Taalgebruik!Woord van de week

‘Lol’ is een woord met geschiedenis

Dialect, jargon, straattaal of neologisme – elke week ontwaart de Volkskrant een opvallend woord. Zoals lol – waar komt dat eigenlijk vandaan?

Zoals elke complotdenker je kan vertellen, gebeuren er soms dingen die bijna té toevallig zijn. Ook in de taal. Neem het oer-Nederlandse woord ‘lol’ – schik, jolijt, leut, vertier. En neem ‘LOL’, een afkorting van laughing out loud en al sinds de jaren negentig een van de meest gebruikte woorden uit de ­internettaal. Twee lollen met een ­totaal verschillende oorsprong die toch bijna hetzelfde betekenen.

‘LOL’ typte je ooit in de chat om te laten weten dat je ergens hardop om moest lachen, maar inmiddels hoor je het ook in de spreektaal. ‘Ha, lol!’ verwijst eerder naar laughing out loud dan naar de oorspronkelijke lol – al is het best vreemd om te vermelden dat je hardop aan het lachen bent als je gesprekspartner gewoon kan zien of dat het geval is.

Of misschien is de betekenis ergens in het midden blijven steken tussen de twee lollen, en zijn ze ­versmolten tot één dikke lol. Ik sprak laatst zelfs een (jong) persoon die verrast was dat er vóór LOL al een lol bestond. Lol!

De originele ‘lol’ komt van het ­Middelnederlandse werkwoord ‘lollen’, dat zoiets betekende als ‘zacht murmelend zingen en bidden’. (Denk ook aan het Engelse to lull: in slaap zingen of wiegen.) ‘Lol’ betekende eerst ‘gezang’, toen ‘lawaai’ en daarna ‘plezier’. Ook ‘lallen’ en ‘lullen’ zijn verwant aan lollen.

Hierdoor was ik op mijn beurt verrast, want van ‘lullen’ zou ik gezworen hebben dat het kwam van ‘lul’ als in het mannelijk lid. Lekker slap lullen. Maar nee, al in de 16de eeuw noteerde iemand: ‘Het is mijnen scult, ick heb te veel gelult.’ De lul als penis kwam pas een eeuw later, waarschijnlijk via een kan met een lange tuit die een ‘lul’ heette omdat hij bij het drinken een lullend/lollend geluid maakte. We lulden dus al ver voor de lul. En lol hadden we ver voor de LOL, maar ook dat weet over een paar eeuwen niemand meer. Té toevallig.

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden