FilmrecensieLillian

Lillian is een uiterst minimalistische maar maximaal indringende roadmovie ★★★★☆

Patrycja Planik biedt evenveel fysieke inspanning als ogenschijnlijke expressieloosheid.

Waarom besluit iemand van New York via Alaska naar Siberië te lopen, in een tempo van zo’n 50 kilometer per dag? Kan een allesverzengend heimwee reden genoeg zijn? Dat vroegen velen zich af, toen de Russische immigrant Lillian Alling in de jaren twintig van de vorige eeuw haar wandeltocht maakte. Na vier jaar bereikte ze de Beringstraat. Niemand weet wat er vervolgens met haar is gebeurd.

Het raadsel van Lillian Alling blijft volledig intact in Lillian, de uiterst minimalistische maar maximaal indringende roadmovie van de Oostenrijker Andreas Horvath. Het is alweer de tweede speelfilm over Allings voettocht, die ook inspireerde tot romans, non-fictie en een opera. Horvath wilde zijn film al lang maken en verzorgde naast de regie zowel het scenario als het camerawerk, de muziek en (samen met Michael Palm) de montage. Het eindresultaat is een stille, melancholieke lofzang op een volkomen weerbarstige heldin.

Horvath trekt het verhaal naar het heden, met Alling (Patrycja Planik) als illegaal in New York. Daarmee bespaarde hij zichzelf een hoop productionele rompslomp en won hij een verrassend perspectief op hedendaags Amerika. Hoe geloofwaardig is het dat een vrouw nu in haar eentje zo’n reis zou maken en doorstaan? Zou ze het nu makkelijker hebben, of juist moeilijker? In welke opzichten is het Noord-Amerikaanse landschap veranderd sinds de echte Alling het doorkruiste?

In duiding of psychologie is Horvath nauwelijks geïnteresseerd. Liever verzinkt hij in de even magistrale als onherbergzame natuur, terwijl omineuze muziek klinkt of akelig blije radiostemmen het weerbericht verkondigen. Over de bergen glijdende droneshots tonen de onmogelijke weg die Lillian nog heeft te gaan. Regelmatig lopen fictie en werkelijkheid in elkaar over, bijvoorbeeld als Lillian voedsel snaait bij een protest van indianen, of met kinderen om strooigoed vecht op Onafhankelijkheidsdag.

Lillians overlevingsroutine blijkt nog het indrukwekkendste aspect van de film. Hoe ze kleren bietst uit kringloopwinkels, overnacht in verlaten vakantiehuisjes, zich wast op openbare toiletten en teert op zoute snacks en beekwater. Vaak laat ze een enorme troep achter, misschien uit woede of verbittering. Sommige mensen proberen haar te helpen, meestal vergeefs.

Lilllian, die de hele film zwijgt, houdt zich consequent afzijdig van alles en iedereen. Een balsturige, ongenaakbare rol is het, die van actrice Patrycja Planik evenveel fysieke inspanning als ogenschijnlijke expressieloosheid vergt. Met effect: na afloop laat die strenge, uitgemergelde vrouw je niet meer los, al ben je geen stap dichter bij haar gekomen. Ook voor de toeschouwer wil Lillian een vreemdeling zijn.

Lillian

Drama

★★★★☆

Regie Andreas Horvath

Met Patrycja Planik, Chris Shaw, Albert Lee

130 min., in 18 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden