ConcertrecensieJenůfa

Lise Davidsen is een geweldige debutant in Jenůfa ★★★★☆

Wat een geluk dat er toch nog zulke goede zangers naar het Concertgebouw komen, al is het alleen voor de radio en een livestream.

De Noorse sopraan Lise Davidsen was de ster van de middag. Beeld Ray Burmiston
De Noorse sopraan Lise Davidsen was de ster van de middag.Beeld Ray Burmiston

Grote emoties, grote zangprestaties – voor menig operaverslaafde met ontwenningsverschijnselen zal deze concertuitvoering van Jenůfa in de ZaterdagMatinee als methadon dienen. Ook op een klein scherm, gestreamd vanuit een leeg Concertgebouw in Amsterdam, komen de mokerslagen van dit gruwelijke dorpsdrama hevig aan. Dat is natuurlijk toe te schrijven aan de pulserende partituur van Leoš Janáček, maar evenveel aan de schitterende cast.

Stemfenomeen Lise Davidsen debuteert in de rol van Jenůfa, een ongehuwde moeder in een Moravisch dorp met strenge mores. Na een reeks afschuwelijke beproevingen vindt ze door haar vergevensgezindheid het liefdesgeluk. Te midden van alle (terechte) superlatieven over de weelderigheid en de zeldzame omvang van haar stem, zou je bijna vergeten dat de Noorse sopraan ook een aangrijpende actrice is.

Acteren doet ze vrijwel uitsluitend met de zeggingskracht van haar instrument, op de meest natuurlijke manier. Haar peinzende Jenůfa is diep menselijk, maar ook, in de grootse momenten, bijna bovenmenselijk. Door haar galmende stem krijgen de thema’s in de ontknoping – barmhartigheid en verlossing door liefde – een heroïsche dimensie.

Dit stuk draait om de relatie tussen Jenůfa en haar stiefmoeder Kostelnička, de kosteres. Ze wil tegen elke prijs haar stiefdochter voor schande behoeden. Eerst verbergt ze Jenůfa’s zwangerschap, dan vermoordt ze het kindje zodat Jenůfa alsnog kan trouwen met de halfbroer van de vader. Aan Jenůfa vertelt ze dat haar zoontje een natuurlijke dood stierf.

Net als Davidsen zingt mezzosopraan Claude Eichenberger haar rol als kosteres voor de eerste keer. Daarin straalt ze een waardige tragiek uit, maar vooral veel warmte. Dit is een moeder die overloopt van liefde, ook als ze zich hartvochtigheid inpraat voordat ze de baby in de ijzige rivier gooit.

In de schaduw van de twee vrouwelijke hoofdpersonages dreigen de mannen bijzaak te worden. Dat laten David Butt Philip en Pavel Petrov, als de twee aanbidders van Jenůfa, echter niet gebeuren. Als de oppervlakkige Števa vleit Petrov met zulke fraaie tonen dat je meteen begrijpt waarom Jenůfa op de nietsnut verliefd is geworden, al moet zijn ranke tenorstem later opboksen tegen een massief orkest.

Butt Philip is memorabel als Laca, die in een vlaag van jaloezie Jenůfa’s mooie gezicht bewerkt met een mes. Met zijn krachtige stem geeft hij genuanceerd gestalte aan een getormenteerde ziel die voor deze daad zichzelf eeuwige boetedoening oplegt.

Oorspronkelijk zou chef-dirigent Karina Canellakis ‘haar’ Radio Filharmonisch Orkest dirigeren, maar ze is met zwangerschapsverlof. Patrick Lange, die gelukkig bereid was om haar te vervangen, moet aanvankelijk zoeken naar souplesse. De eerste maten, die het onverbiddelijke ritme van het dorpsleven weergeven, slepen te veel en het orkest beweegt stroef. Bij de eerste koorinzet maait hij driftig met zijn armen en zingt hij met het Groot Omroepkoor mee om het geheel in het gareel te krijgen.

Het orkest klinkt het best in transparante passages, met de gevoelige hobo- en vioolsolo’s voorop. Geleidelijk wordt het tutti-spel tijdens het bedrukkende tweede bedrijf strakker. Lange revancheert zich ten slotte met een intense slotakte die vrijwel vlekkeloos verloopt. Maar de zegepraal behoort de zangers toe. Niet alleen de hoofdrolspelers, maar ook de uitstekende, voornamelijk Nederlandse, zangers die de bijrollen vervullen. Het mag een verstikkend preuts dorp zijn, zingen kunnen de dorpelingen wel.

Jenůfa

Opera

★★★★☆

Door o.a. het Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Patrick Lange

30/1, online vanuit het Concertgebouw, Amsterdam. Jenůfa is terug te luisteren op radio4.nl en terug te kijken op NPO Start vanaf 2/2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden