Review

Loepzuiver getekende personages in Schemerdieren

Het debuut van Nowelle Barnhoorn moet het hebben van de door haar opgetekende 'échte mensen'.

'Ze moet op z'n minst haar vermoedens hebben, roddels verspreiden zich hier snel en op raadselachtige wijze, als vreemde ziektes.'

Dat 'hier' is het Friese platteland in Schemerdieren, het romandebuut van Nowelle Barnhoorn (1986). Behalve auteur is Barnhoorn journalist. In die hoedanigheid is ze, volgens de tekst op haar website, altijd op zoek naar 'echte mensen met bijzondere verhalen'. Dat 'echte mensen' is van betekenis. Want wat opvalt aan Schemerdieren is de loepzuivere tekening van de personages.

Pier Sikkema, vader, echtgenoot en conciërge op een middelbare school, keert noodgedwongen terug naar zijn geboortestreek nadat hij door de schoolleiding op non-actief is gesteld. Aldaar blikt hij terug op de periode die achter hem ligt. Zijn volwassen dochter is uitgevlogen, en als gevolg daarvan is zijn echtgenote, Suzanne, teruggevallen in een sluimerende depressie.

Trefzeker

Trefzeker zet Barnhoorn de verbindende lijnen tussen de gezinsleden waarop een gelaagd netwerk van psychologische motieven ontstaat. Vader Pier en moeder Suzanne blijken allebei gekwelde zielen, ze hebben elkaar nodig om op de been te blijven. Hun dochter, de in alle opzichten fitte Femke, is voor de ouders het bewijs dat zij het leven toch aankunnen. Maar de liefde voor het kind blijkt verstikkend. Voor Femke is er geen logischer stap te zetten dan afstand nemen, iets wat Barnhoorn op originele wijze aanschouwelijk maakt: plompverloren confronteert Femke vader met haar nieuwe geliefde, Tam, van Tamara, een fors vrouwmens dat bepaald geen tamme indruk maakt.

Dat had Pier niet zien aankomen. Een lesbienne? Zijn dochter? Hij voelt zich verlaten, verraden. Van schrik ontfermt hij zich over een eenzaam schoolmeisje. Onverstandig. Bovendien onderstreept het een vraag die de hele roman door aan de orde komt: of het geven van hulp, aandacht en liefde werkelijk een onbaatzuchtige daad is.

De kniesoor zal opvallen dat op de stijl ietsje valt af te dingen. Sommige zinnen zijn merkwaardig archaïsch. New speak meandert er rustig tussendoor: 'een of andere hit uit de zero's.' Schemerdieren moet het in de eerste plaats hebben van Barnhoorns vermogen om echte mensen te scheppen.

Nowelle Barnhoorn

Schemerdieren
Fictie
Prometheus; 253 pagina's; euro 19,90.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden