De Gidsde boekenluisteraar

Luisteren naar literaire seks, is dat wat?

Hugo Blom leidt u door de wereld van het luisterboek.

Jan Wolkers: Terug naar Oegstgeest.Beeld Meulenhoff

Seks. Ik gooi het onderwerp van vandaag er maar even pontificaal in, dan kunt u nog vluchten naar een zediger kolommetje, of, het is tenslotte zaterdagochtend… Excuus, ik wil niets opdringen. Seks aantreffen in de literatuur was 35 jaar geleden nog een mooie, niet traceerbare manier voor de gemiddelde puber om eens iets opwindends mee te maken. Je hoefde in ieder geval niet je literaire geschiedenis te wissen om te voorkomen dat je moeder zag waar je mee bezig was. Ik, Jan Cremer lezen was net zoiets als het interview in de Playboy, een intellectuele schaamlap.

Is literaire seks een betere leermeester dan porno op je iPhone? Er is natuurlijk ook veel slechte literaire seks. Niet voor niets wordt ieder jaar de Literary Review’s Bad Sex in Fiction Award uitgereikt, een prijs voor de slechtst geschreven literaire seksscène. Waarbij de genomineerden opvallend vaak grote namen zijn, en niet zelden wordt een literaire grootheid kampioen. Op de lijst van winnaars sinds 1993 prijken dan ook de namen van onder meer Ben Okri, David Guterson, Jonathan Littell en Tom Wolfe.

Wat gebeurt er met geschreven seks wanneer die wordt voorgelezen? Tussen de genres van Storytel staat standaard het kopje ‘erotische fictie’. Klik. De etalage ziet er een beetje uit als dat ene wandje in de videotheek, ooit. Veel suggestie, veel knipoogtitels, veel hopeloze titels (The Tongue Patrol Sales Rep) alle Fifty Shades, en Sexdagboek van Heleen van Royen, voorgelezen door Ingeborg Wieten, die daarvoor eigenlijk net iets te netjes klinkt, tenminste, als je je de stem van Van Royen even voor de geest haalt.

Bij Audible kun je in de voorkeuren instellen dat ‘erotiek’ niet wordt getoond in de resultaten. Laat je dat wel toe, dan is onder het genre ‘erotica’ het duizelingwekkende aantal van meer dan 18 duizend titels verzameld, waarvan het grootste deel fictie (16.595), op kilometers afstand gevolgd door ‘advice’ (1.423), ‘short stories & anthologies’ (130) en ten slotte non-fictie (28). Dit is allemaal niet wat ik zoek, realiseer ik me bijna te laat. Eerst de literatuur, dan pas de seks. Zo fijnmazig zijn de luisterbibliotheken nog niet ingericht. Hulp komt van een artikel van schrijver Maria Vlaar in Het Parool van 21 juli waarin ze zich afvraagt waarom er tegen seksscènes van mannelijke auteurs anders wordt aangekeken dan tegen die van vrouwelijke. Zo zou de seks in Vlaars recente verhalenbundel Diepe aarde volgens een vertaler niet functioneel zijn. Vlaar citeert verder mooie fragmenten uit Manon Uphoffs roman Vallen is als vliegen en Hanna Bervoets’ Welkom in het rijk der zieken en ik zou nu graag vertellen hoe het is om naar al deze boeken te luisteren, maar helaas, dat kan (nog) niet.

Neem ik toch mijn toevlucht tot het verleden. Het werk van Jan Wolkers is wel voorgelezen. Bij Storytel ligt Turks fruit op de plank met de stem van de meester zelf, al vraagt dat wel enig uithoudingsvermogen van de luisteraar. Bij Bol/Kobo vind ik Terug naar Oegstgeest, in 2017 voorgelezen door Hans Kesting, die ik zou willen vragen om meteen het hele oeuvre van Wolkers te doen. Topstem. Ik zou bijna zeggen: sexy.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden