Review

Lijkententoonstelling is gevuld met beste oorlogsverhalen

Siegfried Lenz was een groot verteller, maar de Duitse uitgever zag in 1951 geen brood in zijn Der Überläufer. De anti-oorlogsroman werd ontdekt in zijn nalatenschap en voerde vorig jaar prompt de Duitse bestsellerlijsten aan. Nu vertaald.

De mens is een wolf voor zijn medemens, de Romeinse komedieschrijver Plautus schreef het al twee eeuwen voor onze jaartelling. De van oorsprong Iraakse, sinds 2004 in Finland wonende schrijver en filmregisseur Hassan Blasim (1973) opent zijn eerste in het Nederlands vertaalde verhalenbundel Lijkententoonstelling met een verhaal dat simpelweg 'De wolf' heet.

Na vijf maanden in een bos gewoond te hebben, keert een man terug naar zijn appartement. Bij binnenkomst wordt hij direct door een wolf besprongen. Net op tijd weet hij de badkamer te bereiken. Daar wacht hij de ochtend af, in de hoop dat de wolf zal zijn verdwenen.

Dat de wolf een metafoor is voor zijn angst, moge duidelijk zijn. De verhalen van Blasim spelen zich immers allemaal af tijdens de vele oorlogen die zijn geboorteland gedurende de afgelopen decennia hebben geteisterd. Maar het oorlogsleed staat bij Blasim niet op de eerste plaats. Hij is vooral geïnteresseerd in de manier waarop zijn personages hun angsten tot een verhaal maken, vol fantasie, want de werkelijkheid is toch al niet te geloven.

Dit levert verhalen op die aan de beste oorlogsverhalen van Isaak Babel doen denken. Terwijl de bommen inslaan, denkt een soldaat aan zijn masterscriptie over fantasy-literatuur, de chauffeur van een moordcommando richt zijn aandacht op een konijn dat een ei heeft gelegd. Of zoals Blasim schrijft: 'In een oogwenk vervormt de realiteit, verdwijnt de coherentie en begint de hallucinatie.'

Een van de meest huiveringwekkende verhalen is 'De vrachtwagen naar Berlijn'. Een groep van 35 Iraakse jongens zit dagenlang opgesloten in een duistere vrachtwagen en als de achterdeur eindelijk wordt opengemaakt, springt er een 'met bloed bevlekte jongen' uit: 'En voordat hij in het bos verdween, veranderde hij in een grijze wolf'.

Werkelijkheid en verbeelding lopen onnavolgbaar door elkaar heen en Blasim stelt meer dan eens dat het ook allemaal verzonnen kan zijn. Dus niet, denk je dan. En daardoor komt de gruwel des te harder aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.