Lucas de Man streeft naar een niewe blik

Regisseur Lucas de Man wil op het festival Boulevard troost bieden en een nieuwe manier van kijken stimuleren. Dat laatste doet hij met OOG, groot aan de gevel.

Lucas de Man Beeld Ivo van der Bent
Lucas de ManBeeld Ivo van der Bent

Waar zijn tegenwoordig de plekken gebleven waar je nog stilte kan ervaren? Waar mensen kwetsbaar durven zijn? Regisseur Lucas de Man (32) meent dat theater die ervaring kan bieden. Voor festival Boulevard in Den Bosch, dat deze week begint, maakte hij een voorstelling en een installatie.

De voorstelling heet LOS. Deze gaat over 'angst voor verlies', legt De Man uit in de repetitieruimte van Het Zuidelijk Toneel. Sinds vorig jaar is de vlugpratende Vlaming, die zijn manier van theatermaken omschrijft als 'rock 'n' roll', een van de huisregisseurs van dit gezelschap.

'LOS moest nu eens een persoonlijke en intieme voorstelling worden', zegt De Man, die zelf op jonge leeftijd zijn broer verloor. 'Maar geen privéverhaal.' De Man en zijn acteurs hebben specialisten en psychologen geraadpleegd over het onderwerp en hun verhalen gebaseerd op wat ze lazen en hoorden. Ze lazen onder andere Borderline Times, een pleidooi voor ongelukkig zijn van psychiater Dirk De Wachter, en de roman Schaduwkind van P.F. Thomése, over de dood van zijn dochtertje.

Op het toneel staat een hoge houten muur, die ervoor zorgt dat de twee acteurs (Hanneke Last en Tijs Huys) de hele tijd van elkaar zijn gescheiden. Om en om vertellen ze verhalen over rouw en verlies; de ene keer lichtvoetig, de andere keer heftig en pijnlijk. Last speelt onder andere een vrouw die haar kind verloor. Huys een man die zijn vrouw kwijtraakt aan kanker en door dit trauma een compulsieve verzamelwoede ontwikkelt. Beiden proberen de stilte in hun leven te verdrijven.

Volgens De Man kunnen wij in het Westen niet of nauwelijks omgaan met verlies. 'Dat komt omdat wij de stilte niet in ons systeem hebben. Die stilte - of dat nu spiritualiteit is, of gewoon alleen zijn - daar had je vroeger kerken voor. Theater kan die plek van bezinning innemen. Maar ja, theater is tegenwoordig vooral entertainment en gezellig en het tegenovergestelde van stilte.'

Een OOG aan veevoederfabriek De Heus in Den Bosch Beeld Project OOG
Een OOG aan veevoederfabriek De Heus in Den BoschBeeld Project OOG

Ingetogen
LOS is te zien op het Brabantse theaterfestival Boulevard, waar gezelligheid en vertier vaste waarden zijn. Van de vele barretjes op het festivalhart midden in Den Bosch tot grote spektakelvoorstellingen die op locaties in de omgeving zijn te zien. Vorig jaar kreeg het festival een grote subsidiekorting te verduren. Dus is de programmering dit jaar een graadje ingetogener.

Volgens De Man heeft het festival een goede balans tussen vertier en bezinning gevonden. Hij hoopt dat zijn voorstelling dat laatste kan bieden. 'Het zou mooi zijn als toeschouwers zich getroost voelen door de kwetsbare verhalen die we delen.'

Tegelijkertijd is De Man op het festival aanwezig met een tweede, behoorlijk spectaculair kunstproject, getiteld OOG. Deze theatrale installatie bestaat uit vijf gigantische ogen die hij ophangt aan verschillende gebouwen in Den Bosch. De ogen zijn toegankelijk voor publiek.

De Man legt uit wat er gebeurt: 'Je gaat in een stoel in een gebouw zitten. Je rijdt het gebouw uit en dan kom je in een doorzichtige bol, de binnenkant van het oog. Je kan door het oog naar buiten kijken, naar de lucht of naar de grond. Het oog kan ook dicht. Dan hoor je stemmen en zie je videobeelden die een verhaal van een inwoner uit de stad vertellen.'

Tijdens Boulevard zal het eerste oog opgehangen worden, later volgen de anderen. Ze hangen straks aan de schouwburg, boven de A2, aan een ziekenhuis, aan een oude watertoren en aan veevoederfabriek De Heus.

De hele ervaring in het oog duurt een kwartier. Het lijkt volgens De Man in eerste instantie op een kermisattractie. 'Maar die spanning is als het goed is na een tijdje weg. Wat overblijft is de mogelijkheid om vanuit een ander perspectief naar de stad te kijken. Als je daar hoog en alleen in de lucht hangt, voel je je verbonden met stadsgenoten. Je kunt een audioboodschap achterlaten voor de volgende bezoeker.'

OOG en LOS maken deel uit van het 'stadsproject OOG', dat De Man de komende jaren speciaal ontwikkelt voor Den Bosch en dat een visie moet zijn op 'samenleven in de stad'. Met zijn werk wil hij de stadsbewoners op een andere manier naar elkaar laten kijken.

De openbare ruimte speelt vaker een rol in het werk van De Man. Zijn solo VarkenLand (over zijn overleden broer) speelde hij op boerderijen, exclusief voor boeren. Hij maakte installaties op Vliegbasis Soesterberg en op de Blauwbrug in Amsterdam.

Om hem te helpen, gaf de gemeente Den Bosch De Man de eretitel 'stadskunstenaar', op zijn eigen verzoek. 'Het Zuidelijk Toneel wilde dat ik me zou verhouden tot de stad. Dus ging ik naar het gemeentehuis met mijn ideeën. Daar wilden ze graag helpen, maar ze hadden geen geld. Ik vroeg of ze me dan een officiële titel wilden geven. Dan zou ik een goede binnenkomer hebben bij het bedrijfsleven. Toen werd ik de stadskunstenaar. Inmiddels heb ik een brug en een winkel geopend en gespeecht op belangrijke vergaderingen. Zo leg ik contacten en heb ik uiteindelijk een megaduur project als OOG kunnen financieren.'

OOG van Lucas de Man Beeld Lcuass de Man
OOG van Lucas de ManBeeld Lcuass de Man

De Man is een veelkunstenaar. De afgelopen 6 jaar, sinds zijn afstuderen als regisseur, heeft hij 27 projecten gedaan in binnen- en buitenland. Hij richtte zijn eigen groep Nieuwe Helden op en werkte als regisseur, presentator en regieassistent bij onder andere Toneelgroep Amsterdam, Likeminds en Het Zuidelijk Toneel. Hij houdt van de afwisseling. 'Laatst zat ik als stadskunstenaar bij een vergadering voor de herinrichting van een wijk, volgend jaar regisseer ik Romeo en Julia bij Het Zuidelijk Toneel.' Hij staat bekend om zijn tomeloze energie. 'Er zijn betere regisseurs, maar niemand doet wat ik doe.'

Met de voorstelling LOS wil De Man ook een stilteplek creëren voor zichzelf. 'Ik zie LOS als een reactie op mijn eigen lawaai. En als antwoord op de grootsheid van dit project in Den Bosch.'

Voor de verandering wil hij minimalistisch te werk gaan. 'Ik probeer nu eens niet iedere stilte op te vullen. Het gaat erom dat er genoeg ruimte overblijft voor het publiek om de eigen verbeelding te laten werken. Zodat iedereen zijn grootste angst onder ogen kan komen.'

3 Tips

Michael Bijnens - La Linea
De jonge theatermaker Michael Bijnens reisde naar de stad Juárez in Mexico. Daar belandde hij in een gewelddadige oorlog tussen drugskartels en het leger. Gedurende vijf maanden ontmoette hij er DEA-agenten, sympathieke drugdealers en corrupte politici. Daarna sloot hij zich op in een hotelkamer en schreef hij het misdaadportret La Linea. Het aanstormende Belgische theater-talent (23) regisseerde vervolgens zijn eigen tekst. La Linea valt onder BLVRD Fabrikaat, het label voor jonge makers op het festival.

De Veenfabriek en Wunderbaum - The House
Actrices Lizzy Timmers (Veenfabiek) en Marleen Scholten (Wunderbaum) maken samen een muziektheatervoorstelling. Architectenbureau ZUS ontwierp voor hen een mobiel huis, waarin het tweetal een bonte verzameling muzikanten, kunstenaars en performers uitnodigde. De gasten variëren van leerlingen filosofie tot (wellicht) de gemaskerde popgroep The Knife. Het resultaat van deze 'open huis'-ontmoetingen laten ze zien in The House. Videobeelden, live muziek en dans moeten samenvallen in een eclectische performance.

FC Bergman - Van den Vos
De grote publiekstrekker op het festival. FC Bergmans indrukwekkende half-film-half-opera-bewerking van Van den Vos is voor het laatst in Nederland te zien op Boulevard. Dirk Roofthooft speelt Isengrijn de Wolf, die zijn grote vijand Reynaert de Vos wil vangen. Maar ondertussen wordt hij geteisterd door zijn eigen duistere verlangens. De huiveringwekkende filmbeelden, het mysterieuze bos op het toneel en de ijzingwekkende live soundtrack van componiste Liesa Van der Aa zorgen voor een onverkwikkelijke theaterervaring.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden