Lofzang op geïmproviseerde muziek: Boy Edgar Prijs 2016 terecht naar contrabasist De Joode

In een vol Amsterdams Bimhuis ontving contrabassist Wilbert de Joode woensdagavond de Buma Boy Edgar Prijs 2016. De belangrijkste jaarlijkse Nederlandse prijs voor jazz en geïmproviseerde muziek werd op verzoek van de winnaar uitgereikt door de 98-jarige Jacques Waisvisz, een van de belangrijkste voorvechters voor geïmproviseerde muziek in Nederland en volgens De Joode - behalve de man die hem als eerste boekte - ook de 'eerste en grootste fan van deze muziek.'

Met deze muziek bedoelde de 61-jarige prijswinnaar geïmproviseerde muziek, die hij zelf sinds 1982 in tal van bezettingen heeft laten horen. Als onderdeel van de prijs, die verder bestond uit 12.500 euro en een wisseltrofee van Jan Wolkers, mocht De Joode zelf een muziekprogramma samenstellen, waarin de in het juryrapport geprezen 'compromisloze urgentie' in het spel van de bassist en de 'zorgvuldigheid en kwetsbaarheid' van zijn eigen spel goed naar voren kwam.

Het was een mooie avond met een ontroerde, ietwat verlegen aandoende De Joode in de hoofdrol. Hij had zo'n acht verschillende optredens gepland. 'Dom om zoveel mensen uit te nodigen. Die kunnen nu maar heel kort spelen', stelde hij vooraf vast.

Maar de trio's, duo's en solisten gaven de bezoeker zo wel een aardige indruk van ruim dertig jaar geïmproviseerde muziek in Nederland. En het aardige was dat behalve een reeks oudgedienden (saxofonisten/klarinettisten Tobias Delius en Ab Baars), ook jonge improvisatoren voorbijkwamen.

Dat typeert De Joode ook, zijn blik op de toekomst. Nooit is hij blijven hangen in het verleden, altijd is hij op zoek gegaan naar jonge muzikanten, zoals drummer Onno Govaert die woensdagavond eerst in triobezetting met nog twee drummers (Michael Vatcher en Martin van Duynhoven) het podium deelde en later met pianist Achim Kaufmann en tenorsaxofoniste Ada Rave.

Bondige maar prikkelende optredens waar De Joode zelf slechts hoefde toe te kijken. Fraai was ook het duel tussen twee eerder prijswinnaars op tenorsax. Ab Baars (won in 1989) en Tobias Delius (winnaar in 2003) speelden vijf minuten even onnavolgbaar als meeslepend.

'Instant composing'

Allemaal zonder een noot op papier zoals alle optredens ter plekke tot stand kwamen. Want zo, 'instant composing', speelt De Joode nu eenmaal het liefst. Zoekend naar dat ene moment waarin alles klopt. Melodie, harmonie en ritme: allemaal belangrijk maar 'de klank is altijd het uitgangspunt'. En die klank, zo vertelde hij aan presentatrice Vera Vingerhoeds bestaat zelden uit lang aangehouden noten 'die een kwartier doorgaan. Ook mooi maar niet mijn ding.'

Liever gebruikt hij zijn contrabas als percussie-instrument en bestrijkt hij de darmsnaren ('met darm hoor je het hout van de bas beter dan met staal') met zelfgemaakte strijkstok.

Dat geeft zijn muziek een eigen, apart geluid. Warm, maar niet behaaglijk. Geen noot klinkt bij Wilbert de Joode saai of voorspelbaar, zo viel ook woensdagavond op. Toen hij samen met alle elf muzikanten er tot slot nog even een collectieve improvisatie uitgooide, stond wel vast dat met deze toekenning van de Boy Edgar Prijs niet alleen Wilbert de Joode maar de Nederlandse geïmproviseerde muziek in het algemeen een grote dienst wordt bewezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.