Machtsstrijd met de ‘inhoudelijken’

Museumdirecteur niet langer één met zijn conservatoren...

Een ondernemingsraad die het vertrouwen opzegt in directeur Pauline Terreehorst van het Centraal Museum in Utrecht, het ‘ontslag’ van conservator Roel Arkensteijn door Gemeentemuseum-baas Wim van Krimpen in Den Haag, onrust tussen personeel en directeur Stanley Bremer van het Wereldmuseum in Rotterdam en sluimerende onmin tussen conservatoren en de directeur in het Boijmans – het zijn aanwijzingen dat in de Nederlandse museawereld momenteel een fundamentele onvrede heerst.

In eerste instantie lijkt de onrust te wijten aan de vraag welke koers er gevaren moet worden – artistiek of commercieel. Lange tijd waren de musea het domein van de ‘inhoudelijken’: een samenwerkingsverband tussen directeur en conservatoren. Allen artistiek en kunsthistorisch geschoold en behept met dezelfde culturele opdracht: aankopen, tentoonstellen, beheren en onderzoeken.

Sinds museaal Nederland, enkele jaren geleden, door een verzelfstandigingsgolf werd overspoeld, is aan die vanzelfsprekendheid een einde gekomen. Musea moeten tegenwoordig meer dan voorheen zelf hun broek ophouden – wat op zich geen slechte ontwikkeling is. Het zet wel druk op het behoud van een veilige inkomstenstroom. Reden waarom veel musea al snel kijken naar uitbreiding van het restaurant, de garderobe, te verhuren ontvangstruimte en museumzalen, en verbreding van het serviceaanbod door een reisagentschap of een ticketbureau.

Maar het vergaren van meer eigen geld zet ook druk op de organisatie. Steeds meer musea worden geleid door directeuren met managementkwaliteiten. Ze zijn aangesteld door cultuurwethouders en gemeenteraden die hun financiële verplichtingen willen terugdringen. Gevolg: menig museum wordt opgezadeld met een crisismanager die tekorten wegwerkt, nieuwe pr-medewerkers aanstelt, fondsen werft en een vriendenkring opricht.

Initiatieven die tot voor kort op deze schaal ondenkbaar waren in een wereld die voornamelijk (en wellicht ook te veel) draaide om een artistiek beleid. In de kern zijn de recente conflicten dan ook terug te voeren op wie er in het museum de macht heeft. Een cultuurclash tussen conservatoren die leunen op oude verworvenheden en privileges, en solistische directeuren die als Fremdkörper in de museumwereld zijn gedropt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden