Mag je je kat wurgen en er een handtas van maken?

Kunstenaar Katinka Simonse (31) alias Tinkebell wurgde haar kat, en putte 95 hamsters uit in een tentoonstelling. Ze werd aangeklaagd, de rechter spreekt zich vandaag uit. Hamstermishandeling: is het kunst, is het goede kunst en is het effectief? De zaak Tinkebell.

Kunstenares Tinkebell en de huid van haar kat. Screenshot van de website van Tinkebell, http://looovetinkebell.com

De tenlastelegging laat niets aan helderheid over: opzettelijk dierenleed. Kunstenaar Katinka Simonse, alias Tinkebell, zou drie jaar geleden 95 hamsters 'letsel hebben veroorzaakt'. De Amsterdamse dierenbescherming had de zaak aangekaart. In Galerie Masters, die nu meer bestaat, waren de hamsters aangetroffen, door de ruimte rollend in doorzichtige plastic ballen. Uitgeput en gestresst omdat ze vier uur in de ballen waren opgesloten, zonder eten of drinken, en vervuild door het verblijf in een te kleine kooi de rest van de dag. Ingrijpen was volgens de dierenbescherming noodzakelijk. De tentoonstelling werd gesloten. Tinkebell kreeg een rechtszaak aan haar broek. Vandaag wordt uitspraak gedaan.

'Bestaande maatschappelijke, culturele fenomenen, die wij als normaal zien, [maar] die mij verbazen, probeer ik uit te vergroten en zichtbaar te maken', legde de kunstenares bij Pauw & Witteman uit. Van haar eigen kat had ze, na eigenhandige wurging, een handtas gemaakt. Op een kunstbeurs wilde ze zestig kuikens door een shredder vermalen. Dode huisdieren werden opgezet op wieltjes, met een spraakcomputer. Wat het artistieke gehalte van het werk is, daarover heeft tot nu toe niemand een uitspraak gedaan. Ook de 'kunstenaar' zelf niet.

Dubbele moraal

Het is Tinkebell allemaal te doen om de dubbele moraal als het om dieren gaat. Want waarom mag de vleesindustrie wel, en zij niet overbodige haantjes vernietigen? En waarom wordt het nodeloos doorfokken van honden wel getolereerd, maar het opzetten van honden als feestvarkens niet? De dierenbescherming moet niet háár aanklagen, maar al het andere leed dat dieren wordt aangedaan, uit oogpunt van commercie en vertier, lijkt Tinkebell te willen zeggen. Waren die ballen - made in China - niet gemaakt om hamsters vrijlijk rond te laten lopen, zonder dat ze meubilair zouden opvreten, en dus in het belang van mensen, en niet van beesten? Vandaar dat de rechtzaak een onderdeel is van haar strategie. Een veroordeling van haar, vandaag, zou indirect ook een veroordeling van de vleesindustrie inhouden, het doorfokken van honden en de productie van hamsterballen. Als ze wordt vrijgesproken is de missie mislukt.
Blijft de vraag wat Tinkebell nu precies maakt. Kunst is een rekbaar begrip. Alles kan als 'kunst' worden bestempeld als het in die context wordt geplaatst. Leg een drol in een museum, giet als kunstenaar een limonadeflesje leeg in de Noordzee, zet een gesigneerde urinoir op een sokkel - alles lijkt kunst te kunnen zijn, ongeacht of het goede of slechte kunst is.

Effect

Tinkebell kent het mechanisme. Ze maakt er gebruik van. Het effect van haar werk en de media-aandacht die het krijgt, ligt in het feit dat Tinkebell zich in de kunstwereld begeeft. Daarbuiten zou ze als een dolgedraaide activist worden gezien. Die gewoon haar kat heeft vermoord. Kuikens over de kling wil jagen. Misschien uit een hoger doel, maar toch, even moorddadig als het systeem dat ze wil aanklagen. Nu het in de kunstwereld plaatsvindt, aarzelt iedereen. Mag ze bij Pauw & Witteman alles uitleggen, zonder dat het direct veroordeeld wordt.

Wat niet willen zeggen dat alles wat ze maakt daardoor automatisch kunst wordt. En dat de kunstwereld haar de vrijplaats geeft om haar activisme te rechtvaardigen. In 1997 spoot de Russische kunstenaar Aleksandr Brener een groen dollarteken op een schilderij van Malevitsj in het Stedelijk Museum. Als een performance én uit protest tegen de dolgedraaide kunsthandel. Er volgde een veroordeling. Zijn kunstenaarschap gaf hem geen rechtvaardiging voor zijn daad.

De kattenhandtas van Tinkebell. Foto van de website van Tinkebell, http://looovetinkebell.com
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.