Interview Lukas Dhont

Lukas Dhont’s Girl is geen traditioneel transgenderdrama: ‘Het is geen portret van de transgendergemeenschap, maar toont het herkenbare gevoel dat je lichaam niet als het jouwe voelt’

Nee, de jonge Vlaamse regisseur Lukas Dhont vroeg geen transgenderacteur voor de hoofdrol in Girl, zijn sprankelende debuut. ‘De film gaat juist om het losbreken uit een categorisatie.’

Victor Polster in Girl.

Lukas Dhont (27) zit in een strandtent in Cannes, kort na de allereerste vertoning van Girl. Het gonsde al rond zijn film en vanaf deze zaterdag in mei zal het enkel nog harder gonzen: het speelfilmdebuut van de jonge Vlaming over een transgenderballerina is een sensatie. Er waren momenten van wanhoop voorafgaand aan de opnamen, vertelt de regisseur, tijdens een geïmproviseerde minipersconferentie voor wat Belgische en Nederlandse pers pal na de première. ‘Zonder de perfecte hoofdrolspeler was Girl in elkaar gezakt als een soufflé. Zolang we die hoofdrolspeler niet vonden, hing de film aan een zijden draadje. Het is ook chance – geluk.’

Nee, corrigeert zijn producent, routinier Dirk Impens (The Broken Circle Breakdown), die even verderop staat en meent dat zijn protegé te bescheiden is: ‘Dat is niet zomaar chance, dat is chance die jij afdwingt. Dat is als je vijftig kandidaten hebt gezien, je er nog honderdvijftig uitnodigt, en nog eens tweehonderd, en dat als nummer 334 het misschien is, je daarmee geen genoegen neemt en doorgaat omdat het 498 moet zijn. Is dat chance?’

Acteur Victor Polster (l) en regisseur Lukas Dhont op 13 mei in Cannes. Beeld WireImage

Die nummer 498 zit pal naast de regisseur en heet Victor Polster; een jongen met zachte gelaatstrekken. In Girl zien we hem als Lara, een in het lichaam van een jongen geboren 15-jarige transgenderballerina. Lara verlangt naar een geslachtsoperatie en danst mee bij de meisjes op een prestigieuze balletschool. ‘We zijn begonnen met jongens, meisjes en transgenders te bekijken voor de hoofdrol’, zegt Dhont. ‘Het moest iemand zijn die op dat niveau kon dansen en geheel natuurlijk bleef bij het acteren. Bij Victor dachten we allemaal meteen: wow. We zagen hem dansen, eerst in een groep. Er was iets broos en superengelachtigs aan hem.’

Girl is niet minder dan een droomdebuut voor Lukas Dhont

De jonge Victor Polster vertaalt het knappe script fenomenaal. Lees hier de recensie (vier sterren)

Polster danst al vanaf zijn 9de, thans bij de Koninklijke Balletschool te Antwerpen. Maar wel bij de jongens. Dhont: ‘Dat is het grote verschil natuurlijk, bij ballet: meisjes dansen op spitzen, jongens niet. Dat was ook een mooi symbool voor ons: iemand die zich in een vorm probeert te persen. Victor moest in drie maanden tijd leren dansen op spitzen, waar ballerina’s jaren voor oefenen. Hij doet al zijn bewegingen op die spitzen zelf, in Girl. Dat is echt buitengewoon. En gevaarlijk zelfs: hij moest zijn voeten bewegen op een manier die nieuw voor hem was.’

Close-ups van Lara’s hevig gebutste voeten in Girl behoefden weinig extra make-up, beaamt de hoofdrolspeler, met een lachje. ‘Het was wel pijnlijk, ja’, zegt Polster, ‘maar dat was ook nodig om tot de emotie te komen.’

Victor Polster in Girl.

Minstens zo opmerkelijk als het spel van de acteur, is de beheersing die Dhont tentoonspreidt: niks aan de zelfverzekerde regie, visualisatie of verhaalopbouw in Girl doet denken aan een debuut. Girl wijkt af van eerdere transgenderdrama’s, stelt de filmmaker: ‘Lara vecht niet tegen de buitenwereld, zoals in de meeste films over transgenderpersonages gebeurt. Lara vecht tegen haar lichaam. Voor de vader in de film, die haar in z’n eentje opvoedt, is het feit dat zijn dochter transgender is ook geen probleem: hij steunt haar. Eigenlijk is die vader een voorbeeld van hoe je je kind kunt bijstaan. Dat was belangrijk voor me, om eens te tonen in een film: het staat een transgenderpersonage toe complexer te zijn, denk ik. Girl is ook geen portret van de transgendergemeenschap. Ik geloof niet dat de hele transgendergemeenschap op dezelfde wijze lijdt als Lara. Maar er zijn wel veel jonge mensen die het gevoel hebben dat hun lichaam niet als het hunne voelt.’

Als drama werkt Girl toe naar een dreun, die het publiek in Cannes onthutste, en waarover Dhont liever niet al te veel uitweidt. ‘Het mocht geen shockeffect zijn, niet gratuit. Dat is een dun koord om te bewandelen. En vergeet niet: Victor was zelf ook pas 15 tijdens de opnamen, hij zat zelf ook vol in de puberteit. Voor mij getuigt zijn rol van een ongelofelijke moed. Als je mij als 15-jarige had gevraagd Lara te spelen, en daarna weer terug te gaan naar mijn eigen leven, mijn puberteit...  Allee, dat is zwaar.’

Vijf maanden na de filmdoop in Cannes bezoekt Lukas Dhont Amsterdam, voor de Nederlandse release van Girl. Enkele van Polsters teennagels vielen uit tijdens die repetities van diens voetenwerk, zegt de regisseur nu.

Victor Polster in Girl.

Zijn teennagels vielen uit?

‘Dat komt vaker voor, schijnbaar. Ook bij de meisjes. Op zo’n moment zit ik daar wel over in, natuurlijk. Maar hij was omringd door goede coaches. We gingen niet lukraak te werk. Het was wel heel zwaar, Victors voorbereiding op de film.’

U had Girl onmogelijk met een ongetrainde danser kunnen maken?

‘Onmogelijk, dat verschil had je meteen gezien. Ballet is een heel specifieke kunstvorm, dat gaat niet zonder heel veel training. Dat we Victor vonden was een mirakel.’

Dhont reist inmiddels al vijf maanden de wereld rond: overal wint Girl prijzen, tot in China aan toe. Morgenochtend wacht een vlucht naar Los Angeles, waar leden van de Academy hem na afloop van de geplande vertoningen zullen bevragen. De Belgische Oscarinzending geldt als een serieuze kandidaat voor een nominatie. Tegelijk breekt Girl met de door de Amerikaanse Gay & Lesbian Alliance Against Defamation (GLAAD) geuite eis dat transgenderrollen enkel nog door transgenderacteurs zouden moeten worden gespeeld, omdat die anders niet aan bod komen in Hollywood, en om transgenderpersonages niet te reduceren tot een verkleedpartij. 

De zeer uitgesproken organisatie was eerder dit jaar kritisch over een geplande rol van Scarlett Johansson als transgender in Rub and Tug, waarop de actrice afzag van de film. Dhont schreef een brief aan het afdelingshoofd van de transgendersectie van GLAAD. ‘Omdat ik nogal fan ben van dialoog, dus voilà. Amerika heeft een andere cultuur dan Europa, zij kijken met andere ogen. Ik heb mijn mening geformuleerd en uitgelegd wat we precies hebben gedaan. Het feit dat ze niet met alles akkoord zijn kan ik niet veranderen. Maar er is dialoog. Ook van hun kant, ja. Al denken zij wel ietske rechtlijniger over die dialoog.’ 

Die kwestie is zeker niet het interessantste aan Girl, maar kan opspelen zodra uw film straks meedingt naar Amerikaanse filmprijzen.

‘Hoe bekender de film wordt, hoe kwetsbaarder ook. Daarvan ben ik me hyperbewust. Maar we moeten het erbij nemen, het aanvaarden.’

Dhont kwam op het idee voor Girl toen hij jaren geleden een artikel las over een jonge Belgische transgenderdanseres, Nora Monsecour. Zij was op de achtergrond nauw betrokken bij de totstandkoming van de film, al is die niet biografisch. ‘Er zijn mensen die enkel zien dat ik niet trans ben en dat Victor niet trans is, en dat hard beklemtonen. Terwijl dat eigenlijk niet van belang is. Het voelt vreemd als iemand mij vraagt Victor te categoriseren, juist bij een film die gaat over het losbreken uit een categorisatie. Het gaat erom hóé we Girl hebben gemaakt.’

Girl

In Cannes vertelde u over uw persoonlijke band met het onderwerp: als kind voelde u zich eigenlijk meer vrouwelijk dan mannelijk. Denkt u nu anders over die begrippen?

‘Op zich worden termen als mannelijkheid en vrouwelijkheid wat gek natuurlijk, naarmate je er verder over discussieert. Maar toen ik opgroeide voelde ik veel meer raakvlakken met vrouwen. Ik kon niet voldoen aan representaties van de jongens en mannen die ik om me heen zag. Dat was confronterend en verwarrend voor me: de onmogelijkheid om te voldoen aan dat beeld. Daarom ben ik zo enthousiast over de samenleving van nu, waarin veel meer vormen van mannelijkheid zichtbaar worden, of zichtbaarder. Terwijl er nog altijd een enorm stigma is rondom bijvoorbeeld de combinatie mannelijkheid en emoties. Dat zag je onlangs weer, toen een video-opname van wat NBA-basketballers die elkaar omhelsden, waarop een van hen weende, online enorm veel homofoob commentaar kreeg. Dat bevestigt dat we het in onze samenleving nog altijd meer gewend zijn twee mannen te zien vechten dan twee mannen elkaar te zien omhelzen. Dat vind ik een heel gek idee.’

Uw vader is ceo in de staalindustrie, uw moeder modedocent. Is dat de ideale achtergrond voor een filmregisseur?

‘Ha, ik denk het wel. Van mijn moeder heb ik enorm veel creativiteit meegekregen, van mijn vader een leidersinstinct – dat klinkt wel wat raar, om dat zo te zeggen. Ik zeg niet dat het de droomformule is voor alle regisseurs. Maar voor mij werkt de combinatie goed.’

Nora Monsecour

De 22-jarige professionele danseres Nora Monsecour sprak op 12-jarige leeftijd voor het eerst over haar transseksualiteit in een interview met de Vlaamse krant Het Laatste Nieuws. Filmregisseur in spe Lukas Dhont las haar verhaal, als 18-jarige student aan de filmschool van Gent, en besloot contact te zoeken. Zijn speelfilmdebuut Girl is geïnspireerd door de transgenderdanseres, maar geen weerslag van haar leven. Anders dan het transgenderpersonage in Girl, mocht Monsecour op de klassieke balletschool níét meedoen bij de meisjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden