Cenk Uygur

Profiel Cenk Uygur

Links, progressief en politiek incorrect

Cenk Uygur Beeld Peter Bohler/Redux

Als student was de Amerikaan Cenk Uygur conservatief en politiek incorrect. Nu is hij presentator op het succesvolle tv-kanaal The Young Turks, waar hij een revolte propageert, niet alleen tegen de Republikeinen, maar ook tegen het Democratische establishment. 

De taxi stopt voor de deur van een oude loods op een bedrijventerrein bij Los Angeles, in een buurt met filmstudio’s en fitnesscentra en een school voor Hollywood-kinderen. Of we het adres geheim willen houden, is de vraag – het is beter als niet te veel mensen weten waar het zenuwcentrum van de linkse revolutie zich bevindt.

Voorbij een ruimte met een oude bar en een glazen kast met een enorme leguaan, door een medewerker hier buiten voor de deur gevonden, ligt een studiootje waar vier twintigers en dertigers achter computers zitten – klaar voor de dagelijkse opname van het politieke praatprogramma The Young Turks. Het engagement is al merkbaar voordat er een woord is gesproken. ‘Welkom in het Rebellen Hoofdkwartier’, staat er op een papiertje op de muur. Daaronder het wachtwoord van de wifi: Sanders2016. Op de hoodie van een jongen met een baardje: Democratic Socialist Social Club. Op een scherm voor zijn neus: Be on the right LEFT side of history!

En daar, achter het glas, onder de studiolampen, zit presentator Cenk Uygur, tegen het decor van een rafelende Amerikaanse vlag. ‘Nu over naar een van onze agressieve progressievelingen’, zegt hij, met de serieuze opgewektheid die bij revoluties hoort. ‘Nomiki, heb je nieuws voor ons?’

Deze man, een 48-jarige Amerikaan uit Istanbul, is de man die de Democratische revolte in de Verenigde Staten aan elkaar praat en verspreidt. Hier, op zijn tv-kanaal, krijgen de opstandige kandidaten een podium om zonder obstakels hun stemmers toe te spreken.

Zoals Alexandria Ocasio-Cortez (28), die straks – als ze volgens verwachting van haar Republikeinse tegenstrever wint – als jongste Congreslid aller tijden naar Washington zal gaan. Toen zij, een Puerto Ricaanse uit de Bronx, het dit jaar in de voorverkiezingen opnam tegen een machtige gevestigde Democratische parlementariër, was dat een verhaal dat de meeste media negeerden – kansloos. Maar Uygur en The Young Turks niet. Ze interviewden haar meermaals, stuurden verslaggevers naar haar district, en hamerden op de agenda van deze Democratische Socialist: gezondheidszorg van de overheid, gratis universitair onderwijs, een hoger minimumloon, de afschaffing van immigratiedienst ICE. ‘Wie had dat gedacht?’, riep Uygur halverwege de verkiezingsavond op 27 juni uitgelaten, toen bleek dat Ocasio-Cortez ging winnen. ‘We hebben ze te pakken!’

Ze, dat zijn de gevestigde Democraten, de mainstreammedia, de machinerie, het establishment. Het grote geld.

Ocasio-Cortez bedankte Uygur die avond expliciet voor de ‘niet te onderschatten rol’ die hij had gespeeld. ‘Jullie hebben ons legitiem gemaakt’, zei ze. The Young Turks steunen 26 zogeheten ‘Justice Democrats’, die tijdens de komende verkiezingen de linkse beweging binnen de Democraten in electoraal succes moeten vertalen. Onder hen de eerste twee moslima’s die waarschijnlijk naar Washington gaan, maar ook harde arbeiderstypes. Ocasio-Cortez is het icoon van die beweging geworden, en The Young Turks de tv-spot die daarop gericht staat.

 Stroomversnelling

The Young Turks bestaat al zo’n zestien jaar, maar is pas de laatste drie jaar in een stroomversnelling geraakt. De radiotalkshow, opgezet als progressief alternatief voor de mainstreammedia, ging in 2015 over op YouTube en werd het belangrijkste onlinepodium voor Bernie Sanders, de linkse senator die zich met geheven vuist in de Democratische race voor het presidentschap stortte. The Young Turks boden hem de schijnwerper die de grote kranten en grote tv-stations hem lange tijd onthielden. Hier was de onderstroom de bovenstroom.

Inmiddels heeft The Young Turks meer dan vier miljoen abonnees en heeft het kanaal vier miljard views gehad. Meer dan humorzender Comedy Central, zegt Uygur trots. Als we hem spreken, eind september, is hij optimistisch gestemd. Het is een dag voor de hoorzitting van Brett Kavanaugh en Christine Ford, de vrouw die hem beschuldigt van aanranding. ‘Als de Republikeinen hem benoemen dan hebben ze geen idee wat ze over zich afroepen. De Zeitgeist zal zich tegen hen keren. De woede van het volk, in dit geval de energie van vrouwelijke kiezers, is ongelooflijk.’

Begin jaren negentig, als twintiger, stond hij nog aan de andere kant. Ook toen moest er een opperrechter worden benoemd, Clarence Thomas, en ook toen werd die beschuldigd van ongewenste intimiteiten. Uygur was student, conservatief en politiek incorrect. Hij noemde Anita Hill, de vrouw in kwestie, in een column denigrerend ‘de patroonheilige aller-feministen’. Hij schreef dat ze niet ‘wist waar ze het over had’, omdat ze met Thomas was blijven omgaan. ‘Wat ik bijna dertig jaar geleden mis had, was dat ik niet genoeg informatie had. Ik wist niet hoe vaak vrouwen die te maken hebben gehad met ongewenste intimiteiten toch nog met de dader blijven omgaan. Ik ben opgegroeid en wijzer geworden.’

Studio van The Young Turks Beeld YouTube

Hij heeft nog een voorbeeld. ‘Toen ik opgroeide dacht ik dat de politie aan onze kant stond. En dat klopte, ze stonden aan ónze kant. Maar ik wist niet dat dit ‘ons’ alleen op de mensen sloeg in mijn buurt, de mensen in de mooie voorsteden. Later kwam ik erachter dat andere mensen een ander perspectief hebben, dat Afrikaans-Amerikanen minder gebaat zijn bij politiewerk dan ik. En dat veel politiewerk draait om het beschermen van privileges, van de macht.’

Uygur werd geleidelijk linkser. Hij stemde in 2000 voor het eerst op een Democraat (Gore) en kreeg zijn definitieve bekomst van het conservatisme toen president Bush in 2003 de oorlog tegen Irak begon. Rond die jaren begon hij met The Young Turks.

Politiek incorrect

Een voordeel van zijn conservatieve verleden, denkt Uygur, is dat hij zich kan inleven in conservatieven van nu. ‘Conservatieven wentelen zich in politieke incorrectheid. Ik deed dat ook. Heerlijk! Het voelt... je weet wel, alsof je een stoere kerel bent. En dan krijg je felle reacties en daar word je alleen maar sterker van, het voelt als die Star Trek-figuur die alleen maar sterker wordt als er met phasers op hem wordt geschoten. Veel Democraten maken die fout nog steeds. De enige manier om ze aan te pakken is door ook politiek incorrect te zijn, maar dan vanaf de linkerkant. Je moet ze pijn doen. Links in dit land is veel te beleefd. When they go low we go high? Onzin. Als zij laag gaan dan schiet ik ze in de knieschijven. Ze mogen nooit herstellen.’

Als oud-conservatief herkende hij in Trump ook de aantrekkingskracht. ‘Bij mij resoneerde zijn populisme, ouderwets populisme. Politiek is niet zo ingewikkeld. Je geeft de mensen kracht, een beetje charme, en je belooft dat wat ze willen. Poef, zo win je elke verkiezing overal ter wereld. De reden dat niemand het in Amerika zo meer deed, is omdat we het corruptste systeem van de wereld hebben. Corruptie is hier gelegaliseerd, met miljoenen aan campagnesteun.’

Populisme is het tegendeel van corruptie, in zijn ogen. Het volksbelang staat voorop, en niet het bedrijfsbelang. Het grootste verraad van Trump is dat hij zijn populisme alsnog heeft ingeruild voor corruptie – dat hij alsnog onder de plak van bedrijven is gekomen, onder invloed van de Republikeinen. ‘Het enige wat hij heeft waargemaakt is de belastingverlaging. Omdat elke donateur dat wilde. Dat zou trouwens ook onder Clinton gebeurd zijn.’

Uygur, een groot fan van Sanders, stemde desalniettemin op Clinton, tijdens de laatste verkiezingen. Hij zal zijn kijkers ook altijd aanraden om op Democraten te stemmen, ook al zijn ze niet progressief genoeg – ze zijn altijd beter dan de Republikeinen, die Trump mogelijk maken.

Maar zijn echte doel is om de lijn door te zetten die hij met Alexandria Ocasio-Cortez is begonnen. ‘Ik wil onze democratie in ere herstellen, ik wil het geld uit de politiek. Ik wil het land fundamenteel veranderen. En dus was Alexandria Ocasio-Cortez’ overwinning ook ónze overwinning. En daarmee bedoel ik de volledige progressieve beweging.’

Vrouwonvriendelijke blogs

Uygur had een tijdje twee petten op. Hij zat in het bestuur van de anderhalf jaar geleden opgerichte Justice Democrats, die de linkse lente na Bernie Sanders wilden voortzetten. Eind vorig jaar moest hij daar vertrekken, nadat zijn vrouwonvriendelijke blogs uit de jaren rond de eeuwwisseling waren opgedoken. ‘De genen van vrouwen zijn duidelijk ontoereikend’, schreef hij in 1999. Het zijn ‘slecht ontworpen schepsels’, die veel minder seks willen dan goed is voor de mensheid. In 2003 schreef hij dat hij tijdens carnaval in New Orleans ‘23 vrouwen had gekust en talloze borsten had gevoeld’.

Natuurlijk had hij spijt van die teksten, zegt hij. ‘Maar ik ben nu een andere man dan toen.’ Dat hij weg moest, lucht hem eigenlijk wel op. ‘Nu is er in elk geval enige afstand tussen The Young Turks en de Justice Democrats.’

‘De verkiezingen van november, heb ik altijd gezegd, zijn het voorgerecht. Die van 2020 vormen het hoofdgerecht. Ons doel is om twaalf Gerechtigheidsdemocraten in het Congres te krijgen. Dat lijkt te gaan lukken, en in 2020 drie, vier, vijf keer zoveel. Dan worden we een macht om rekening mee te houden. Zeker als we ook een progressieve president krijgen. Als dat lukt, gaan de media echt flippen. Ze hebben een grotere hekel aan Bernie Sanders dan aan Donald Trump.’

Waarom? ‘Ze hebben geen respect voor de progressieve beweging. Echt minachting. Omdat de progressieven de laatste veertig jaar niet aan de macht zijn geweest in dit land, denkt iedereen in Washington en New York dat dat nooit gaat gebeuren. Het gaat allemaal over macht. Journalisten zijn best aardige mensen, maar ze realiseren zich niet hoezeer ze onderdeel zijn van dat machtsspel. Kijk alleen al hoeveel belang ze hechten aan geld in de politiek. Degene met het meeste geld wordt al behandeld alsof die gaat winnen. Als je weinig geld binnenhaalt ben je geen geloofwaardige kandidaat. De boodschap is dat outsiders niet meetellen.’

Daarbij komt dat hij een hekel heeft aan media omdat ze volgens Uygur ook geen outsiders in hun midden dulden. In zijn ogen is dat de reden dat hij het veld moest ruimen nadat hij een tijdje een succesvol programma had gehad op de zender MSNBC. ‘Ik kreeg te horen dat ik te veel kritiek had op de machtige mensen. Mijn baas zei: ‘Bij NBC zijn we insiders, en daar kun je je beter naar gaan gedragen.’

En daarom is elke overwinning van een van zijn outsider-kandidaten ook een overwinning van hemzelf. Zoals de mainstreammedia in zijn ogen naadloos overgaan in de politici van de gevestigde orde, zo is zijn alternatieve tv-station naadloos verweven met alternatieve politici. ‘Let op het vierde district in Kansas. Dat is een heel Republikeins district – die winnen daar vaak met 30 procent verschil. Bovendien is het de thuisbasis van de gebroeders Koch, de belangrijkste geldschieters van de Republikeinen. De establishment-Democraten hebben altijd gezegd: daar maken we alleen kans met kandidaten die op Republikeinen lijken. Nou, James Thompson is in de verste verte geen Republikein. Puur progressief. Als een Democratische populist in het midden van Kansas, in het midden van het land kan winnen, dan kunnen we overal winnen. Dan is de rol van de Democratische gevestigde orde uitgespeeld.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden