PoëzieGoed & Slecht

Liever de gevaarlijke leeuwen van Verhelst dan de geintjes van Martialis

Arjan Peters vindt Peter Verhelst beduidend klassieker dan Martialis. 

Beeld Getty, bewerking Studio V

Komt een vrouw met een bos hout voor de deur bij het badhuis. Moet ze drie kaartjes betalen.

‘Novius weet hoe hij het aantal van zijn baders moet tellen.
Hij telde Spatale mét haar tieten: zij betaalde voor drie.’

Het is niet waar dat er tegenwoordig flutgedichten worden geschreven, en vroeger klassieke. Bovenstaand epigram is van Martialis, eerste eeuw na Christus. Zijn vertaler Piet Schrijvers beweert in het voorwoord van de Verzamelde epigrammen (Athenaeum-Polak & Van Gennep; € 29,99) dat Martialis heus niet alleen over neuken dicht. Maar toen ik bladerde, viel het boek toevallig steeds open bij een zogenaamd pikante passage:

‘Je pik is zo groot, Papylus, en even lang als je neus is,
zodat je hem kunt ruiken wanneer je hem omhoogheft.’

En ene Ligeia wordt gevraagd waarom ze haar ouwe kut onthaart:

‘Je vergist je als je denkt een kutje te bezitten
wanneer geen pik meer daarin door wil dringen.
Daarom, als je nog schaamte bezit, Ligeia,
beroof een dode leeuw niet van zijn baard.’

Die leeuw houden we vast, maar we laten de klassieke geinponem Martialis na deze satirische meesterstukjes met plezier achter ons. Hic sunt leones, hier zijn leeuwen, dat zeiden de kaartenmakers in vroeger tijden, als ze een onbekend gebied moesten benoemen waarover ze geen gegevens hadden. Die leeuwen komen in Zon (De Bezige Bij; € 20,99) van Peter Verhelst massaal tevoorschijn en ondergaan ook nog een metamorfose. Dit is mooi en enigszins beangstigend:

‘Als explosies

of als bliksemontladingen spattende vuurwielen,

door de wind opgejaagd tuimelkruid,

als schuimkoppen

zwemmen tientallen leeuwen met neus, oren en ogen
boven het water uit, het strand tegemoet.
De eerste schudt zich al droog.

Honderden.

Aan land beginnen de leeuwen in hun manen op te stijven,
er lijkt geen eind aan te komen,
het lijf almaar dunner, stokkiger, op de kop verschijnen schubjes
die verhardend zaden vormen, in spiraalvorm,

duizenden zonnebloemen, met de kop naar het oosten gewend.

Schouder aan schouder reikhalzend naar de nieuwste dag.’

Martiale symboliek, ik weet het, duidt op gevaar. Maar liever gevaar dan viezige geintjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden