Postuum Harold Bloom (1930-2019)

Literair criticus Harold Bloom (1930-2019) was er een van de oude stempel: gevreesd, verguisd en op-en-top elitair

Harold Bloom is maandag op 89-jarige leeftijd overleden.

Harold Bloom in 2003. Harry Potter vond hij niets; slam poetry had wat hem betreft niets met literatuur te maken Beeld Getty

Hij was de meest gevreesde, gerespecteerde (en aangevallen) literair criticus van zijn generatie. Slechts eenmaal had de op maandag 14 oktober op 89-jarige leeftijd overleden Harold Bloom zelf zich aan een roman gewaagd. Later distantieerde hij zich van The Flight to Lucifer, een titel die dus ook nooit is doorgedrongen tot The Western Canon, zijn invloedrijke boek uit 1994. Daarin wilde hij de namen van de grote auteurs voor eens en altijd in marmer beitelen, met Shakespeare onbetwistbaar bovenop de literaire Olympus en schrijvers als Philip Roth en Don DeLillo als tijdgenoten van Bloom die groot genoeg werden geacht voor de eeuwigheid.

Los van die ene roman schreef Bloom veertig boeken, de helft over literaire kritiek en een aantal over religie, in tientallen talen vertaald. Daarnaast bezorgde hij honderden literaire teksten. Vanaf 1955 was hij lid van de Yale English Departement, waar hij vier dagen voor zijn dood nog les gaf.

The Guardian omschreef Bloom als iemand die trots was op zijn elitaire opvattingen en geen moeite had tegen de stroom op te roeien. Hij vond Harry Potter niets; slam poetry had wat hem betreft niets met literatuur te maken en hij vond het belachelijk dat Stephen King een ereprijs van de organisatie van de National Book Award ontving.  En toen Doris Lessing in 2007 de Nobelprijs voor de literatuur ontving, kon hij het niet nalaten dat een vorm van doorgeslagen politieke correctheid te noemen.

‘School van rancune’

Het paste bij wat hij zelf beschouwde als zijn puur-esthetische opvatting, waarin hij zich keerde tegen elke vorm van literatuur waarin maatschappelijk engagement hoger werd ingeschaald dan de zoektocht naar schoonheid. En of het nu marxisme, feminisme, afro-centrisme of welk -isme dan ook, wat Bloom betreft konden deze literaire bewegingen in de ‘school van de rancune‘ worden ingedeeld;  een in zijn ogen doodlopende weg, gebaseerd op de misvatting dat literatuur de wereld kon veranderen.

Er waren natuurlijk genoeg critici en schrijvers die de ideeën van Bloom – die al sinds de jaren vijftig zijn stem liet horen – achterhaald vonden en van mening waren dat hij in zijn literaire kritieken sleetse opvattingen aan het recyclen was.

Bloom, geboren in The Bronx als zoon van orthodoxe Joden uit Rusland, die nooit Engels hadden leren lezen, groeide tot zijn 6de op in een huishouden waar alleen Jiddisch werd gesproken. Vanuit de Jiddische poëzie ontdekte hij als jongen de reusachtige literatuur van het Engelse taalgebied. Het hielp dat hij naar eigen zeggen in staat per keer duizend bladzijden tot zich te nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden