LIEVER GEWOON TEVREDEN

De Australische actrice Toni Collette belandt vaak in de rol van de underdog. Bewust. Ze gelooft niet in wat zij zelf ‘de gesuikerde versie van het leven’ noemt....

Moeders van disfunctionele families? Toni Collette (Sydney, 1972) ziet een heel andere overeenkomst in haar rolkeuze. Nou ja – het is waar dat in The Sixth Sense haar ‘zoon’ dode mensen ziet. En ja: in About a Boy geeft Hugh Grant de door haar vertolkte alleenstaande moeder de bijnaam ‘Granola Suicide’. Ook In Little Miss Sunshine is sprake van ongewone familiezaken; ‘haar’ Sheryl moet ervoor zorgen dat een familie elkaar niet het busje uitvecht waarmee ze de jongste dochter naar een missverkiezing brengen. ‘Dat is zo, maar het zijn in de eerste plaats heel échte mensen, vind je niet?’

Echt. Werkelijk. Realistisch. Het zijn woorden die de Australische actrice vaak gebruikt. Acteren is voor haar ‘het vangen van een realiteit’. Ze besloot mee te doen aan Little Miss Sunshine, de arthouse-hit van 2006 die afgelopen week op dvd is uitgekomen, omdat het script zo ‘herkenbaar’ was en de karakters en ontwikkelingen ‘echt’ voelden.

Het voelt als een tegenstelling. Werken in de filmwereld is toch bijna onlosmakelijk verbonden met het in stand houden van een fantasiewereld?

Niet voor Collette: sterrendom lijkt aan haar voorbij te gaan. Ze koos er welbewust voor om in Australië te wonen, en niet in Los Angeles. Op haar cv staat een scala aan onaantrekkelijke neuroten, van een eeuwige vrijgezel met het onweerstaanbare verlangen om te trouwen (Muriels Wedding) tot een depressieve moeder met een voorkeur voor foute mutsjes (About a Boy). Niet bepaald de rollen waarmee je de cover van een tijdschrift haalt. Collette, op een hotelkamer in Londen: ‘Ik werk het liefst aan films die diepte hebben. Anders zou ik me dood vervelen.’

Zo wisselt ze arthouseproducties en interessante Hollywoodfilms af en treedt ze sinds kort ook op als producer, gewoon, omdat ze vindt dat sommige films gemaakt moeten worden. Ze volgt haar hart, zegt ze; haar salaris is bijzaak. ‘Ik ben liever gewoon tevreden dan dat ik veertien huizen heb.’

Daarom zal ze ook niet meer twintig kilo aankomen voor een rol, zoals ze deed voor Muriels Wedding en In Her Shoes. ‘Het is gevaarlijk. Toen dacht ik dat het nodig was voor de rol. Nu denk ik dat er andere manieren zijn om te laten zien wat dat gewicht voor het karakter betekent.’

Ze kan zich oprecht kwaad maken om de druk die mensen zich laten opleggen, vooral op het gebied van uiterlijk. ‘Het gaat veel verder dan alleen de filmwereld. Het is een onlosmakelijk onderdeel van de samenleving geworden, voor vrouwen én voor mannen. Volgens mij wordt het veroorzaakt door een kapitalistische, patriarchische maatschappij. Het is een fundamentele kwestie en moet bij de wortel aangepakt worden.’

In Little Miss Sunshine maken de karakters korte metten met de druk die zij zichzelf en elkaar opleggen. De boodschap gaat rechtstreeks tegen de ‘American Dream’ in: ook als je ergens hard voor werkt of als je iets heel graag wilt, hoeft het nog niet te lukken. Luchtig behandelt het met een Oscar bekroonde scenario zware thema’s als homoseksualiteit, drugsgebruik en zelfmoord. Het scenario trok Collette meteen aan. ‘Ik wil het verlangen naar een fantasiewereld, waar je toch al van iedereen naar moet streven, niet verder aanwakkeren. Little Miss Sunshine gaat niet over winnen, of verliezen, het gaat over acceptatie en het niet vervullen van de verwachtingen van anderen.’ Het kostte de debuterende regisseurs Jonathan Dayton en Valerie Faris vijf jaar voordat de financiën rond waren, maar daarna sloeg de niet-gesuikerde versie van het leven aan: tijdens het Sundance festival werd die een van de best verkochte films uit de geschiedenis, de film maakte een zegetocht langs alle award-uitreikingen en werd bekroond met twee Oscars.

Collette speelt de meest onderschatte rol. Moeder Sheryl heeft geen grote dramatische verhaallijn, zoals de andere karakters. Als intermediair moet ze het gezin vooral bij elkaar houden. Dat valt niet mee met een niet-succesvolle ‘succes-coach’, een heroïnespuitende opa, een oom na een mislukte zelfmoordpoging, een niet-pratende puber en een mollig meisje met een dikke bril dat droomt van missverkiezingen.

Potentiële geldschieters wezen volgens de regisseurs Dayton en Faris vooral naar Sheryl als de zwakke plek in het script van Michael Arndt. Maar voor Collette ‘klopte het meteen’. Waarom? ‘Misschien zag ik iets in haar dat anderen snel over het hoofd zien’, zegt ze na enig nadenken. ‘Ze zou haar leven geven voor ieder lid van die familie. Er zit veel veel verantwoordelijkheid en veel liefde in die rol.’

Het kost Collette ook moeite om uit te leggen hoe en wat ze dan heeft toegevoegd aan Sheryl. Misschien is het wel de ‘natuurlijke kracht’, zoals Dayton en Faris het op de commentaartrack van de dvd noemen. Collette is de ideale acteur voor een bijrol of ensemble cast: ze neemt haar rol – hoe klein ook – altijd serieus, ze hoeft niet zo nodig op de voorgrond, maar laat zich ook niet wegcijferen.

Het samenspel is een van de redenen dat Little Miss Sunshine zo is geprezen. Hoe krijg je die magie? Veel repeteren? Collette: ‘Dat is alleen nuttig om acteurs zich prettig te laten voelen met elkaar. Met deze cast klikte het gewoon – vanaf het eerste moment. Alan Arkin zei bij de uitreiking van de BFCA Award dat hij er eigenlijk vanuit ging dat élke groep acteurs een cast vormt waarbij iedereen even belangrijk is. Er zijn acteurs die daarin geloven. En er zijn acteurs die daar niet in geloven. Ik denk wij bij Little Miss Sunshine allemaal de juiste instelling hadden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden