POSTUUM

Maczewski maakte van operakoor strak zingend collectief

In 1988 begon dirigent Winfried Maczewski met een matig gedisciplineerd operakoor. In korte tijd wist hij het tot een puntgaaf koor te smeden.

Winfried Maczewski Beeld Frans Schellekens

Winfried Maczewski, de dirigent die het Koor van De Nationale Opera heeft opgetild naar wereldniveau, is zondag op 74-jarige leeftijd overleden in zijn woonplaats Amsterdam. Dat heeft De Nationale Opera (DNO) bekendgemaakt. Maczewski was al geruime tijd ziek. Zijn tweede vrouw overleed op dezelfde dag. Volgens een familielied wilde zij haar man niet overleven.

Winfried Maczewski, een tot Nederlander genaturaliseerde Duitser, triomfeerde in 1995 met de opera Moses und Aron van Arnold Schönberg. Met ruim honderd zangers had hij een jaar op de atonale partituur gerepeteerd. Hij leverde dirigent Pierre Boulez en regisseur Peter Stein een perfect koor aan, voor een productie die wereldwijd zou worden bejubeld.

Maczewski groeide op in een domineesgezin. Behalve kerkmuziek en compositie studeerde hij theologie en grafische kunsten. Stotteren bleef voor hem levenslang een handicap, die hij in een Volkskrant-interview toeschreef aan zijn strenge vader. 'Denk je in dat je een hele middag met ontzettende angst rondloopt, alleen omdat je vader je heeft aangekeken en gezegd heeft: Winfried, na het avondeten wil ik je zien op mijn kamer.'

Rockband

Hij werd 'een dromerige jarenzestigstudent', die in colleges van Adorno en Marcuse de sociale kritiek opsnoof van de Frankfurter Schule. De maatschappelijke relevantie van zijn werk heeft hem altijd geïnteresseerd. Aanvankelijk haatte hij de burgerlijke kunstvorm opera. Liever ondersteunde hij randgroepjongeren bij het spelen in een rockband.

Maczewski debuteerde in Lübeck, als repetitor bij de operette Die lustige Witwe van Franz Lehár. In 1971 raakte hij in Hamburg betrokken bij de wereldpremière van Mauricio Kagels Staatstheater. Omdat geen koordirigent wijs kon uit de partituur, zei Maczewski, 'deed ik het maar'. De zangers zagen hem verschijnen in zwarte coltrui en 'haar à la Jimi Hendrix'.

Kritische onderzoeker

Toen Maczewski in 1988 naar Amsterdam werd gehaald, was Pierre Audi net aangetreden als DNO's artistiek directeur. De koorleider trof een matig gedisciplineerde, gul vibrerende zangersgroep aan. In een paar seizoenen had hij hen omgetoverd tot een soepel, strak zingend collectief. Hij ontpopte zich als kritische onderzoeker, die voor elke opera een andere mix van stemmen koos. Klank en kleur vormden voor hem slechts één aspect. Hij beschouwde zijn zangers als karakters, van wie hij wist dat ze 'in een bepaald werk iets kunnen betekenen en anderen mentaal op sleeptouw kunnen nemen'.

Maczewski bleef DNO trouw tot aan zijn pensionering in 2006. Het succes van Moses und Aron leverde hem een zomerse bijbaan op bij de prestigieuze Salzburger Festspiele. Hij richtte het European Festival Chorus op en kneedde als muziekdirecteur van Opera Studio Nederland jonge vocalisten. Het Toonkunstkoor Amsterdam leidde hij onder meer in jaarlijkse uitvoeringen van Bachs Matthäus-Passion.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden