Profiel

Luxeprobleem: Goerne én Padmore in Amsterdam

Twee internationale topzangers zingen in Amsterdam op dezelfde avond hetzelfde Schubert-werk. Een stemwijzer.

Matthias Goerne. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Fans van Schubert-liederen staan aanstaande dinsdag voor een haast ondraaglijk dilemma. Twee internationale topzangers, Mark Padmore en Matthias Goerne, geven op dezelfde avond een recital; de één in het Concertgebouw in Amsterdam, de ander in het Muziekgebouw aan 't IJ. En alsof deze keuze nog niet moeilijk genoeg is, zingen de heren ook nog eens precies dezelfde cyclus, Die schöne Müllerin.

Een ongelukkig toeval, vertelt de programmeur van de serie 'Grote Zangers' in het Muziekgebouw, Theo van den Bogaard. Hij kreeg talloze boze brieven en telefoontjes. Ook op de redactie van de Volkskrant brak net geen ruzie uit over wie de beste van de twee zou zijn. Naar wie gaan we luisteren?

Mayweather vs Pacquiao

Het is een beetje als de boksers Mayweather en Pacquiao vergelijken, die afgelopen mei tegenover elkaar stonden in 'het gevecht van de eeuw'. Twee uiteenlopende persoonlijkheden: Mayweather de koele ongeslagene, maar met een defensieve stijl. Pacquiao de sympathieke aanvaller, met verliespartijen op zijn conduitestaat.

De weelderige Duitse bariton Goerne (1967) is dan Pacquiao: vermoedelijk de publiekslieveling. Hij is de beroemdste van de twee ('Zeus onder de zangers', aldus Van den Bogaard), en de leerling van de beroemde Dietrich Fischer-Dieskau, die de liedkunst na de Tweede Wereldoorlog wereldwijd groot heeft gemaakt.

De Britse Mark Padmore (1961) komt uit een totaal andere traditie, die van het King's College (denk: jongenskoren met een engeltjesgeluid), en hij is een tenor. Hij heeft een beweeglijker en lyrischer stem dan Goerne, die met gemak een orkest overmeestert in een Wagner-opera. Padmore heeft een nauwere focus in zijn carrière, hij concentreert zich op liederen en oratoria. Zijn favorieten zijn Britten en Bach, opera doet hij nauwelijks. Omdat het niet bij zijn stem past, maar ook omdat een leven in hotels en vliegtuigen, het reizende bestaan dat bij opera hoort, een stem kan belasten. Hij is daarom niet zo vaak in Nederland te zien als Goerne.

Padmores grootste kracht is zijn intellectualiteit. Hij houdt van graven in een partituur, er lang op kauwen, er liefst ook nog wat wetenschappelijke literatuur op naslaan. Hij is geïnteresseerd in de historische uitvoeringspraktijk, Britten zingt hij anders dan Bach. 'Ik ben niet geïnteresseerd in een mooie stem', zei hij eens in een interview. 'Het communiceren van woorden en betekenis, dat vind ik belangrijk.' Dat hoor je terug in zijn gevoelige tekstbehandeling.

Vaker samengewerkt

Matthias Goerne en Mark Padmore kunnen vermoedelijk wel door één deur. Ze hebben herhaaldelijk samengewerkt, zoals in een Matthäuspassion in het Concertgebouw in 2004, met Padmore als de evangelist, Goerne als Christus. Drie jaar geleden schudden ze elkaar de hand in een bejubelde uitvoering van het War Requiem van Britten in Londen. ‘Padmore’s rinkelende Engelse helderheid werd in balans gehouden door de Duitse weelderigheid van Goerne’, schreef een Britse recensent, die in de confrontatie van de twee nationaliteiten een ‘extra rilling van pathos’ ervoer tijdens het slotduet.

Je zou kunnen argumenteren dat Padmore's zoete keel, met zijn veelvuldig gebruik van de falsetstem, het best past bij Die schöne Müllerin, Schuberts liedcyclus over een jongen die verliefd is op de dochter van de molenaar. De molenaarsdochter kiest helaas voor een ander, waarna hij zich met een gebroken hart in de beek verdrinkt. Dat hopeloos sentimentele en jeugdig naïeve van de jongen die geen afwijzing kan verdragen, klinkt toch het best als het door een tenor wordt vertolkt in plaats van een donkere bariton. Een tenor associeer je eerder met jeugdigheid. Schubert schreef de muziek dan ook voor een hogere stem - authenticiteitspunten voor Padmore!

Goerne behelpt zich met een verlaagde partij. Maar, zeggen geraadpleegde experts, de stem van een bariton ligt het dichtst bij de spreekstem van de mens. 'Een bariton is beter te verstaan dan een tenor', zegt zang- en performancecoach Kirsten Schötteldreier, die grote operasterren helpt bij de voorbereiding van hun rol en bij het zingen in de Duitse taal. 'Goernes vertelkunst is daarom natuurlijker dan Padmore, die elk woord veel nadrukkelijker articuleert. Goerne doet meer met klankkleur om de emotie te vertolken, dan met tekst.' 'Een bariton is geloofwaardiger', zegt ook Van den Bogaard.

Goerne is ongetwijfeld zo beroemd vanwege zijn betoverende timbre. Warm, fluweel, 'als een zware klok', zegt Van den Bogaard. Mannelijker dan Padmore, vindt Schötteldreier, 'met veel onderlichaam, meer geaard'. Al mag hij wel wat sensueler dan zijn leermeester zingen, vindt ze. 'Fischer-Dieskau zong in de kuise jaren vijftig, maar Schubert leed aan syfilis toen hij de cyclus schreef; hij had dus aardig wat escapades op zijn kerfstok.'

Beeld Thijs Balder

Kometencarrière

Punt van zorg is Goernes kometencarrière. Hij zingt de ene grote operarol na de andere (dat verdient goed) en staat met alle grote dirigenten op het podium. De delicate liedkunst, voor kleinere zalen en met alleen pianobegeleiding, zou hier wel eens onder kunnen leiden. Is hij goed genoeg om Schubert een besmuikte snik mee te geven, geen huilbui? En is hij fit? Pacquiao verzweeg een blessure. Goerne zegde vorige week nog een optreden in Wagners Tristan und Isolde af in het Concertgebouw. Zoals wielrenner Joop Zoetemelk zei: 'De Tour de France win je in bed.'

Mayweather won van Pacquiao. Lichtpuntje voor Goerne: Mayweather moest zijn titel onlangs weer inleveren. Het is tijd voor revanche.

Die schöne Müllerin 22/9, Amsterdam
Mark Padmore Concertgebouw Kleine Zaal (piano: Kristian Bezuidenhout)
Matthias Goerne Muziekgebouw aan 't IJ (piano: Alexander Schmalcz)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden