Media Lingo

Lingo is terug bij SBS6. Kunnen nieuwkomers écht Nederlands leren van de show?

Hoogleraar Folkert Kuiken: elke inspanning helpt, maar Lingo alleen is niet genoeg.

Boven: Lingo in 1994 en 1997, Onder: 2009 en 2012. Beeld Stills Youtube

Toen minister Koolmees (D66, Sociale Zaken) in 2018 zei dat immigranten sneller Nederlands moesten leren, opperde Lucille Werner een oplossing. ‘Idee: breng Lingo terug!’, twitterde de oud-presentatrice van het spelprogramma. ‘Ooit leerden nieuwkomers spel(l)enderwijs elke dag Nederlands #oplossing.’ 

Werner, Lingo-presentatrice van 2005 tot 2014, toen het taalspel stopte, was misschien niet helemaal objectief: later zei ze dat áls Lingo zou terugkeren op de buis, ze dat het liefst zelf zou presenteren. 

Maar Werner is niet de enige die het taalspel educatieve waarde toedicht. Toenmalig prinses Máxima zei volgens het AD in 2011 dat ze haar Nederlands ermee oefende. En toen de Soedanese Omyma Hamza in 2007 door de Volkskrant werd gevraagd hoe de meeste asielzoekers Nederlands leren, zei ze: ‘Lingo kijken.’

Lingo als cursusmateriaal Nederlands, het is een veelgehoord geluid. Maar houdt die bewering stand? De vraag is actueel, nu de wens van Lucille Werner gedeeltelijk uitkomt: ja, het programma is weer te zien, vanaf maandag op SBS6. Maar Werner zelf zal niet achter de desk staan. Dat doet Jan Versteegh.

‘Elke inspanning met taal helpt’, zegt Folkert Kuiken, bijzonder hoogleraar Nederlands als tweede taal aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Door Lingo leer je dat bepaalde combinaties wel of niet in het Nederlands voorkomen. P-R-Z-W, als in przwalskipaard, is hier ongebruikelijk. Drie medeklinkers aan het begin van een woord is zo’n beetje het maximum. Vier zie je vrijwel alleen bij S-C-H-R.’

‘Maar’, vervolgt Kuiken, ‘het is een illusie om te denken dat je door Lingo de taal leert.’

Ten eerste omdat de woorden die kandidaten moeten raden, vaak niet alledaags zijn. Aan kennis van het woord ‘dukaat’ heb je als nieuwkomer niet veel. Daarnaast zijn de woorden ‘gedecontextualiseerd’. Kuiken: ‘De betekenis wordt in het programma niet gegeven.’

Voor dat probleem had Mohamed Aaliouli, die 36 jaar geleden vanuit Marokko naar Nederland kwam en hier fanatiek Lingo-kijker werd, een oplossing. ‘Eerst keek ik met het woordenboek op schoot, later kregen we gelukkig Google.’ Aaliouli, nu manager bij taalschool Arabika in Arnhem, zegt dat hij het Nederlands al redelijk beheerste voordat hij ging kijken, maar dat Lingo bijdroeg aan zijn spelling en woordenschat.

Hoogleraar Kuiken betwijfelt ernstig of Lingo de woordenschat blijvend vergroot. ‘Als een woord één keer langskomt, neem je het niet meteen in je op. Uit onderzoeken blijkt dat je een woord daarvoor zeven keer moet zien. En dat gaat alleen over ‘brede’ woordkennis: hoeveel woorden ken je? Dan is er nog ‘diepe’ woordkennis: wat weet je van een woord? Wie ‘neus’ opzoekt in het woordenboek, zal daarna denken aan het lichaamsdeel. Maar het heeft ook figuurlijke betekenissen: de neus van een vliegtuig, of een schoen. Willem Holleeder wordt ‘De Neus’ genoemd.’

Wat nieuwkomers dan wél moeten doen om de taal te leren? Kuiken: ‘De beste tip is: word verliefd op een Nederlander.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden