M-gebouw van Koolhaas in Den Haag afgeblazen

DEN HAAG De gemeente Den Haag heeft vrijdag een streep gehaald door de bouw van een prestigieus M-vormig gebouw van architect Rem Koolhaas op het plein voor Den Haag Centraal Station....

‘De ‘M’ van Koolhaas is definitief van de baan en dat is doodzonde’, zei PvdA-wethouder Marnix Norder van stadsontwikkeling bij de bekendmaking. Den Haag schrapt het project (geraamde bouwkosten: 300 miljoen euro), omdat de gemeente bij haar samenwerking met kantoorontwikkelaar Eurocommerce de laatste maanden op onverwachte nieuwe voorwaarden van die marktpartij stuitte. ‘Eurocommerce is een onbetrouwbare partner gebleken’, zei Norder. Bij Eurocommerce was gisteren niemand beschikbaar voor een reactie.

Ook de financiële crisis en de krimpende kantorenmarkt speelden een rol bij het besluit. De risico’s voor de gemeente werden te groot, onderstreepte Norder. ‘Wat dit Koolhaas-gebouw zo mooi, maar tegelijkertijd zo verrekte lastig maakt, is dat het grootste gedeelte van de bouwmassa hoog zit. De voeten zijn rank. Het gebouw loopt scheef en dat leidt tot veel onverhuurbare ruimte. Plus dat het de bouwkosten heel hoog maakt. In hartje New York of Shanghai was het wellicht gelukt, maar met de grondprijzen in Nederland is zo’n complex gebouw niet goed te realiseren.’

Directeur Coen van Oostrom van OVG Projectontwikkeling, na het springen van de deal met Eurocommerce gepolst door Norder, vindt het geen toeval dat de bouw van de 93 meter hoge M is afgeblazen: ‘Het is erg moeilijk om een iconisch gebouw te realiseren. De bouwkosten ervan zijn altijd erg hoog en het nuttige vloeroppervlak is meestal relatief laag.’

Rem Koolhaas ontwierp voor OVG het multifunctionele gebouw De Rotterdam, gepland op de Kop van Zuid in Rotterdam. Ook die ‘verticale stad’ is iconisch, stelt Van Oostrom, ‘maar nog wel haalbaar. Het M-gebouw dat bij Den Haag Centraal zou komen, is de overtreffende trap van iconisch.’

Ontwikkelingsmanager Aerjen Koeneman van vastgoedontwikkelaar Multi Corporation, eveneens in Rotterdam actief met een prestigieus ontwerp van Koolhaas, klinkt optimistischer. ‘Je kunt ook tegen de markt in bewegen. Het spreekt kantoorhuurders aan als hun gebouw op ansichtkaarten staat met het opschrift Groeten uit Rotterdam.’

Maar in het huidige economische klimaat, met een kantorenmarkt die in de verdrukking zit, is er volgens Van Oostrom niet of nauwelijks een gebruiker te vinden die de meerwaarde van een gebouw met een speciale uitstraling wil betalen. ‘We zullen de komende jaren minder iconische en meer functionele gebouwen zien verrijzen’, voorspelt hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden