Lynch sart, frustreert en schetst een ongrijpbare wereld

Deze Twin Peaks ontwikkelt zich gestaag tot een verrukkelijke ontleding van Amerika. David Lynch sart en frustreert in The Return, met soms eindeloos uitgesponnen scènes.

'Het is moeilijk uit te leggen', zegt FBI-agent Dale Cooper in de afgelopen maandag uitgezonden twee uur durende finale van Twin Peaks: The Return. Het is een komische en veelzeggende opmerking in het onnavolgbare en onophoudelijk verrassende derde seizoen van de culttelevisieserie uit het brein van de Amerikaanse surrealistische filmmaker-schilder-muzikant David Lynch.

Cooper - ooit messcherp en ogenschijnlijk alwetend, nu in de war en op zoek naar houvast - bevindt zich tegen het slot in een heikele situatie. Hij probeert een vrouw te vertellen dat ze niet is wie ze denkt te zijn, in iets wat zich het best laat omschrijven als een parallel universum. Dan moeten de laatste verwikkelingen nog komen. Lynch laat als een meesterillusionist de overgebleven zekerheden onder het fundament van zijn bouwwerk verdwijnen.

Een vraag voor aanvang van Twin Peaks: The Return was of Lynch, 71 inmiddels, nog iets kon toevoegen aan het tv-dramalandschap dat hij met de eerste twee seizoenen van zijn serie, uitgezonden in 1990 en 1991, zo rigoureus had opgeschud.

In die serie reist agent Cooper naar een eigenaardig bergdorpje af om de mysterieuze moord op het mooiste meisje van het gehucht op te lossen. In feite kon je Twin Peaks beschouwen als de aanzet tot het bruisende en filmische tv-tijdperk van nu. Het waren vier maanden van unieke en bevrijdende tv. Zonder nostalgische overpeinzingen, gemaakt met de blik vooruit. Het was de aanzet tot radicalere films (Mulholland Drive in 2001 en Inland Empire in 2006).

Wie zich ergerde aan de krakkemikkige plot in enkele recente afleveringen van Game of Thrones, werd in Twin Peaks een wereld binnengesleept waar de plot feitelijk geen rol van betekenis speelt.

Lynch schetst gedurende achttien grillige afleveringen geen wereld om te begrijpen, niet met het hoofd tenminste. Voeldenken, noemde hij in een interview de ideale manier om zijn films te beleven. Die term gaat hier volledig op. Niet voor niets eindigt vrijwel elke aflevering in een uitgebreid optreden in de plaatselijke bar, waar muzikanten als Chromatics en Nine Inch Nails steevast lijken te benadrukken dat het loont om Twin Peaks te bekijken zoals je luistert naar muziek.

Lynch sart en frustreert ook in The Return, met soms eindeloos uitgesponnen scènes die op het eerste gezicht niet of nauwelijks met elkaar in verband staan. Hij neemt uitgebreid de tijd om het Amerikaanse standaardgezin op de hak te nemen, in slapstickachtige sequenties waarin verzekeringsagent Dougie (een van de drie rollen die Lynch' mannelijke muze Kyle Maclachlan tot in de puntjes beheerst) als een veredelde zombie door het leven strompelt.

Het kostte Lynch een aantal trouwe fans, maar het dient een doel: laten zien hoe nostalgie iedereen bedriegt. Al is het de vraag in hoeverre de Amerikaanse betaalzender Showtime, die Lynch door een nauwelijks te bevatten samenloop van omstandigheden carte blanche gaf, voelt voor financiering van een vierde seizoen.

Deze Twin Peaks ontwikkelt zich gestaag tot een verrukkelijke ontleding van Amerika. Het onschuldig ogende dorpje raakt verdeeld door drugsmisbruik en geweld. Geheimzinnige zaken beïnvloeden in kille wolkenkrabbers het dagelijks leven. Het eerste atoombomexperiment in de woestijn van New Mexico - wat de aanzet vormt tot de een videokunstachtige beeldenstroom in aflevering 8 - doet de wereld definitief op hol slaan. Waarin niemand is wie hij denkt of zegt te zijn.

In die verkwikkende gekte vindt Twin Peaks soms gericht de weg naar het hart. Alle scènes waarin politieagent Hawk telefoneert met de mysterieuze Log Lady, een spirituele, stervende vrouw die haar wijsheden vergaart via haar boomstammetje, ontroeren diep.

Ook deze Lynch lijkt in Twin Peaks: The Return te geloven in, of te dromen van liefde en aandacht als medicijn tegen het kwaad.

Twin Peaks: The Return, Tv-serie, t/m 1/5/2018 online bij Videoland/RTL

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden