Magie van vergeten Nederlandse hofopera's klinkt door: op naar de volgende stap (***)

Barbara Kozelj zingt Beeld RV
Barbara Kozelj zingtBeeld RV

‘Mozart schreef Die Zauberflöte, maar decennia eerder waren er al andere componisten die vrijmetselaarsopera’s componeerden. Ze heetten Zingoni, Colizzi en graaf Jacob Jan van Wassenaer Obdam. Hun werken konden ontstaan dankzij de bloeiende muzikale hofcultuur rondom de stadhouders Willem IV en Willem V’, vertelt muziekkenner René Seghers op het podium van het Haagse theater Diligentia. Samen met Frits Zwart, directeur collecties van het Nederlands Muziek Instituut, is hij bezig de opera’s die werden geschreven voor het Franse Theater in concertvorm te laten horen. Dit weekend klonk het resultaat in meer dan twintig aria’s uit opera’s van zes componisten.

Het vergeten verhaal begint met Anna van Hannover (1709-1759). Deze echtgenote van Willem IV nam muzieklessen bij Georg Friedrich Händel, een van de grootste operacomponisten van de 18de eeuw. Vanaf dat moment greep de operakoorts aan het hof om zich heen en begon het Franse Theater aan de Haagse Casuariestraat aan een bloeitijd. Componisten uit Bohemen, Duitsland en Italië werden ingehuurd en bleven in Nederland wonen, soms wel vijftig of zestig jaar lang. Ze kregen er pensioen en bouwden er een oeuvre op dat sinds de Franse Revolutie in de paleiskasten en archieven is blijven liggen.

De hervonden componisten – naast Zingoni, Colizzi en Van Wassenaer Obdam ook namen als Meissner, Just en Van Swieten – schreven levendige muziek die soms originele afslagen neemt. Zeker de werken van de Bohemer Johann Kauchlitz, die zich Colizzi liet noemen, zijn de moeite waard. In de libretti klinkt de smaak van destijds door. De ene opera blinkt uit in pikante teksten, de andere komt niet verder dan juichkreten, gericht aan de heersende vorst. De werken die dieper graven, zoals Les talents à la mode van baron Gottfried van Swieten, maken de meeste kans op een revival.

Voor de zangers werd het concert een aaneenschakeling van premières. Onvermijdelijk dat ze af en toe met hun neus in de partijen stonden. Toch lieten Elise Caluwaerts, Barbara Kozelj en Hans de Vries op een aantal plaatsen de magie van de oude werken doorklinken. Marcel Reijans kampte te vaak met intonatieproblemen.

Op naar een volgende stap. Om te zorgen dat er een volwaardige uitvoering komt van de interessantste operafragmenten uit de collectie, zou het de moeite waard zijn een symfonieorkest te zoeken dat deze in een breder programma wil inpassen. Pas dan kunnen er uitvoeringen ontstaan die recht doen aan waarde van deze vergeten werken. Waarom niet beginnen in Den Haag, waar het Residentie Orkest met zijn nieuwe chef Nicholas Collon het komend seizoen begint aan een nieuwe fase in zijn bestaan?

Nederlandse Hofopera’s in het Franse Theater

Samenstelling: René Seghers. Elise Caluwaerts, Barbara Kozelj, Marcel Reijans, Hans de Vries

Ensemble o.l.v. Albert-Jan Roelofs

13/5 Den Haag, Diligentia

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden