (een al te energieke Peter Vandemeulebroecke) als hij zijn incestverleden moet verwerken en tientallen krukjes kapotslaat, is ver over de top. Mafaalani heeft een nogal dwingende muziekscore van de live spelende Eef van Breen Group onder bijna alle scènes gezet. Vaak is er een fraaie symbiose tussen muziek en spel, soms wordt het net te overdadig.

Daar staan schitterende scènes tegenover: Birgitte, wellustig gevangen tussen bas en bassist, de manier waarop Julia Akkermans ijzingwekkend goed het getroebleerde dochtertje speelt en spannende dialogen tussen Birgitte en haar politieke tegenstanders. Overtuigend is Harry Piekema als de rechtse populist Svend Saltum, Dragan Bakema is eigenlijk altijd goed en Bram van der Heijden zet zijn gevaarlijke charme in als hoofdredacteur van de ranzige krant Ekspres. Anna Drijver en Renée Soutendijk spelen de jonge en de oudere journaliste - Drijver nogal mechanisch, Soutendijk overdreven verloederd.

Borgen door het Noord Nederlands Toneel. Beeld Reyer Boxem

Stevige politieke boodschap

Zo is deze Borgen tussen 13.00 en 22.00 uur een aaneenschakeling van briljante en aangrijpende, en soms veel te lange of overbodige scènes. Ongebreideld, zoals het theater van Ola Mafaalani vaker is: extreem fantasierijk, vervreemdend, maar ook onontkoombaar, en vooral authentiek. Met in dit geval een stevige politieke boodschap aan het eind en met Malou Gorter als ankerpunt.

Als Birgitte Nyborg is Gorter bijna tien uur lang onafgebroken op toneel- ze maakt ontbijt en ontslaat ministers, ze vrijt en ze sticht vrede. Ze speelt de rol voortdurend onderkoeld, met ingehouden emotie, laconiek bijna, alsof alles haar een beetje overkomt, met lichte vermoeidheid ook bij weer de volgende crisis. Totdat aan het eind een genadeloze uitbarsting volgt - sterk gespeeld, en zo volkomen terecht. Dat Malou Gorter de tv- Birgitte doet vergeten is de grootste troef van deze voorstelling.

Borgen door het Noord Nederlands Toneel. Beeld Reyer Boxem

TUSSEN KOUDE GEHAKTBAL EN GESLOTEN DEUREN

Borgen is ook een theaterevenement. Hierbij enkele aandachtspunten.

* Een kaartje kost 77,50 en dat is inclusief hapjes en maaltijden, maar exclusief drankjes. Er zijn doosjes met koude gehaktballetjes, krieltjes en worteltjes, sandwiches met zalm en hummus, kip-curry en een appelcrumbletoetje. Voor drankjes moet je eerst in de rij om muntjes te kopen en dan in de rij om iets te bestellen.

* Er zijn geen vaste zitplaatsen. Het is de bedoeling dat het publiek tijdens de vele pauzes en breaks steeds een andere plek kiest. Dat doet het doorgaans niet. Tip: laat een trui of tas achter.

* Sommige breaks duren zo kort dat je moet rennen om op tijd de zaal te bereiken, anders loop je tegen een gesloten deur aan. Aldus zag ik Borgen achtereenvolgens op een comfortabele rij 2, het smalle tweede balkon en een trappetje aan de zijkant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden