Boekrecensie Gaven, giften en vergiften

Luchtige brieven van zwaarmoedige mannen in Gaven, giften en vergiften (4 sterren)

Vestdijks vraag aan ‘beste Brakman’ klinkt nogal bot, in de allereerste brief: ‘Zou je mij wat van die tranquillizers kunnen verschaffen?’ De verhoudingen tussen beide artsen-schrijvers is meteen duidelijk. Willem Brakman, aan het begin van de correspondentie nog geen 40, bedrijfsarts en net gedebuteerd met Een winterreis, is de nederige partij, Simon Vestdijk de 63-jarige beroemde schrijver die bewonderaars achteloos om een gunst mag vragen.

Natuurlijk mag Brakman een recept sturen, maar in de apotheek in Doorn zijn ze slordig, dus liever heeft Vestdijk de pillen. Brakman kan aan gratis monsters komen, Vestdijk niet; de vernedering dat hij aan een artsenbezoeker zijn geneeskundebul moet tonen, is te groot. Brakman stuurt ruimhartig ladingen pillen, ‘sederende stoottroepen’, naar Vestdijk.

Het zijn grappige, onderhoudende brieven, die we nu kunnen lezen doordat Nico Keuning, die bezig is met de biografie van Willem Brakman, ze uit het archief heeft gelicht. In zijn inleiding geeft hij genoeg achtergrond om de medische geheimtaal en de insidergrappen te kunnen begrijpen.

In de loop van de correspondentie wordt de toon lichter; ze doen hun best de ander te vermaken. Er ontwikkelt zich een vriendschap. Ze ontmoeten elkaar ook weleens, meestal met hun gemeenschappelijke vriend Nol Gregoor. Over Gregoor, fanatiek vestdijkiaan, maken ze zich in hun brieven vrolijk als twee roddelkonten, vooral over zijn ingewikkelde liefdesrelaties. De mannen, Brakman getrouwd, Vestdijk gebonden aan Ans Koster, keuren Nols vrouwen: ‘Zou jij kunnen voelen voor een type als Ariane? (…) Jij had het meer op Frédérique, vond je haar ook mooi?’ Soms komt ook het schrijven even ter sprake. Brakman publiceert gestaag; zijn faam groeit. Tussen de zwaarmoedigheden door schrijft Vestdijk af en toe maar weer eens een roman. Zoals de meeste schrijvers hebben ze het duidelijk niet graag over elkaars werk.

Gaven, giften en vergiften – Brieven

Willem Brakman & Simon Vestdijk

Ingeleid en samengesteld door Nico Keuning.

Querido; 176 pagina’s; € 20,99.

Deze brieven zijn een luchtige dans rond een zwaar onderwerp: depressie. Beiden kennen ze deze kwelduivel, maar Vestdijk is vrijwel altijd depressief, met ernstige uitschieters, Brakman bij vlagen. Brakman toont meer interesse in Vestdijks welbevinden dan andersom. Eindeloos wisselen ze de voor- en nadelen van alle mogelijke medicijnen uit: librium, atarax, tofranil, tryptizol en nog zo wat wondermiddelen. Enkele hebben, ‘als een koekje bij de thee’, euforie als fijne bijwerking. Alles helpt even bij Vestdijk, en dan is hij blij, maar de ‘frisheid’ gaat er telkens snel vanaf.

In 1965, twee maanden na de dood van Ans, trouwt Vestdijk met Mieke van der Hoeven, die hij tien jaar eerder had vereeuwigd als de 17-jarige Adri Duprez in Het glinsterend pantser. Toen werd het niks, ‘door krachtige tegenwerking van Ans’. Mieke en hij willen graag kinderen. Een beetje besmuikt – ‘geen 1 aprilgrap’ – vraagt hij zijn lijfarts nu om andere, potentieverhogende middelen: ‘Laat dus de seksualistische apotheek op me los!’ Dat doet Brakman. Binnen korte tijd verwekt de oude schrijver twee kinderen. Het vaderschap helpt niet tegen depressie. Twee jaar na de geboorte van de jongste, twee jaar na de laatste brief aan Brakman uit 1969, sterft Simon Vestdijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden