Making of Justice: moeizaam kijkje in hoofden van moordenaars

The Making of Justice kijkt moeizaam, maar toch wil je geen woord missen van de Vlaamse delinquenten. Sarah Vanhee maakte een documentaire in samenwerking met geweldplegers.

Beeld Still uit the Making of Justice

Het idee is even simpel als geniaal. Je werkt aan een script voor een misdaadfilm en zoekt naar karakter en motieven van de hoofdfiguur, een moordenaar. Hoe komt hij tot zijn daad, waarom legt hij iemand om en hoe vergaat het hem tijdens en na zijn straf? De Vlaamse kunstenaar Sarah Vanhee (37) besloot het aan ervaringsdeskundigen te vragen. In een kringgesprek met delinquenten, allemaal veroordeeld voor dodelijk geweld, bedachten ze stapje voor stapje wat er door het hoofd van de dader zou gaan, hoe hij eerst terechtkomt in criminaliteit 'met een laag risico', hoe het uit de hand loopt (je wapen afvuren op een dichte deur), hoe de buitenwereld reageert en wat er gebeurt als hij weer aan werk probeert te komen, legaal en illegaal.

The Making of Justice, documentaire, door Sarah Vanhee. 17/8, Vrijdagtheater, Groningen. Aldaar vandaag.

Wazig

De gesprekken legde Vanhee vast op film. Wazig, om de identiteit van de veroordeelden te beschermen. Je kijkt dus tijdens The Making of Justice een uur naar onscherpe beelden van benen, handen, haren en hoofden. Dat kijkt best moeizaam, eerlijk is eerlijk. Maar wat er gezegd wordt, zegt zo veel over het (dis)functioneren van het rechtssysteem, dat je geen Vlaamse uitspraak wilt missen. Bovendien geven de mannen indirect van alles over zichzelf prijs, wanneer ze ingaan tegen de gangbare beeldvorming over daders, incidenten en motieven. Ze leggen haarfijn de vinger op wat er door het hoofd van iemand heen gaat die een dodelijk schot lost; op dat moment kun je de paniek bijna in hun adem horen. Rustig fantaseren ze hoe de hoofdfiguur begint met een inbraak in een voetbalkantine (nauwelijks beveiligd), bedenken ze dat hij pist in een politieauto als verzet tegen zijn gevangenneming en hoe hij fantaseert over wraak op zijn verrader, maar dat hij bij een toevallige ontmoeting in een supermarkt niet verder komt dan een simpel gesprekje.

Een paar citaten uit de mond van deze moordenaars lenen zich voor tegeltjeswijsheden aan hun celwand, of voor de gangen van een rechtbank: 'Ik laat mij niet meer gebruiken, ik ga zelf mensen gebruiken', 'Justitie is een vierkant systeem, rechtvaardigheid is een capaciteit van mensen' en natuurlijk: 'Geen enkel kind wordt met haat geboren.'

Of Vanhee de film ook daadwerkelijk gaat maken, laat het project in het midden. Misschien was dat voornemen alleen een dekmantel voor een eerlijk, realistisch en onbevooroordeeld kijkje in het hoofd van een moordenaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.