Facebookfelicitaties

Liever geen felicitatie dan een ongemeende felicitatie

Als je iemand gelukwenst met zijn verjaardag, baby of huis, stelt Julien Althuisius voor, doe er dan wat moeite voor. Stuur een gemeend bericht.

Julien Althuisius. Beeld Ivo van der Bent / lllustratie Bier en Brood

Ik heb een app-groep met mijn voetbalteam. Hoewel hij met 27 personen ruim bezet is, gaat het meestal over hoe weinig man we voor zaterdag hebben en of er überhaupt nog iemand komt trainen, ooit. We voetballen nu een jaar of tien samen en zijn inmiddels allemaal de 30 ruim gepasseerd. In hetzelfde tempo als onze knieën verslijten, worden er de laatste jaren kinderen geboren. De nieuwe vaders sturen dan trots een fotootje en de rest reageert. Dat gaat ongeveer zo: 'Congrats!!! Super vet man!!!', 'Gefeliciteerd! Klasse!', ' Nice! Gefeliciteerd!' of 'Wauw! Gefeliciteerd!' De felicitaties komen uit alle hoeken en gaten, zelfs van jongens van wie je was vergeten dat ze in de groep zaten. We feliciteren elkaar zo vaak, dat de groep voor het gemak maar hernoemd is naar Gefeliciteerd. Ook als we jarig zijn feliciteren we elkaar, zij het in wat mindere mate en met wat minder uitroeptekens. Op mijn verjaardag, in december, kreeg ik één felicitatie en één constatering ('je bent jarig!').

Niet erg hoor. Op Facebook werd dat ruimschoots gecompenseerd. Net als elk jaar stond mijn profiel weer vol met felicitaties. Dat is trouwens niet helemaal waar. Een paar jaar geleden had ik in een vlaag van privacymaatregelen mijn geboortedatum afgeschermd, waardoor het op mijn verjaardag heel erg stil bleef. Dit jaar was dat dus anders. Ik weet niet hoe veel verjaardagswensen het waren, tien, twintig, vijftig, misschien wel honderd. Het doet er ook niet toe, want op een paar felicitaties van buitenlandse vrienden na, konden ze me allemaal gestolen worden.

Felicitaties van vrienden die eigenlijk geen echte vrienden zijn. Dat klinkt misschien ondankbaar en dat zal best. Maar ik wist dat al die mensen die mij zo hartelijk feliciteerden ofwel 's ochtends een mailtje hadden gekregen met het onderwerp 'Today is Julien Althuisius's birthday' , ofwel bij het routineuze inloggen op Facebook een prominente melding van mijn verjaren hadden gekregen. Even naar mijn profiel, berichtje achterlaten en voilà: kijk eens hoe attent ik ben!

Studiemaatjes

Maar het is dus helemaal niet attent. Een felicitatie op je Facebookprofiel is, net als die groepsfelicitatie in Whatsapp, iets wat je even snel doet als je op het toilet zit. 'Gefeliciteerd!' en hup, nu snel weer door je tijdlijn heen scrollen, op zoek naar het volgende kattenfilmpje. De makkelijkste manier om zonder te veel moeite aan je sociale verplichting te voldoen en meteen de schijn van genegenheid op te houden. Het is plichtmatige gemakzucht, een postmodern symbool van onthechting met een paar uitroeptekens.

Daarom was ik - hou je vast - zelfs een beetje beledigd door de Facebookprofielfelicitatie van een goede vriendin van me. Daar stonden haar woorden dan opeens, als een echo van een vriendschap tussen de gemaakt enthousiaste kreten van kennissen van weleer, oude studiemaatjes en volstrekt onbekenden. Ik wist ook wel dat we elkaar wat minder vaak zagen en spraken dan vroeger, maar dit?

Tegelijkertijd ontroerde de handgeschreven kaart die ik kreeg van mijn schoonoma (mag je dat zo noemen?) me oprecht, al was het alleen maar omdat het een langer stuk tekst was dan alle door mij op social media ontvangen felicitaties bij elkaar.

Het contrast tussen die twee totaal verschillende verjaardagswensen kon niet groter zijn. Aan de ene kant een schamel zinnetje op mijn Facebook-profiel van iemand met wie ik nog niet eens zo lang geleden lief en leed deelde, aan de andere kant een brief van twee kantjes van iemand bij wie ik een handvol keren op bezoek ben geweest.

Hartverwarmend

Het is natuurlijk een open deur van jewelste om op te schrijven dat sociale media en smartphones alles makkelijker hebben gemaakt. Maar ergens de afgelopen jaren is gemak omgeslagen in gemakzucht en veranderde de felicitatie van hartverwarmende gelukswens langzaam in een like onder de foto van je pasgeboren baby. En natuurlijk heb ik zelf in die teloorgang een aandeel gehad. Ook mijn likes staan onder babyfoto's; net zoals mijn haastfelicitaties op menig Facebookprofiel prijken.

Maar laten we daar nou eens mee stoppen.

Begrijp me niet verkeerd, dit is geen pleidooi tegen sociale media of smartphones. De verjaardagsmails die Facebook verstuurt zijn ook handig, zoals sociale media vanzelfsprekend handig zijn om in contact te blijven met vrienden en kennissen (die laatste zin is van mij en komt niet uit het mission statement van Hyves). Sterker: Facebook is voor mij de enige manier om nog enigszins in de nabijheid te zijn van mijn buitenlandse vrienden, die ik anders waarschijnlijk voorgoed uit het oog verloren zou zijn. Misschien dat daarom hun auguri's en congratulations net weer wat anders aanvoelen.

Ik ga dus ook niet beweren dat iedereen handgeschreven brieven aan elkaar moet sturen.

Maar als je iemand feliciteert met een verjaardag, geboorte of de aanschaf van een nieuw huis, doe dat dan op zijn minst in een persoonlijk en gemeend bericht. Doe er een beetje moeite voor. Dat maakt het verschil; het verschil tussen iemand een hand geven of hem innig omhelzen. En ja, dat is ondoenlijk om bij al je Facebook-vrienden te doen. Maar laat dat nou precies de bedoeling zijn.

Want als het te veel moeite is om een vriend echt goed te feliciteren, kun je hem dan nog wel een vriend noemen? In plaats van die plichtmatige gelukswens, kun je maar beter gewoon helemaal niets van je laten horen. Beter geen felicitatie dan een obligate felicitatie.

Beeld thinkstock

Laten we die regel nou eens gaan hanteren. Dat is in het begin misschien een beetje ongemakkelijk, maar uiteindelijk kom je er zo wel achter wie van al die tientallen, honderden, duizenden 'vrienden' ook echt je vrienden zijn.

En wie niet. Dat ruimt lekker op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden