PROFIEL

Locke is een spectaculair ingetogen onemanshow van Tom Hardy

Hij is hard op weg de allerbeste acteur van het moment te worden. Zijn nieuwste film Locke verliest hem geen seconde uit het oog.

Tom Hardy is in zijn nieuwe film Locke de volle 85 minuten in beeld.Beeld X

Het scheelde weinig. Bijna was Tom Hardy de filmgeschiedenis ingegaan als de mannelijke versie van Lindsay Lohan. Type groot acteertalent, maar onmogelijk om mee samen te werken. De Brit groeide op in een nette middleclass-buitenwijk van Londen, als kind van een kunstenares en een scenarist, maar ontpopte zich in zijn tienerjaren als onvervalste enfant terrible. Op zijn 15de gearresteerd voor joyriden in een Mercedes, twee keer van school gestuurd, lui, opvliegerig. Zijn eerste rolletjes, als soldaat van begin twintig in HBO-miniserie Band of Brothers en oorlogsfilm Black Hawk Down (beide uit 2001), gingen gepaard met een heimelijke verslaving aan alcohol en crack.

'Je houdt zoiets even vol', zei Hardy jaren later in het tijdschrift Men's Health, 'maar wanneer je enkel het potentieel bezit om briljant te zijn, wil op een gegeven moment niemand nog met je werken.'

Tegenwoordig is alles anders. De acteur herpakte zich, de genotsmiddelen verdwenen rigoureus uit zijn leven en hij werkte gestaag aan een nieuwe versie van zichzelf. Over de meest donkere periode van zijn leven spreekt de acteur (37 jaar inmiddels) in interviews volstrekt open en eerlijk. Zo klassiek als zijn wangedrag is ook het verhaal van zijn wederopstanding.

Plots is Hardy alomtegenwoordig. Vanaf vandaag, in de film Locke, is hij alle 85 minuten in beeld. Een spectaculair ingetogen onemanshow is dat, waarin Hardy vanuit zijn auto op de snelweg naar Londen via de autotelefoon in korte tijd een reeks krankzinnige problemen dient op te lossen. Zijn gesprekspartners (zijn vrouw, een eenmalige minnares en verschillende collega's) blijven buiten beeld; alles draait om Hardy op de bestuurdersstoel, zijn gezicht vertelt het verhaal.

'Man, that Tom Hardy can act'

Later deze maand volgt een optreden in The Drop, het Amerikaanse debuut van de Vlaamse regisseur Michaël R. Roskam (Rundskop), waarin hij aan de zijde van Matthias Schoenaerts en James Gandolfini (in zijn laatste filmrol) een barman vertolkt die tegen wil en dank in tal van criminele zaakjes verzeild raakt. Het is een misdaadfilm vol matig verrassende plot-twists, schreef filmvakblad Variety, waarvan de grootste openbaring eigenlijk geen openbaring is: 'Man, that Tom Hardy can act.'

Locke-regisseur Steven Knight noemt Hardy in een gesprek met de Volkskrant zonder twijfel de beste Britse acteur van het moment. 'Europa's beste is hij waarschijnlijk ook. De wereld? Wellicht.'

Hardy's kracht volgens Knight: 'Iedere acteur moet transformeren wanneer hij of zij een personage speelt, maar Hardy transformeert totaal. Het is bovendien iemand naar wie je voortdurend wilt kijken, ook als er andere acteurs op het scherm te zien zijn.'

Hardy wordt vergeleken met grote acteurs die ook in staat waren in hun personages te wonen. Robert De Niro in zijn jonge jaren bijvoorbeeld, Johnny Depp ook, en vooral Marlon Brando. De eerste lof oogstte de nieuwe Hardy nog onder de radar, voor zijn rol als uitgemergelde heroïnejunk in de televisiefilm Stuart: A Life Backwards (2007).

Tom Hardy en, de in 2013 overleden, James Gandolfini op de set van The Drop.Beeld photo_news

Bronson

Onvergetelijk was vervolgens zijn intense, fysieke vertolking van de beruchte, gespierde Britse crimineel Charles Bronson in Bronson (2008) van Drive-regisseur Nicolas Winding Refn; leg beide personages naast elkaar en zie hoe de acteur volledig verdwijnt in de rol die hij speelt, hoe belangrijk zijn lichaam is om ook geestelijk te transformeren.

Bronson maakte van Hardy een sensatie: het was dé film die elke castingregisseur in Hollywood diende te zien. Er volgden rollen in Christopher Nolans fantasyblockbuster Inception, in de geslaagde John le Carré-verfilming Tinker Tailor Soldier Spy, in het genadeloze vechtdrama Warrior en in het misdaadepos Lawless, met Hardy als het robuuste hoofd van een familie die een illegaal drankimperium bestiert.

Zijn bekendste vertolking tot nu toe is er paradoxaal verantwoordelijk voor dat Hardy nog steeds over straat kan zonder voortdurend herkend te worden. Als de gemaskerde, breedgeschouderde psychopaat Bane in de meest recente Batmanfilm The Dark Knight Rises (2012) is Hardy immers volledig onherkenbaar. Het is de verwachting dat Hardy medio volgend jaar definitief tussen de allergrootsten belandt, wanneer hij als hoofdrolspeler van Mad Max: Fury Road, een remake van de gelijknamige klassieker, voor het eerst een peperdure spektakelfilm moet dragen.

Geen rolmodel

Toch lijkt het zogenoemde sterrendom niet voor de acteur weggelegd. Hij is geen mannelijk rolmodel, geen ambassadeur van het acteergilde zoals Brad Pitt of George Clooney dat zijn, vertelde hij onlangs in Esquire. Een blik op zijn verleden volstaat. Hardy is weliswaar getrouwd (met actrice Charlotte Riley) en stort zich met hart en ziel op zijn werk, maar als hij daarover praat, klinkt hij als een aangenaam onaangepaste vakidioot; hij voelt zichzelf een fraudeur, een imitator, zegt te worden gedreven door angst en gebruikt vele 'fucks' en 'cunts' om zijn uitspraken kracht bij te zetten.

Maar hij neemt het vak bloedserieus. Een tatoeage op zijn rechterbiceps toont de letters II O&R, een afkorting van 'to observe and reflect'. Zijn acteercredo noemt hij het. Voorheen werden filmmakers wel eens nerveus omdat Hardy na elke take de opname wilde beoordelen, om zijn spel als het ware te finetunen, om nog beter te worden.

'Hij is een acteernerd', zegt regisseur Steven Knight. Die filmde zijn Locke met drie verschillende camera's in één keer, alsof het een toneelstuk was. Dat herhaalde hij zestien maal, om uit die zestien versies zijn film samen te stellen. Geen probleem voor Hardy, wist Knight. De acteur kent het theater, hij speelde vier jaar geleden in Chicago nog onder regie van Philip Seymour Hoffman een groot voorbeeld in het theaterstuk The Long Red Road.

Knight: 'Hij is gewend lange stukken te spelen. Sterker nog: het maakt hem alleen maar beter. Omdat ik hem niet steeds hoefde te onderbreken bleef hij in zijn rol en bouwt hij de emotie van zijn personage onderhuids op, tot grote hoogten. Dat loont in de laatste scènes.'

Nooit hetzelfde

'Tom Hardy is altijd anders' Steve Knight, doorgaans scenarist (Eastern Promises), regisseerde twee films in 2013: actiefilm Hummingbird met genrespecialist Jason Statham en Locke met Tom Hardy. Over het uiteenlopende verschil tussen beide acteurs zegt Knight: 'Tom Hardy is altijd anders, Jason Statham altijd hetzelfde. Er is niets mis met altijd hetzelfde zijn, kijk naar John Wayne of James Stewart, maar het zijn acteurs die doorgaans later de waardering krijgen die ze verdienen. ­Mensen als Hardy vallen eerder op.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden