Linda de Mol

Aan kijkers, prijzen en erkenning heeft Linda de Mol nooit gebrek gehad. Vooral de Duitsers waarderen haar tv-optreden zeer. Nederlanders reageren wat zuiniger....

Linda de Mol over Zeeman met boeken. 'Tja ... dat is natuurlijk erg afhankelijk van of je die man ziet zitten. En of zijn gasten goed gekozen zijn. Laat ik het zo zeggen: ik hou van televisie die me prikkelt. Als Oprah Winfrey een boek aanbeveelt, krijg ik zin om te gaan lezen. Met Zeeman heb ik dat niet zo. Begrijp me goed: diepgang is best. En in het publieke bestel kun je je kleinere kijkersaantallen permitteren. Maar bij dit programma ben ik afgehaakt.'

Linda de Mol over Rappatongo. 'Dit spelletje is voor weinig geld gemaakt en dat zie je er ook aan af. Bij Endemol zouden ze met hetzelfde budget een veel mooier programma maken. Die kartonnen desk! Dat grijze platte decor! Nance is toch echt de uitschieter.'

Nance, die wezenloos rebbelende presentatrice?

'Nou ja, ze ziet er goed uit.'

Maar ...

'Jij wilt mij dingen ontlokken die ik niet ga zeggen. Ik spreek nooit kwaad over collega's.'

Vrijwel niets ontgaat haar. Linda de Mol (35) kijkt naar Jeroen Pauw, naar De Bus en nova, naar het nieuwe programma van Fabienne. Ze zapt langs de Duitse zenders. Scant de kranten. Leest de opinieweekbladen. Op de wc de nieuwste roddelbladen. 'Handig voor als je een collega tegenkomt die dik is. Dat je dan niet denkt dat ze heel erg aangekomen is. Dat je dan wéét dat ze zwanger is.'

De mythe Linda de Mol. Altijd attent en hoffelijk. Suikerzoet. Professioneel. Vrouw met de stralendste glimlach. Toverfee. Ideale schoondochter. Gedroomde gastvrouw. Girl next door. 'Mwah.' Geen mythe? 'Mwah.' Wil de Kijkcijferkoningin soms haar hart luchten? 'Ik zie in verkeerde programma's verkeerde mensen. Ze willen zo graag met hun kop op de buis dat ze geen eisen meer stellen. Ze plakken het etiket Calltv op hun voorhoofd en denken dat ze er zijn. Maar ze realiseren zich niet dat presenteren een vák is, dat je voor programma's moet kiezen die bij je passen, dat je die uiteindelijk naar je hand dient te zetten.' Namen? 'Geen namen.'

Linda de Mol heeft het druk. De repetities zijn begonnen voor een nieuwe reeks Spangen, de politieserie waarin ze samen met Monique van de Ven de hoofdrol speelt. Voor het najaar staat een nieuwe reeks Love Letters op het programma. Binnenkort wordt de honderdste aflevering opgenomen van de Duitse tegenhanger, Traumhochzeit. Ze moet ook nog verhuizen (van Loenen aan de Vecht naar Crailo). En is nog maar net bekomen van de bevalling van haar dochtertje Noa. Dan staat er nog een pilot van een nieuwe spelshow op stapel. 'Ik ben niet zo van de pilots.' En er zullen toekomstplannen moeten worden gesmeed. Voorjaar 2001 loopt haar contract met de tros af. 'Ik ben niet zo van de contracten.'

Afgelopen maanden zond de tros de door De Mol gepresenteerde huwelijks-spelshow Love Letters uit. De comeback van de reeks (die, anders dan in Duitsland waar het programma sinds 1991 onafgebroken te zien is geweest, na een pauze van vier jaar terugkeerde op het scherm) bleek een succes. Hoge kijkcijfers, hoge waardering, positieve kritieken. Jaren-zeventigamusement in een modern jasje. Strijd tussen koppels. Stunts met Willem Ruis-allure. Een hoop onschuld, en een hoop positieve impulsen. Het winnende koppel trouwt nog tijdens de uitzending. En Linda de Mol heeft steeds tissues paraat. Prettig ouderwets, met andere woorden. 'Prettig herkenbaar.' De Mol straalt. 'Harmlos toch? Het is een blij programma.' Pardon? 'Nouja, een feel-good programma. Inmiddels enig in zijn soort.'

'Ik heb het tevoren goed ingeschat. Discussies genoeg, natuurlijk. Moet Love Letters niet vernieuwen? Is het modern genoeg? Ik zei: niks omgooien, juist nu het tv-landschap zo drastisch veranderd is. We halen een oud paard van stal, en dat presenteren we zoals het is. Ietwat verjongd misschien - maar in wezen datzelfde paard van toen.'

'In Nederland wordt, anders dan in Duitsland, soms veel te snel het roer omgegooid. Chiel Montagne hadden ze nooit weg moeten doen. Voor Op volle toeren zou nog altijd een groot publiek bestaan. Deinen op de tribune, genieten van Hepie. Net als in Duitsland, waar de schlager-sterren worden gekoesterd en waar de Wunschbox het volk nog altijd bekoort.'

Wat De Mol maar wil zeggen: zet niet overboord wat nog heel succesvol is. Ze schetst het scenario. Trends komen en gaan, de ene tv-vondst verdringt de andere, de kijker raakt ten slotte het spoor bijster en verlangt weer naar ouderwets vakmanschap. Zo wordt de oude rot vanzelf een witte raaf. Op de Nederlandse buis zwaait nu real life de scepter. Van Big Brother naar De Bus, van All you need is love naar Love Test. 'Aan die hype komt straks vanzelf een eind. Dan winnen de showballetten het weer van het echte leven. En de acteurs van echte mensen.'

Maar voorlopig nog veel uiterst herkenbare emoties. Niet in de huiskamer maar in de tv-studio. Of in een door camera's bewaakt huis. 'Love Letters heeft de trend gezet, maar Love Letters valt overal buiten. Geen ruzies, geen ranzigheid. Toch had het wel degelijk de primeur van emotie-tv. Nog voor All you need en Het spijt me. Voor het eerst verklaarden mensen, met de camera vol op het gezicht, elkaar de liefde. En ze traden vervolgens nog in het huwelijk ook.'

Haar broer John de Mol zei het een tijdje geleden al in Netwerk. 'Tv helpt het normale menselijke contact. Op tv durven mensen iets wat ze onder vier ogen niet durven.' Tv als redder in de nood voor het verkrampte alledaagse bestaan? 'Klopt, en ik kan er niet mee zitten. Wat is er tegen dat mensen dankzij een gefilmde confrontatie op tv tot een nieuw inzicht komen en elkaar nog een kans gunnen?'

'Misschien verslijten kijkers de televisie straks voor de werkelijkheid. En vergeten ze dat ze gewoon via de telefoon een ruzie kunnen beslechten. Maar dat soort ontwikkelingen houd je niet tegen. We sturen ook nauwelijks brieven meer. We zenden een sms-bericht. We mailen ons suf.'

Haar broer beweerde ook dat tv een gebruiksmedium is geworden voor een nieuwe generatie die er nauwelijks nog respect voor heeft. Zijn negen jaar jongere zuster knikt. 'Het tv-bedrijf in de rol van het computerbedrijf dat de modellen op de markt brengt die de consument verlangt.' Zo goochelt de tv-maker alleen nog met de wetten van vraag en aanbod. 'Ik heb er mateloze bewondering voor dat John uitgerekend in deze tijd zo'n succes heeft kunnen realiseren als Big Brother.' Ze aarzelt. 'Natuurlijk vind ik het jammer dat het respect voor het medium afneemt. Maar ik vind mezelf zo oud als ik dat soort dingen beweer.'

'In het bedrijf gonst het. Wat kan er nog? Hoeveel varianten van Big Brother kunnen we nog verzinnen? Ze gaan hun gang maar. Zolang het de grenzen van het fatsoen maar niet overschrijdt. Zolang ik er niks mee te maken hoef te hebben. Wat Sylvana in De Bus doet zou ik niet kunnen: olie op het vuur gooien, de buspassagiers verleiden om uit te spreken waarom ze iemand hebben weggestemd. Hebben ze net diplomatiek gezegd dat ze het ook niet zo goed wisten, worden ze door Sylvana alsnog uitgelokt om een ferme bekentenis te doen. Voor hetzelfde geld zeggen ze dat degene die vertrekt ordinair is. Of mega-dom. Dat zou ik niet op mijn geweten willen hebben.'

Want Linda de Mol blijft toch de spelshow-host die haar kandidaten liefdevol met raad en daad bijstaat. 'Als een afvaller geschokt is heb ik meteen de behoefte om 'm uit de put te praten. Dat kost soms kostbare minuten zendtijd.'

Toch stelt ze zichzelf binnenkort op de proef. Voert ze de spanning op. Met broer John dacht ze een nieuw spelprogramma uit, Sie entscheiden. Ze zullen het samen verdedigen ten overstaan van de Duitse tv-bonzen. Als de pilot straks aanslaat komt er misschien ook een Nederlandse versie. Daarin, net als in de inmiddels beëindigde spelshow Homerun, een huis als hoofdprijs. 'Heeft toch een emotionele waarde. Zegt me meer dan een groot geldbedrag.' De winnaar gaat door naar de volgende spelronde. Maar de verliezers gaan op het schavot. En het publiek, vijftienhonderd man, stemt de minst aansprekende verliezer weg. 'Past toch weer in de huidige trend. Het z'l er flink wat harder aan toegaan dan in mijn vorige programma's. En ik zal me opstellen als een Amerikaanse quizmaster. Op afstand, geen fysiek contact. En voor één keer geen tissues.'

Ze loopt naar het raam van de Ciel Bleu Bar waar we zitten te praten, op de 23ste verdieping van het Amster damse Okura-hotel. En ze mijmert over Amster dam. Over de Pijp en het Rijkmuseum. Ze probeert de straat te vinden waar haar neefje Johnny woont, de zoon van broer John. Die was eerst assistent-opnameleider bij Goede Tijden, Slechte Tijden, toen opnameleider, vervolgens regisseur. Tot hij tijdens een opname inviel voor een gtst-ster en zo goed beviel dat hij een rol aangeboden kreeg. Johnny de Mol is tegenwoordig acteur. 'Nu realiseer ik me: hij heeft dat heimelijk al die tijd gewild. Hij heeft het alleen nooit uitgesproken.'

In de familie De Mol spreek je dat soort ambities niet zomaar uit. 'Het is volstrekt not done om te zeggen dat je beroemd wilt worden.' Terwijl entertainment het gezinsleven altijd gedomineerd heeft. Vader John de Mol sr was, voor hij directeur van Conamus was, en muziekuitgever en directeur van Radio Noordzee, een vermaard vocalist. 'Maar in die tijd - eind jaren vijftig, begin jaren zestig - kon je als artiest nauwelijks rondkomen. Voor mijn moeder was het altijd maar weer afwachten. Ik vermoed dat ze uiteindelijk blij was toen mijn vader voor een goeie baan en daarmee voor een veiliger bestaan koos.'

'Mijn moeder is als enige in de familie totaal ongeschikt voor het vak. Ze is geen allemansvriend, en lang niet atijd diplomatiek. Als ze je niet moet merk je dat zeer snel.'

Met complimenten waren ze in de familie De Mol nooit scheutig. Haar moeder liet zich zelden over de carrière van haar dochter uit. 'Het grootste compliment kwam na de eerste aflevering van Spangen. Ze zei dat ze na een half uur kijken vergeten was dat ik het was die de rol van Nicky Spoor speelde.'

'Mijn vader hield me altijd voor dat wie hard stijgt ook keihard op zijn bek kan gaan. Entertainment, doceerde hij, is in de eerste plaats hard werken. Staar je niet blind, zei hij. Zo'n uitspraak was natuurlijk ook ingegeven door zijn ervaringen uit de tijd dat het artiestendom armoe troef was.'

'Zijn grote passie was en bleef de muziek. Toen ik een cd opnam stak hij zijn trots niet onder stoelen of banken. Verdomme, zei hij, je bent toch muzikaal. Terwijl mijn zangtalent niet bij dat van hem in de schaduw kan staan.'

Het was indertijd haar broer John die haar over de streep trok. Ze studeerde nog rechten en kluste wat bij bij Sky Channel, als presentatrice van een popprogramma. 'Hij zei: wat wil je in dit vak bereiken? Blijf je wekelijks die discotheek in huppelen? Of woon je ook eens een vergadering bij? Ga je je bekommeren om de regie? Ik had daar nog niet zo over nagedacht.' Zijn opmerkingen van toen blijken achteraf niet minder dan een turning point te zijn geweest. 'Hij bombardeerde me op dat moment van presentatricetje tot programmamaakster.'

Ze brak tot ergernis van haar vader, die in haar wel een entertainment lawyer zag, haar rechtenstudie af en koos voor de televisie. Ze kreeg een kinderprogramma (djCat), debuteerde bij de tros als co-presentatrice van Ron Brand steder, en kreeg vervolgens haar eigen programma's: de Van A tot Z Spelshow, Dierenbingo, De leukste thuis, Homerun, Love Letters. Kijkers, prijzen en erkenning waren er altijd genoeg, vooral in Duitsland. Traumhochzeit, uitgezonden door RTL, trok op zijn hoogtepunt vijftien miljoen kijkers. Ze was en is er Quoten Queen, en kreeg bovendien een reeks prijzen, zowel van het publiek als van vakjury's. Nederland reageerde vooralsnog zuiniger. Die felbegeerde publieksprijs, de Televizierring, sleepte ze nog nooit in de wacht. 'Terwijl ik 'm erg graag zou willen en zeer vereerd zou zijn.'

Hausfieber werd in Duitsland van het scherm gehaald toen uit een enquête bleek dat de kijkers er niet goed raad mee wisten. Ondanks goede kijkcijfers, ondanks een pres tigieuze Duitse prijs. 'Ze vonden het niet Super, niet compleet Scheisse.' De Nederlandse versie, Homerun, sneuvelde nog eerder. Ondanks mooie krantenkritieken. De kijkcijfers vielen tegen. Zoiets steekt haar. Vaak maakt ze tijdens ons gesprek, bijna achteloos, opmerkingen over kijkcijfers en de tv als massamedium. 'Als ik maar 500 duizend kijkers haal heb ik toch een rotdag.' En: 'Wat heb ik aan een mooie kritiek als niemand kijken wil?' Maar ze zegt ook: 'Het succes wordt minder belangrijk.' En: 'Alleen maar gaan voor de fame is mijn eer te na.'

In het verleden deed ze in interviews steeds maar weer uitspraken over het stille verlangen naar een minder dwingend keurslijf, een lossere presentatie, een inhoudelijker programma - een talkshow, of misschien zelfs een documentaire. Niet eeuwig die glitter en glamour. Kortom: was will das Weib? Ze is toch al lang in de positie dat ze zich een revolutionaire carrière-move zou kunnen permitteren? 'Waarom zou ik? Steeds moet ik me weer verdedigen. Alsof het niet oprecht leuk zou zijn wat ik doe. Alsof je niet intelligent moet zijn om showprogramma's naar behoren te presenteren en in goede banen te leiden.'

'Ik werk nu eenmaal met grote budgetten. Dus kan ik niet zomaar lekker doen wat ik leuk vind. Tv is geen speeltuin. Ik ben een ceremoniemeester, en daar is niks mis mee.' En dat verlangen naar een talkshow? 'Mijn werk is afwisselend genoeg. Ik ben blij dat ik niet dagelijks Lingo sta te presenteren.'

Tegenover de pers heeft ze dezelfde ambivalente houding. Probeer een afspraak met haar te maken voor een serieus gesprek en je geduld wordt eindeloos op de proef gesteld. Maar in de Beau Monde rebbelt ze intussen honderduit over haarstukjes en cosmetica. Spottend: 'Jaaaah. En over m'n nagels.' En als ze een kind krijgt, neemt ze het heft in eigen hand. Kan de roddelpers op afspraak langskomen. Verschijnen er spoedig brave foto's van de hele familie - dochter Noa, zoon Julian, vriend en tv-regisseur Sander Vahle & lsquor;n hond Babe - in Privé, Story en Weekend. De verdediging is die van de Bekende Nederlander uit de amusementsindustrie: 'Als je het niet zelf organiseert gaan ze met je op de loop. Toen Julian geboren werd was het een chaos. Ze klommen over het hek. Als ik met de kinderwagen de deur uit ging kreeg ik meteen drie telelenzen op m'n snufferd.' Dan regisseert ze de papparazzi toch liever zelf. Maar ze zegt ook: 'Ik heb geen respect voor de roddelpers.'

Volg haar na afloop van een tv-opname en ze zegt dat ze geen zin heeft in de after-party omdat er cameraploegen rondzwerven. Maar ze is de feestruimte nog niet binnen of ze staat klaar, op afroep beschikbaar. 'Er is geen weg terug. Ik kan me niet veroorloven wat Paul de Leeuw zich kan veroorloven.' En waarom dan niet? 'Het zou hypocriet zijn als ik die verslaggevers niet te woord zou staan. Ik heb ze straks weer nodig als ik een nieuwe tv-reeks begin. Verder mijd ik dit soort feestjes zoveel mogelijk. Mij zul je zelden op een première treffen.'

Volg haar in de catacomben van de tv-studio en ze groet iedereen die ze tegenkomt uiterst vriendelijk. Ze kent alle voornamen uit het hoofd, en dat laat ze ook blijken. 'John kan moeiteloos 80 procent van de tijd chagrijnig zijn. En dan maakt-ie een keer een aardige opmerking, en de geadresseerde klaart helemaal op. Mijn complimenten slaan dood. Zeg ik een keer godverju, ben ik meteen de bitch. Is mijn eigen stomme schuld. Ik roep het over mezelf af.'

Linda de Mol is ster onder de sterren. Als ster onder de sterren had ze een amusante avond, die donderdag in maart toen Joop van den Ende zijn stal thuis noodde. Ze was vooraf al van het nieuws van de overname op de hoogte gesteld door broer John. 'Collega's zeiden: ik zeg Nina Brink, wat zeg jij?' Er heerste een opgewonden stemming. 'Toch leuk. Je ziet elkaar nooit. Ie dereen was er. Zelfs Elleke van Doorn.' Van den Ende maakte van de gelegenheid gebruik om zijn terugtreden aan te kondigen. 'Zijn speech ontroerde me wel. Juist omdat hij niet emotioneel was, zoals ik verwacht had.' Na afloop stonden de coryfeeën tv-verslaggevers aangeslagen te woord. Linda de Mol grinnikt veelbetekenend. 'Joop is voor zijn sterren nu eenmaal Joop met een hoofdletter. John heeft dat niet zo. Het contact tussen hem en zijn coryfeeën is afstandelijker.'

Misschien werd Van den Ende ook door een burn out geveld omdat hij ten slotte omzag in verbijstering, niet in verwondering. Vorig jaar september trok hij opeens ten strijde tegen de verpaupering van het (commerciële) televisie-aanbod. 'Ik denk niet dat hij het als big boss heeft gezegd. Dat zou impliceren dat hij op een deel van zijn eigen producten zeikt. Ik denk dat hij het als vader van opgroeiende kinderen heeft gezegd. Ten minste: dat hoop ik maar.'

Dreigt voor haar broer ooit een burn out? 'Soms maak ik me zorgen. Hij werkt te hard. Maar ik hoop dat hij in de nieuwe constructie binnen twee jaar meer rust krijgt. Dat hij zich dan eindelijk, zoals hij zich al een tijd voorneemt, meer kan concentreren op de creatieve processen.'

'John zou nooit zo'n uitspraak over tv-verpaupering doen. Toch is hij door de pers vaak op zijn programma's afgerekend. Weinig respect was er voor wat hij tot stand heeft gebracht. Hoewel het tij de laatste tijd een beetje keert.'

Zij en hij, twee handen op een buik. Dat wil zeggen: met groot respect voor elkaars meningen. En in discussies zonder een blad voor de mond. 'Het leidt tijdens vergaderingen soms tot bikkelharde confrontaties. We verheffen allebei onze stem - ook mijn anders zo bedachtzame broer. De rest van de tafel valt stil. Maar uit zo'n confrontatie leid ik juist af dat hij me serieus neemt. John houdt van tegenspraak. Hij nodigt er alleen niet zo toe uit.'

Hij laat niet snel het achterste van zijn tong zien. Zij barst nu los. 'Wat Mart Smeets en Kees Jansma ten tijde van Sport7 flikten was niet minder dan een hetze. Ze spraken er schande van dat abonnees anderhalve gulden per maand zouden moeten betalen. En moet je eens kijken waar Jansma nu zit! Bij de zender waar je geloof ik 55 gulden per maand moet betalen om voetbal te kunnen aanschouwen. Zo hypocriet. Het windt me nog altijd op.'

Xenia Kasper, die met ferme hand over de belangen en pr-activiteiten van De Mol waakt, meldt dat het tijd is voor de fotosessie. En bespreekt en passant een paar publiciteitsactiviteiten. Iets met de tros-kompas, een dubbel-interview, met haar vader... Linda de Mol zucht. 'Wat dan? Hoe dan? Waarom dan?'

Ach, heerlijke tijd van vroeger, onbevangenheid troef. Ze werkte nog bij Sky Channel en reisde af naar Londen voor een interviewtje met Whitney Houston. Zonder noemenswaardige voorbereiding, zonder zorgen. Vragenlijstje in de hand. En de dag erop weer in de collegebanken. Linda de Mol zou zich immers, gedreven door een rechtvaardigheidsgevoel - dat stond als een paal boven water - gaan bekommeren om het recht van de zwakkere. Ze mompelt: 'Als ik in Amerika gestudeerd had, misschien.'

Maar dat was toch het verhaal - Linda de Mol, bevlogen juriste die bij toeval Het Vak in rolde? 'Advocate in Amerika, dat leek me wel wat. Ten overstaan van de jury, in kittig mantelpak, je cliënt verdedigen. Heren van de jury, luistert u naar mij, kijkt u naar mij, want ik ga u hier vertellen dat deze man onschuldig is.' Met andere woorden? 'Hallo! Aandacht! Performance! Ik ben niet Linda de Mol, ik ben eigenlijk Joyce Davenport uit Hill Street Blues!' Besmuikt: 'Ik zou totaal ongeschikt zijn geweest voor de Nederlandse rechtspraak. Die werkt niet met jury's. Gelukkig maar.'

Die hele studie boeide haar van meet af aan niet, bekent ze nu. Als kind al droomde ze van een grootse carrière. In de schijnwerpers. 'Ik heb er altijd van genoten dat ik op feestjes moeiteloos in het middelpunt van de belangstelling stond. Op mijn elfde stond ik met haarborstel voor de spiegel. En presenteerde ik het Eurovisie Songfestival. In zes talen.'

Linda de Mol, de mythe. Suikerzoet. Professioneel. Diplomatiek. Veroordeeld tot de keurigheid. Maar altijd - zie de dikke knipselmap - met een heimelijk verlangen naar diepgang. En een kleiner publiek. Ze probeert het nog één keer. 'Ik zou weleens een documentaire willen maken. Portretten van hoogzwangere vrouwen uit de hele wereld. uit Nigeria, uit Palm Springs...' Linda de Mol, wereldvrouw en vakvrouw die losjes het succes van zich afschudt? 'Nu nog niet. Ik geniet nog te zeer. En ik ga niet nog eens uitleggen waarom.'

Ze schudt de haren, stift de lippen. Op weg naar een lunch afspraak met Monique van de Ven. 'Maar ooit zal het veranderen.'

Zou het?

'Zie jij het voor je: een vrouw, dik in de veertig, die nog steeds met kandidaten en spelletjes in de weer is?'

Eigenlijk wel.

'Eigenlijk niet. Het is mijn eer te na om op m'n bek te gaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden